Εορτάζοντας τα πέντε χρόνια από την έκδοση της οικολογικής εγκύκλιου του πάπα Φραγκίσκου, «Δοξασμένος Να ‘Σαι», η Αγία Έδρα παρουσίασε την Πέμπτη (18 Ιουνίου) «οδηγίες χρήσης» για τον τρόπο εφαρμογής του εγγράφου τόσο για τις ενορίες όσο και για τους δημόσιους λειτουργούς, και συμπεριλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα και προτάσεις.
Κινούμενο στην γραμμή της «ολοκληρωμένης οικολογίας» που αναπτύσσει ο Πάπας στην «Δοξασμένος Να ‘Σαι», το έγγραφο υποστηρίζει την ανακούφιση από τη φτώχεια, τις φιλικές προς την οικογένεια πολιτικές για την καταπολέμηση του «δημογραφικού χειμώνα», τη μεταρρύθμιση των φυλακών και της υγειονομικής περίθαλψης και την προστασία της ανθρώπινης ζωής από τη στιγμή της σύλληψης έως τον φυσικό θάνατο.
Το κείμενο παρουσιάζει αρκετές από τις πρωτοβουλίες που εφαρμόστηκαν εντός της Πόλης του Βατικανού για να γίνει πιο «πράσινο», συμπεριλαμβανομένης της διακοπής της χρήσης τοξικών φυτοφαρμάκων και της ανακύκλωσης του νερού από τα φημισμένα σιντριβάνια.
Η παρουσίαση του «οδηγού» έγινε στις 18 Ιουνίου και έχει ως τίτλο «Καθ’ Οδόν προς τη φροντίδα της κοινής μας οικίας: Πέντε χρόνια μετά τη Δοξασμένος Να ‘Σαι», το αρκετά μεγάλο έγγραφο, 220 σελίδων – μεγαλύτερο από την ίδια τη «Δοξασμένος Να ‘Σαι»- είναι μια πρωτοβουλία του Οργανισμού της Αγίας Έδρας για την ολοκληρωμένη ανθρώπινη ανάπτυξη και καρπός της συνεργασίας και της συνδρομής πολλών θεσμών και υπηρεσιών της Αγίας Έδρας που ξεκίνησε μετά τη δημοσίευση της «Δοξασμένος Να ‘Σαι» τον Ιούνιο του 2015. Στη σύνταξη του εγγράφου μετείχαν επίσης και άλλα θεσμικά όργανα του Βατικανού που είναι υπεύθυνα για ζητήματα που καλύπτονται από την Εγκύκλιο, καθώς και αρκετές από τις Συνόδους Ιεραρχιών καθώς και άλλοι καθολικοί θεσμοί.
Το έγγραφο
Στην εισαγωγή, το έγγραφο κάνει αναφορά στην πανδημία COVID-19 που «συγκλονίζει» αυτήν την περίοδο τον κόσμο, και «η οποία προκάλεσε δεκάδες χιλιάδες θανάτους και αλλάζει τον τρόπο ζωής μας». Η κατάσταση έκτακτης ιατρικής ανάγκης, η μοναξιά και η απομόνωση που προκύπτουν από τα μέτρα για την καταπολέμηση της μετάδοσης, μας έθεσαν ξαφνικά μπροστά στην ευθραυστότητά μας ως πεπερασμένα πλάσματα και μας καλεί να ανακαλύψουμε ή να ανακαλύψουμε εκ νέου τι είναι απαραίτητο στη ζωή μας, αναφέρει, επιμένοντας ότι υπό το φως της πανδημίας, η φροντίδα για τους φτωχούς και το περιβάλλον «δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί με αδιαφορία».
Αποτελούμενο από δύο μέρη, το πρώτο αφιερωμένο στην Εκπαίδευση και την Οικολογική Μεταστροφή και το δεύτερο στην Ολοκληρωμένη Οικολογία και την Ολοκληρωμένη Ανθρώπινη Ανάπτυξη, το κείμενο απευθύνεται στις τοπικές εκκλησίες, τις ενοριακές κοινότητες, τους δημόσιους λειτουργούς και φυσικά στους πιστούς.
Καλύπτει θέματα που αναφέρονται στη «Δοξασμένος Να ‘Σαι», όπως η εκπαίδευση, η αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ζωής, ο διαθρησκευτικός και οικουμενικός διάλογος, η εργασία, η χρηματοδότηση, η αποψίλωση των δασών, η τροφή, το νερό και η ενέργεια, η οικονομία, η υγειονομική περίθαλψη και οι επικοινωνίες, προσφέροντας τόσο προβληματισμό για τα αποσπάσματα από την εγκύκλιο σε κάθε ένα από τα θέματα που αναφέρονται όσο και προτεινόμενα σημεία δράσης με βάση μια εκπαιδευτική και ποιμαντική προοπτική.
Πρώτο μέρος: Εκπαίδευση και οικολογική μεταστροφή
Το πρώτο μέρος του εγγράφου αρχίζει με την υπενθύμιση της ανάγκης για οικολογική μεταστροφή. Αυτό συνεπάγεται μια αλλαγή στη νοοτροπία που θα μας οδηγήσει στη φροντίδα για τη ζωή και τη Δημιουργία, τον διάλογο με τους άλλους και την επίγνωση της βαθιάς σύνδεσης μεταξύ των προβλημάτων του κόσμου.
Προστασία της ζωής και προώθηση της οικογένειας
Στη συνέχεια, το έγγραφο επανεπιβεβαιώνει την κεντρικότητα της ζωής και του ανθρώπου, επειδή δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε την φύση χωρίς να υπερασπιστούμε κάθε ανθρώπινη ζωή. Από αυτό το γεγονός προκύπτει η ανάγκη να αναπτυχθεί η έννοια της «αμαρτίας ενάντια στην ανθρώπινη ζωή» μεταξύ των νεότερων γενεών, η οποία μπορεί να βοηθήσει στην αντικατάσταση της «κουλτούρας απόρριψης» με την «κουλτούρα φροντίδας».
Κεντρικότητα σχολείων και πανεπιστημίων
Ταυτόχρονα, τα σχολεία καλούνται να αποκτήσουν «μια νέα κεντρικότητα», με άλλα λόγια, να γίνουν ένας χώρος που θα αναπτύξει την ικανότητα διάκρισης, κριτικής σκέψης και υπεύθυνης δράσης. Το έγγραφο προσφέρει δύο προτάσεις σχετικά με αυτό: (1) για να διευκολύνει τους δεσμούς μεταξύ του σπιτιού, του σχολείου και της ενορίας, και (2) να ξεκινήσει προγράμματα κατάρτισης «οικολογικής αγωγής», τα οποία θα πρέπει να προωθήσουν μεταξύ των νέων «ένα νέο μοντέλο σχέσεων» που υπερβαίνει τον ατομικισμό υπέρ της αλληλεγγύης, της ευθύνης και της φροντίδας.
Οικουμενικός και διαθρησκευτικός διάλογος
Το έγγραφο επαναδιαβεβαιώνει επίσης ότι «η δέσμευση για φροντίδα του κοινού μας σπιτιού είναι αναπόσπαστο μέρος της χριστιανικής ζωής» και όχι δευτερεύουσα επιλογή. Επιπλέον, η φροντίδα για το κοινό μας σπίτι είναι «ένας εξαιρετικός χώρος» για την οικοδόμηση οικουμενικού και διαθρησκευτικού διαλόγου και συνεργασίας. Η «σοφία» που βρίσκεται σε διάφορες θρησκείες, λέει, μπορεί να ενθαρρύνει έναν «στοχαστικό και νηφάλιο» τρόπο ζωής που οδηγεί στο να υπερνικήσουμε την επιδείνωση της κατάστασης του πλανήτη μας.
Οικολογία των μέσων κοινωνικής επικοινωνίας
Το πρώτο μέρος του εγγράφου ολοκληρώνεται με ένα κεφάλαιο αφιερωμένο στην επικοινωνία και την «βαθιά αναλογία» με τη φροντίδα του κοινού μας σπιτιού. Και τα δύο, στην πραγματικότητα, βασίζονται στην «κοινωνία, τη σχέση και τη σύνδεση».
Δεύτερο μέρος: Ολοκληρωμένη οικολογία και ολοκληρωμένη ανθρώπινη ανάπτυξη
Το δεύτερο μέρος του εγγράφου ανοίγει με το θέμα της τροφής, αναφέροντας τα λόγια του πάπα Φραγκίσκου: «η τροφή που πετιέται είναι σαν να την έκλεβαν από το τραπέζι του φτωχού» (ΔνΣ, 50). Ως εκ τούτου, μια τέτοια σπατάλη τροφίμων καταδικάζονται ως πράξη αδικίας. Το έγγραφο ζητά την προώθηση της «διαφοροποιημένης και βιώσιμης» γεωργίας, την υπεράσπιση των μικρών παραγωγών και των φυσικών πόρων και την επείγουσα ανάγκη για υγιεινή διατροφή, τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα. Κάνει ακόμα έκκληση για την καταπολέμηση φαινομένων, όπως η αρπαγή γης και μεγάλων αγροβιομηχανικών έργων που μολύνουν το περιβάλλον, καθώς και μια έκκληση για την προστασία της βιοποικιλότητας.
Επένδυση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Στην ίδια κατεύθυνση υπάρχει μια πρόσκληση για τη μείωση της ρύπανσης, σε θάλασσα και ξηρά, για την απο-ανθρακοποίηση της ενέργειας και των οικονομικών κλάδων και για επενδύσεις σε «καθαρή και ανανεώσιμη» ενέργεια, καθιστώντας την προσβάσιμη σε όλους.
Κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη
Στον τομέα της εργασίας, το έγγραφο εκφράζει την ελπίδα για την προώθηση της βιώσιμης κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης, έτσι ώστε η φτώχεια να εξαλειφθεί και οι περιθωριοποιημένοι να βρουν δρόμους προς την κοινωνικο-επαγγελματική πρόοδο. Απαιτεί επίσης αξιοπρεπή εργασία, δίκαιους μισθούς, προσπάθειες για την καταπολέμηση της παιδικής εργασίας και μια οικονομία χωρίς αποκλεισμούς που θα προάγει την αξία της οικογένειας και της μητρότητας, μαζί με την πρόληψη και την εξάλειψη «νέων μορφών δουλείας», όπως η εμπορία ανθρώπων.
Κοινωνία των πολιτών, καταπολέμηση της διαφθοράς, δικαίωμα στην υγειονομική περίθαλψη
Για τους πολιτικούς θεσμούς, το έγγραφο τονίζει την «υπεροχή της κοινωνίας των πολιτών», την οποία πρέπει να υπηρετούν οι πολιτικές, οι κυβερνήσεις και οι διοικήσεις. Ζητεί την παγκοσμιοποίηση της ουσιαστικής, κοινωνικής και συμμετοχικής δημοκρατίας και ένα μακροπρόθεσμο όραμα βασισμένο στη δικαιοσύνη, την ηθική και την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Σημασία της κλιματικής αλλαγής
Τέλος, το έγγραφο εξετάζει το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, λέγοντας ότι έχει «μια βαθιά περιβαλλοντική, ηθική, οικονομική, πολιτική και κοινωνική “σχέση” που ”επηρεάζει πάνω απ ‘όλα τους φτωχούς”. Επομένως, χρειαζόμαστε πρώτα ένα “νέο μοντέλο ανάπτυξης” που συνδέει την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής με την καταπολέμηση της φτώχειας, “σε συντονισμό με την Κοινωνική Διδασκαλία της Εκκλησίας”».
Το τελευταίο κεφάλαιο του κειμένου είναι αφιερωμένο στις πρωτοβουλίες της Πόλης του Βατικανού.
