Υπάρχει ένα σχετικά πρόσφατο φαινόμενο που αλλάζει τον χάρτη των μεταναστεύσεων από την Αφρική προς την Ευρώπη, καθιστώντας τον ακόμη πιο δραματικό. Υπό την πίεση μιας πολιτικής ουσιαστικού κλεισίματος των ευρωπαϊκών συνόρων, που καθιστά σχεδόν αδύνατη τη νόμιμη είσοδο στην Ευρώπη, και της ολοένα συχνότερης εξωτερικοποίησης του ελέγχου και της διαχείρισης της ανθρώπινης κινητικότητας, οι Αφρικανοί μετανάστες εγκαταλείπουν τις μεσογειακές διαδρομές και στρέφονται σταδιακά προς τον Ατλαντικό Ωκεανό.
Παιδιά και γυναίκες ανάμεσα στα θύματα
Η μετάβαση, λοιπόν, από μια διαδρομή πολύ επικίνδυνη αλλά συντομότερη και λιγότερο εκτεθειμένη, σε μια σαφώς μακρύτερη και σε ανοιχτή θάλασσα, συνεπάγεται αναπόφευκτα μεγαλύτερο αριθμό ναυαγίων και θανάτων, ένα τίμημα σε ανθρώπινες ζωές εξαιρετικά βαρύ. Αυτό είναι ένα ακόμη δράμα, που πλέον εκτυλίσσεται σχεδόν καθημερινά στα νερά που χωρίζουν την Αφρική από την Ευρώπη, καταγγέλλει η έκθεση «Monitoreo Derecho a la Vida 2025», που δημοσιεύθηκε στις 29 Δεκεμβρίου από την οργάνωση Caminando Fronteras, συλλογικότητα ακτιβιστών, δημοσιογράφων και υπερασπιστών των δικαιωμάτων των μεταναστών και των κοινοτήτων τους, του δικαιώματος στη ζωή, την ενημέρωση, τη δικαιοσύνη και τη μνήμη, η οποία ιδρύθηκε στην Ισπανία το 2002.
Σύμφωνα με την έκθεση, από τον Ιανουάριο έως τα μέσα Δεκεμβρίου, τουλάχιστον 3.090 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους προσπαθώντας να φτάσουν διά θαλάσσης στην ισπανική επικράτεια, κυρίως από τις ακτές της Δυτικής Αφρικής. Από αυτούς, 437 ήταν παιδιά και 192 γυναίκες. Η πλήρης ανάλυση των διαφορετικών μεταναστευτικών διαδρομών καταγράφει 303 τραγωδίες, με ιδιαίτερη έμφαση σε 70 σκάφη που εξαφανίστηκαν χωρίς να αφήσουν ίχνη, και υπογραμμίζει την αύξηση του κινδύνου και των ακραίων συνθηκών που αντιμετωπίζονται σε αυτά τα ταξίδια.
Ένας συνδυασμός παραγόντων
Ο δραματικός αυτός απολογισμός προστίθεται στους περισσότερους από 32.000 θανάτους στη Μεσόγειο από το 2014 έως σήμερα (χωρίς να υπολογίζονται όσοι πέθαναν πριν καν φτάσουν σε αυτήν, για τους οποίους γίνεται ελάχιστος λόγος λόγω της τεράστιας δυσκολίας συλλογής στοιχείων, σ.σ.) και είναι αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, των μεταναστευτικών πολιτικών που εφαρμόζει η ΕΕ. Πολιτικές που αναγκάζουν όσους επιχειρούν να φτάσουν στην Ευρώπη να καταφύγουν σε διακινητές και να ρισκάρουν θανατηφόρα ταξίδια.
Η αύξηση των τραγωδιών στα σύνορα του Ισπανικού κράτους, σύμφωνα με την Caminando Fronteras, είναι το αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων. Μεταξύ αυτών, η έκθεση επισημαίνει «την παράλειψη του καθήκοντος διάσωσης, την καθυστερημένη ή ανύπαρκτη ενεργοποίηση των μηχανισμών έρευνας και την έλλειψη συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων κρατών». Οι δυναμικές αυτές επιδεινώνονται περαιτέρω από πολιτικές εξωτερικοποίησης των συνόρων, που στοχεύουν στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη απομάκρυνση των συνόρων από το ευρωπαϊκό έδαφος και στη μεταφορά των ευθυνών διάσωσης σε τρίτες χώρες με περιορισμένους πόρους, καθώς και «από τη συνεχώς αυξανόμενη σκληρότητα των ταξιδιών, που χαρακτηρίζονται από ολοένα μακρύτερες και πιο επικίνδυνες διαδρομές, και από την καθυστέρηση στην έκδοση σημάτων κινδύνου. Όλοι είναι παράγοντες που αυξάνουν άμεσα τον κίνδυνο για τη ζωή».
Σε φυγή από τη Δυτική Αφρική
Η έκθεση αναδεικνύει ότι οι τραγωδίες συμβαίνουν συχνά και λόγω της μετατόπισης των σημείων αναχώρησης όλο και νοτιότερα, με επακόλουθο την επιμήκυνση της διαδρομής. Αυτό οφείλεται σε μια σειρά συμφωνιών διακρατικής συνεργασίας για τη διαχείριση των συνόρων. Η αύξηση της χρηματοδότησης προς νέες τρίτες χώρες, όπως η Μαυριτανία, η Σενεγάλη, η Γκάμπια, το Μαρόκο ή η Αλγερία, έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση των ελέγχων και των περιορισμών στις χώρες αναχώρησης ή διέλευσης και, άμεσα, τη μεταφορά των επιβιβάσεων πιο νότια: ενώ παλαιότερα οι αναχωρήσεις γίνονταν κυρίως από τη Δυτική Σαχάρα και τη Μαυριτανία, σήμερα ξεκινούν όλο και συχνότερα από τη Γκάμπια ή ακόμη πιο νότια, από τη Γουινέα, απ’ όπου για να φτάσει κανείς στα Κανάρια Νησιά πρέπει να διανύσει περισσότερα από 2.200 χιλιόμετρα.
Απουσία ουσιαστικής διαχείρισης του φαινομένου
Τα τελευταία χρόνια, οι παράτυπες ροές προς την ΕΕ μέσω της Μεσογείου (που ούτως ή άλλως δεν υπήρξαν ποτέ ιδιαίτερα υψηλές, σ.σ.) έχουν μειωθεί δραστικά. Το αποτέλεσμα αυτό προβάλλεται από τις κυβερνήσεις ως επιτυχία. Πίσω όμως από αυτή την εικόνα δεν υπάρχει μια διαχείριση του φαινομένου που να σέβεται το δίκαιο και να στοχεύει πραγματικά στη μείωση της εμπορίας ανθρώπων και των κερδών των διακινητών, αλλά μια μετατόπιση των μεταναστών προς άλλα σημεία αναχώρησης και άφιξης, ο εγκλωβισμός τους σε χώρες διέλευσης και, κυρίως, ένας τεράστιος αριθμός θανάτων καθ’ οδόν.
«Όταν αρχίσαμε να κάνουμε αυτού του είδους τις έρευνες και μελέτες, το κάναμε κυρίως για τις οικογένειες των μεταναστών που εξαφανίζονται» δήλωσε η συντονίστρια της έκθεσης, Έλενα Μαλένο, σε συνέντευξή της στο τουρκικό Ίδρυμα Χραντ Ντινκ, το οποίο της απένειμε πρόσφατα βραβείο. «Για να μαρτυρήσουμε ότι, τουλάχιστον για εμάς, οι αγνοούμενοι άνθρωποι μετρούσαν. Ήταν σημαντικό να προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε τις οικογένειες να καταλάβουν τι είχε συμβεί. Η μετατόπιση προς τον Ατλαντικό είναι φαινόμενο των τελευταίων ετών και έχει οδηγήσει στον θάνατο πολλών ανθρώπων. Ένα φαινόμενο μέσα στο φαινόμενο είναι και η διαδρομή από την Αλγερία προς τις Βαλεαρίδες Νήσους, την οποία ακολουθούν πλέον τόσο Αλγερινοί όσο και μετανάστες από το Κέρας της Αφρικής. Σε όλες τις διαδρομές του Ατλαντικού ή από την Αλγερία, καταγράφουμε σε κάθε περίπτωση αύξηση της παρουσίας γυναικών και παιδιών. Οι στρατηγικές που υιοθετεί η ΕΕ στηρίζουν έναν εκτεταμένο κύκλο εγκληματικών δραστηριοτήτων που κερδοσκοπούν εις βάρος των μεταναστών».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
