Γιατί ο Θεός επιτρέπει να πεθαίνουν τα παιδιά;
Ο Θεός γνωρίζει και κρατά στα χέρια Του τις ημέρες της ζωής κάθε ανθρώπου. Για άλλους η επίγεια ζωή διαρκεί πολλές δεκαετίες· για άλλους, δυστυχώς, είναι πολύ σύντομη.
Η Αγία Γραφή, όμως, δεν μας παρουσιάζει τον θάνατο ως το οριστικό τέλος του ανθρώπου. Για τον πιστό, ο θάνατος παρομοιάζεται με ύπνο, επειδή προσδοκούμε την ανάσταση και την αιώνια ζωή.
Γι’ αυτό η μεγαλύτερη τραγωδία δεν είναι απλώς το τέλος της επίγειας ζωής. Είναι και η απομάκρυνση του ανθρώπου από τον Θεό και από τη χάρη Του.
Όσον αφορά τα μικρά παιδιά που πεθαίνουν, η Εκκλησία τα εμπιστεύεται στο έλεος και στην αγάπη του Θεού. Ο Θεός, ο οποίος είναι η ίδια η αγάπη, δεν παύει να αγαπά τα παιδιά Του. Η σωτηρία τους δεν εξαρτάται από τις προσωπικές επιλογές ή τις συνειδητές πράξεις τους, αλλά από το άπειρο έλεος του Θεού.
Γιατί ο Θεός επιτρέπει να υποφέρουν τα παιδιά;
Αυτό είναι πολύ δυσκολότερο ερώτημα.
Και ίσως εδώ πρέπει να είμαστε ταπεινοί. Δεν υπάρχει πάντοτε μια απάντηση που να μπορεί να εξηγήσει λογικά γιατί ένα συγκεκριμένο παιδί αρρωσταίνει, γιατί ένα άλλο υποφέρει ή γιατί ένας άνθρωπος υφίσταται μια τρομερή αδικία.
Η χριστιανική πίστη δεν μας διδάσκει ότι κάθε συγκεκριμένη οδύνη είναι μια τιμωρία του Θεού. Ούτε ότι ο Θεός χαίρεται με τον ανθρώπινο πόνο.
Αντίθετα, η Αγία Γραφή μάς δείχνει ότι ο πόνος και ο θάνατος ανήκουν στη δραματική πραγματικότητα ενός κόσμου πληγωμένου από την αμαρτία. Ο Χριστός, όταν συναντά τον ανθρώπινο πόνο, δεν μένει αδιάφορος. Κλαίει μπροστά στον τάφο του Λαζάρου. Συμπάσχει με τον άνθρωπο και τελικά εισέρχεται ο ίδιος στο βαθύτερο σημείο του ανθρώπινου πόνου, μέχρι τον Σταυρό.
Γι’ αυτό, όταν ένα παιδί πάσχει, δεν μπορούμε να πούμε απλά: «Ο Θεός το έκανε για κάποιον λόγο που εμείς δεν γνωρίζουμε».
Μπορούμε όμως να πούμε κάτι βαθύτερο:
Ο Θεός δεν εγκαταλείπει το παιδί μέσα στον πόνο του.
Και ακόμη περισσότερο: ο ίδιος ο Χριστός γνωρίζει τι σημαίνει να υποφέρει ένας αθώος.
Ο Σταυρός είναι η μεγαλύτερη απάντηση του Θεού στο μυστήριο του ανθρώπινου πόνου. Ο Θεός δεν απαντά στην οδύνη απλώς με μια εξήγηση· απαντά με την παρουσία Του.
Τότε γιατί ο Θεός δεν σταματά κάθε πόνο;
Εδώ συναντούμε το μεγάλο μυστήριο της Θείας πρόνοιας και της ανθρώπινης ελευθερίας.
Ο Θεός δημιούργησε έναν κόσμο πραγματικό, στον οποίο υπάρχουν φυσικοί νόμοι, ελευθερία και συνέπειες των πράξεών μας. Δεν παρεμβαίνει μηχανικά σε κάθε στιγμή για να καταργεί κάθε δυσκολία, κάθε ασθένεια ή κάθε κακό.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το κακό είναι καλό ή ότι ο Θεός το επιθυμεί.
Σημαίνει ότι ο Θεός μπορεί ακόμη και μέσα από μια πραγματικότητα που δεν θέλησε ως κακό να πραγματοποιήσει ένα μεγαλύτερο αγαθό.
Ο Απόστολος Παύλος γράφει:
«Καυχώμεθα και στις θλίψεις, γνωρίζοντας ότι η θλίψη κατεργάζεται υπομονή, η δε υπομονή δοκιμή, η δε δοκιμή ελπίδα»
(Ρωμ. 5,3-4).
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η θλίψη είναι καλή από μόνη της. Σημαίνει ότι η χάρη του Θεού μπορεί να μεταμορφώσει ακόμη και μια οδυνηρή εμπειρία σε δρόμο προς την ελπίδα.
Και τι γίνεται με τον πόνο ενός παιδιού;
Εδώ χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.
Δεν πρέπει να πούμε ότι ένα παιδί αρρωσταίνει από καρκίνο για να δοξάσει τον Θεό.
Το παιδί δεν είναι ένα μέσο για την επίτευξη κάποιου σκοπού.
Το παιδί είναι πρόσωπο, πλασμένο κατ’ εικόνα Θεού και αγαπημένο από Εκείνον.
Η οδύνη του δεν αποκτά νόημα επειδή «χρειαζόταν» να υποφέρει. Αποκτά νόημα όταν, μέσα στη φοβερή αυτή πραγματικότητα, ο Θεός παραμένει κοντά του και όταν η αγάπη των ανθρώπων γίνεται παρουσία, φροντίδα, θυσία και συμπόνια.
Και εδώ βρίσκεται κάτι πολύ σημαντικό:
Όταν βλέπουμε ένα παιδί να υποφέρει, η χριστιανική απάντηση δεν είναι μόνο να ρωτήσουμε «Γιατί το επιτρέπει ο Θεός;».
Είναι επίσης να ρωτήσουμε:
«Τι μπορώ εγώ να κάνω τώρα για να γίνει λιγότερος ο πόνος αυτού του παιδιού;»
Ο Χριστός μάς καλεί να γίνουμε εμείς οι ίδιοι όργανα της αγάπης Του.
Αλλά πώς μπορεί τελικά να είναι δίκαιο;
Από την ανθρώπινη πλευρά, πολλές φορές δεν φαίνεται καθόλου δίκαιο.
Και η Εκκλησία δεν μας ζητά να προσποιηθούμε ότι ο πόνος δεν είναι φοβερός. Οι Ψαλμοί είναι γεμάτοι από κραυγές ανθρώπων που ρωτούν τον Θεό: «Γιατί;».
Ακόμη και ο ίδιος ο Χριστός, πάνω στον Σταυρό, κραύγασε:
«Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;».
Η χριστιανική ελπίδα βρίσκεται στο ότι η ιστορία δεν τελειώνει με τον Σταυρό.
Τελειώνει με την Ανάσταση.
Ο Θεός είναι αρκετά δυνατός ώστε να θεραπεύσει κάθε τραύμα, να αποκαταστήσει κάθε αδικία και να μεταμορφώσει ακόμη και εκείνες τις πληγές που εδώ στη γη φαίνονται ανεπανόρθωτες.
Γι’ αυτό ο Απόστολος Πέτρος γράφει:
«Και αφού πάθετε λίγο, ο Θεός κάθε χάριτος, ο οποίος σας κάλεσε στην αιώνια δόξα του εν Χριστώ Ιησού, αυτός ο ίδιος θα σας καταρτίσει, θα σας στηρίξει, θα σας ενδυναμώσει και θα σας θεμελιώσει» (Α΄ Πέτρ. 5,10).
Δεν γνωρίζουμε πάντοτε γιατί ο Θεός επιτρέπει μια συγκεκριμένη δοκιμασία.
Γνωρίζουμε όμως ποιος είναι ο Θεός.
Είναι ο Θεός που δεν εγκατέλειψε τον άνθρωπο μέσα στον πόνο του, αλλά μπήκε ο ίδιος μέσα στην ανθρώπινη ιστορία, πήρε πάνω Του τον ανθρώπινο πόνο και τον θάνατο και τους νίκησε με την Ανάστασή Του.
Γι’ αυτό, μπροστά στον πόνο ενός παιδιού, ίσως η πιο αληθινή χριστιανική απάντηση δεν είναι μια εύκολη εξήγηση.
Είναι η παρουσία, η συμπόνια, η προσευχή, η έμπρακτη αγάπη και η ελπίδα της Αναστάσεως.
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
