Στη γενική ακρόαση στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, ο Ποντίφικας εξήγησε στους πιστούς τα βασικά στοιχεία της λειτουργικής πράξης, η οποία επιτρέπει «να γευόμαστε την παρουσία του Θεού μέσω του Ιησού Χριστού». Με τη λιτή αλλά μεγαλοπρεπή τάξη των ρυθμών της, η ιεροτελεστία, που πρέπει να τελείται «με λεπτότητα και χωρίς αυθαιρεσίες», διακόπτει τον φρενήρη ρυθμό της καθημερινότητας και μας επαναφέρει στα ουσιώδη. Αποτελεί «μια στάση που αναζωογονεί την καρδιά» και μας διδάσκει να ζούμε σε έναν χρόνο κατοικημένο από το Άγιο Πνεύμα.
Στην έννοια της ιεροτελεστίας, του σημείου και του συμβόλου στη Λειτουργία στάθηκε ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ κατά τη γενική ακρόαση, στις 3 Ιουνίου, στην τρίτη κατήχησή του αφιερωμένη στο κείμενο της Sacrosanctum Concilium, στο πλαίσιο του κύκλου διδασκαλιών για τα έγγραφα της Β΄ Σύνοδος του Βατικανού.
Στη λειτουργία πραγματοποιείται το μυστήριο της πίστης
Μετά τον καθιερωμένο γύρο με το αυτοκίνητό του ανάμεσα σε πιστούς και προσκυνητές στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, ο Πάπας, φτάνοντας στο προαύλιο της Βασιλικής, εξήγησε ότι «οι Τελετουργίες της Χριστιανικής Λειτουργίας» αποτελούν ουσιαστικά «την Εκκλησιαστική διαμεσολάβηση μέσω της οποίας φθάνει σε εμάς το θείο δώρο» και δεν είναι απλώς «ένα εξωτερικό περίβλημα του μυστηριακού μυστηρίου».
Η Sacrosanctum Concilium διευκρινίζει ότι «στη Λειτουργία, μέσω των τελετών και των προσευχών», γίνεται συγκεκριμένο το Mysterium fidei (Μυστήριο της Πίστεως) και ότι «η ιεροτελεστία» είναι εκείνη που δίνει μορφή στη λειτουργική πράξη. Η συμμετοχή των πιστών, όχι ως «σιωπηλών θεατών» αλλά με «σώμα, νου και καρδιά», γεννά μια «πνευματική ευαισθησία» που επιτρέπει «να γευόμαστε την παρουσία του Θεού μέσω του Ιησού Χριστού».
«Μέσα από την ιερή Τελετουργία διαμορφωνόμαστε στην ακρόαση του Λόγου του Θεού, στην ευχαριστία και τη λατρεία, στην αδελφική συμμετοχή και στην Εκκλησιαστική κοινωνία. Ανακαλύπτουμε ότι αποτελούμε μια σύναξη με πολλά πρόσωπα, ενωμένη από την ίδια πίστη», τόνισε.
Μια στάση που αναζωογονεί την καρδιά
Η Ιεροτελεστία διαθέτει «μια σαφώς καθορισμένη ακολουθία κινήσεων και προσευχών», υπογράμμισε ακόμη ο Ποντίφικας. Ωστόσο, «η λογική της δεν είναι να περιορίζει την ελευθερία μέσα σε σχήματα». Αντίθετα, «με τη λιτή μεγαλοπρέπεια των ρυθμών της, η Ιεροτελεστία διακόπτει τις φρενήρεις δραστηριότητες και μας επαναφέρει στα ουσιώδη».
Γι’ αυτό και επιτρέπει να βιώσουμε «μια διαφορετική εμπειρία του χρόνου και του χώρου».
«Μέσα στην Ιεροτελεστία βιώνουμε τη λογική της δωρεάς, βρίσκουμε μια στάση που αναζωογονεί την καρδιά, αναγνωρίζουμε ότι προηγείται πάντοτε η θεία χάρη και μαθαίνουμε να ζούμε σε έναν ρυθμό κατοικημένο από το Άγιο Πνεύμα. Η γραμματική της Τελετουργίας είναι συνυφασμένη από τα σημεία και τα σύμβολα που χαρακτηρίζουν τη Λειτουργία».
Να αφεθούμε να μας διαπαιδαγωγήσουν οι τελετές
Κατά τον Λέοντα ΙΔ΄, σήμερα είναι αναγκαίο να αφεθούμε «να μας διαπαιδαγωγήσουν οι λειτουργικές τελετές». Για τον λόγο αυτό απαιτείται να φροντίζουμε «με λεπτότητα και χωρίς αυθαιρεσίες την ομορφιά» των λειτουργικών εορτασμών και να εργαζόμαστε για μια «αυθεντική μυσταγωγία».
«Η εμπειρία μιας ζωντανής και ευλαβικής λειτουργίας, συνοδευόμενης από κατάλληλη μυσταγωγική κατήχηση, αποτελεί το καλύτερο μέσο για να αφυπνίσει σε όλους το άνοιγμα προς τη συνάντηση με τον Θεό, η οποία, σύμφωνα με τη λογική της Ενανθρώπησης, μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο όταν εμπλέκεται ολόκληρος ο άνθρωπος: πνεύμα, ψυχή και σώμα».
Τα σημεία στη λειτουργική πράξη
Όσον αφορά τα σημεία, στη λειτουργία αυτά σημαίνουν «τον αγιασμό του ανθρώπου». Έτσι, για παράδειγμα, το νερό, «από τις απαρχές της δημιουργίας έως τον Κατακλυσμό, από τη διάβαση της Ερυθράς Θάλασσας έως τον Ιορδάνη και μέχρι το νερό που ανέβλυσε από την πλευρά του Χριστού», αποτελεί λειτουργικά «μυστηριακό σημείο της βύθισης» στον θάνατο και την ανάσταση του Ιησού.
Ωστόσο, το «σημείο» είναι και «σύμβολο», όταν παραπέμπει «σε ένα ολόκληρο σύστημα νοημάτων και αξιών», διευκρίνισε ο Πάπας. Παράδειγμα αποτελεί ο ραντισμός με αγιασμένο νερό, πράξη με την οποία «αναζωπυρώνεται μέσα μας η συνείδηση του δώρου που λάβαμε με το Βάπτισμα και η προσήλωσή μας στη νέα ζωή εν Χριστώ».
Τα σύμβολα
Στη λειτουργία υπάρχουν επίσης «τα σύμβολα», τα οποία μπορεί να είναι «απλές και καθημερινές πράξεις, όπως η γονυκλισία και η ανταλλαγή του ασπασμού της ειρήνης, ή πιο απαιτητικές ενέργειες, όπως οι θεμελιώδεις πράξεις κάθε Μυστηρίου».
Αυτό που τα χαρακτηρίζει είναι η «ιδιαίτερη επιτελεστική και μεταμορφωτική τους διάσταση», τόσο ως προς τα υλικά στοιχεία που τα συνθέτουν όσο και ως προς εκείνους που έρχονται σε επαφή μαζί τους. Δημιουργούν αίσθημα συμμετοχής, αγγίζουν «την καρδιά και τον νου» και γεννούν «αυθεντικές εκκλησιαστικές σχέσεις».
Ο Ποντίφικας κατέληξε επαναλαμβάνοντας, όπως είχε πράξει και ο προκάτοχός του Πάπας Φραγκίσκος στην Αποστολική Επιστολή Desiderio desideravi, και παραπέμποντας στον Ρομάνο Γκουαρντίνι, ότι στο «έργο της Λειτουργικής διαμόρφωσης» το «πρώτο καθήκον» του ανθρώπου είναι «να γίνει ξανά ικανός να κατανοεί και να βιώνει τα σύμβολα».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
