Μερικές σκέψεις ως προετοιμασία
Το Τμήμα Θεολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και τα Εκπαιδευτήρια «Saint-Paul – Δελασάλ» Αλίμου διοργανώνουν, στις 13 και 14 Φεβρουαρίου, Διεθνές Συνέδριο με κεντρικό θέμα: «Κρίση στην Πίστη».
Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στα Εκπαιδευτήρια «Saint-Paul – Δελασάλ», που φιλοξενούν και συνδιοργανώνουν, μαζί με το Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ, ένα τόσο σημαντικό και επίκαιρο Συνέδριο.
Από καθολικής πλευράς, μαζί με τον Σεβ. Θεόδωρο Κοντίδη, τον π. Μάρκο Φώσκολο και τον π. Javier Perez Victoria, έχω κι εγώ την τιμή να συμμετάσχω σε αυτό το Συνέδριο. Δεν θα υπάρξουν μακροσκελείς εισηγήσεις, αλλά ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων, με τη μορφή στρογγυλών τραπεζών. Στην στρογγυλή τράπεζα στην οποία θα συμμετάσχω, θα λάβει μέρος και ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος (Σαββάτος). Το επιμέρους θέμα που μας έχει ανατεθεί είναι: «Ποιμαντική στην εποχή της αμφιβολίας και της πνευματικής αναζήτησης».
Δεδομένου ότι η συζήτηση θα είναι ελεύθερη, δεν γνωρίζω ακόμη σε ποιες ερωτήσεις θα κληθώ να απαντήσω. Ωστόσο, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ορισμένες σκέψεις που ήδη διαμορφώνονται στο μυαλό μου. Πρώτα απ’ όλα, τι σημαίνει «κρίση στην πίστη» ή, ίσως πιο σωστά, τι σημαίνει πίστη και τι σημαίνει «πιστεύω». Έχουμε ασχοληθεί επανειλημμένως με αυτό το ζήτημα στα εβδομαδιαία μας κείμενα.
Υπενθυμίζουμε ότι ο μακαριστός Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄, θέλοντας να κινητοποιήσει ολόκληρη την Εκκλησία σε μια νέα ανακάλυψη της πίστης, κήρυξε το 2012 Έτος της Πίστης. Επιπλέον, με πρωτοβουλία του ίδιου Ποντίφικα, συγκλήθηκε Γενική Συνέλευση της Συνόδου των Επισκόπων, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2012 με θέμα: «Ο νέος ευαγγελισμός για τη μετάδοση της χριστιανικής πίστης».
Από το πλούσιο υλικό που ειπώθηκε και γράφτηκε κατά την περίοδο αυτή σχετικά με την πίστη, θα σταθώ μόνο σε μία βασική διατύπωση: «Η πίστη δεν είναι απλώς μια διανοητική αποδοχή ορισμένων αφηρημένων αληθειών, αλλά η αποδοχή ενός Προσώπου, η προσωπική συνάντηση με τον Θεό εν Χριστώ. Δεν πιστεύουμε σε κάτι, αλλά σε Κάποιον. Τον εμπιστευόμαστε, του παραδίνουμε τον εαυτό μας, στηριζόμαστε σε Αυτόν σαν σε σταθερό βράχο».
Κρίση στην πίστη σημαίνει, κατά συνέπεια, ότι η εμπιστοσύνη μου στον Ιησού, ο οποίος μου αποκαλύπτει τον Θεό Πατέρα, και η αποδοχή Του ως Κυρίου της ζωής μου, βρίσκονται σε δοκιμασία. Δεν ασκεί πλέον καθοριστική επιρροή στη ζωή μου, στις σκέψεις μου, στις επιλογές μου. Ο Χριστός παύει να είναι το κέντρο και γίνεται για μένα ένας ξένος. Αυτό οδηγεί τον χριστιανό να αντικαταστήσει τον Χριστό με κάτι άλλο, το οποίο, όσο ελκυστικό ή πολύτιμο κι αν φαίνεται, δεν μπορεί να σώσει.
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, όλοι, όχι μόνο οι ιερείς, είμαστε καλεσμένοι να αντιδράσουμε. Όπως δίδασκε ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄:
«Η ανανέωση της Εκκλησίας περνά και μέσα από τη μαρτυρία που προσφέρει η ζωή των πιστών. Με την ίδια τους την ύπαρξη μέσα στον κόσμο, οι χριστιανοί καλούνται να κάνουν να λάμψει ο Λόγος της αλήθειας που μας άφησε ο Κύριος Ιησούς… Όλοι είμαστε καλεσμένοι να πάρουμε μέρος στον “νέο ευαγγελισμό”, για τον οποίο ολόληρη η Εκκλησία είναι στρατευμένη: “Η αγάπη του Χριστού μας ωθεί” (Β’ Κορ. 5,14). Είναι η αγάπη του Χριστού που γεμίζει τις καρδιές μας και μας ωθεί να ευαγγελιζόμαστε. Αυτός, σήμερα όπως και τότε, μας στέλνει στους δρόμους του κόσμου για να αναγγείλουμε το Ευαγγέλιό Του σε όλους τους λαούς της γης (πρβλ. Μτ. 28,19)».
Οι εκφράσεις «νέος ευαγγελισμός» ή «επανευαγγελισμός» συναντώνται συχνά στα κείμενα της Καθολικής Εκκλησίας. Αναφέρονται ακριβώς στην κρίση της πίστης και στον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία –δηλαδή όλοι εμείς– καλείται να την αντιμετωπίσει. Καθώς πολλοί χριστιανοί σήμερα, ιδιαίτερα σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, έχουν χάσει την αναφορά τους στον Χριστό, καλούμαστε να τους αναγγείλουμε εκ νέου, όπως έκαναν οι Απόστολοι προς τους ανθρώπους της εποχής τους, τον Χριστό που πέθανε και αναστήθηκε για μας και να τους προσκαλέσουμε να Τον δεχθούν ως Σωτήρα της ζωής τους.
Ο μακαριστός Πάπας Φραγκίσκος δεν έπαψε να καλεί το «μικρό ποίμνιο» των εναπομεινάντων χριστιανών να συμβάλει σε αυτόν τον ευαγγελισμό. Αλλά πώς; Παρουσιάζοντας εκ νέου στον άνθρωπο του σήμερα την ομορφιά της πίστης, το χαρούμενο πρόσωπο του Χριστού, τη χαρά του να πιστεύει κανείς. Ο Πάπας Φραγκίσκος επανερχόταν συνεχώς σε αυτή τη διάσταση, τονίζοντας ότι ο ευαγγελισμός δεν μπορεί να στηρίζεται σε επιβολές ή σε ηθικά βάρη, αλλά στη μαρτυρία μιας ζωής που έχει συναντήσει τον Χριστό και έχει γευθεί τη χαρά Του.
Δεν είναι τυχαίο ότι η μετασυνοδική Αποστολική Εξήγηση «Evangelii Gaudium» (Η Χαρά του Ευαγγελίου) ανοίγει με τα εξής λόγια: «Η χαρά του Ευαγγελίου γεμίζει την καρδιά και ολόκληρη τη ζωή όσων συναντούν τον Ιησού. Εκείνοι που αφήνονται να σωθούν από Αυτόν απελευθερώνονται από την αμαρτία, τη λύπη, το εσωτερικό κενό και την απομόνωση. Με τον Ιησού Χριστό πάντοτε γεννιέται και αναγεννιέται η χαρά».
Η επανευαγγελιστική προσπάθεια της Εκκλησίας μπορεί να είναι καρποφόρα μόνο εφόσον το ίδιο το «μικρό ποίμνιο» των πιστών έχει πρώτα ανακαλύψει και βιώσει αυτή την ομορφιά της πίστης. Μόνο τότε η μαρτυρία γίνεται πειστική και αποτελεσματική. Όπως χαρακτηριστικά σημείωνε ο Πάπας Φραγκίσκος: «Όλοι έχουν το δικαίωμα να λάβουν το Ευαγγέλιο. Οι χριστιανοί έχουν το καθήκον να το αναγγέλλουν χωρίς να αποκλείουν κανέναν· όχι σαν εκείνοι που επιβάλλουν μια νέα υποχρέωση, αλλά σαν εκείνοι που μοιράζονται μια χαρά, δείχνουν έναν όμορφο ορίζοντα, προσφέρουν ένα επιθυμητό συμπόσιο. Η Εκκλησία δεν αναπτύσσεται με τον προσηλυτισμό, αλλά “με έλξη”».
Η ποιμαντική, λοιπόν, στην εποχή της αμφιβολίας και της πνευματικής αναζήτησης καλείται να γίνει πρωτίστως ποιμαντική της χαράς, της μαρτυρίας και της συνάντησης· όχι μια ποιμαντική φόβου ή άμυνας, αλλά μια ποιμαντική που αποκαλύπτει τον Χριστό ως απάντηση στη βαθύτερη δίψα του ανθρώπου για νόημα, αλήθεια και ζωή.
+ Ιωάννης Σπιτέρης
