«Ο άνθρωπος δεν θα πρέπει ποτέ να εμπιστεύεται στην Τεχνητή Νοημοσύνη, ένα εργαλείο συναρπαστικό και συνάμα τρομακτικό, την απόφαση να αφαιρέσει τη ζωή ενός ανθρώπου. Ως προς αυτή την αρχή, η διδασκαλία της Εκκλησίας παραμένει αμετακίνητη, ενώ τα λόγια που απηύθυνε ο Πάπας Φραγκίσκος τον Ιούνιο του 2024 προς τους ηγέτες της Ομάδας των Επτά (G7) παραμένουν πιο επίκαιρα από ποτέ».
Αυτό υπογραμμίζει ο Πάπας Λέων ΙΔ΄, ο οποίος δέχθηκε το πρωί στις 30 Οκτωβρίου σε ακρόαση, στην Αίθουσα του Κονκλαβίου του Αποστολικού Οίκου του Βατικανού, περίπου είκοσι συμμετέχοντες στη συνάντηση με θέμα «Το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης: ένας διάλογος μεταξύ του Βατικανού και του επιστημονικού κόσμου για τις εξελίξεις και τις εφαρμογές των ευφυών τεχνολογιών». Η συνάντηση πραγματοποιείται σήμερα στην Κασίνα (ιστορική έπαυλη) του Πίου Δ΄ και διοργανώνεται από την Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή και το Ινστιτούτο για το Μέλλον της Ζωής.
Διακυβέρνηση, αμφισβήτηση και αποκατάσταση
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση στασιμότητας, είναι θεμελιώδους σημασίας να μοιραζόμαστε τις «ανησυχίες», καθώς και τις «ιδέες και προτάσεις για το μέλλον». Γι’ αυτόν τον λόγο, ο Πάπας εκφράζει την ευγνωμοσύνη του προς τους διοργανωτές της συνάντησης, επαινώντας την «διεπιστημονική προσέγγισή τους».
Υπενθυμίζει ότι έχει ήδη αφιερώσει στο θέμα μία εγκύκλιο επιστολή, τη Magnifica humanitas, μέσω της οποίας μπόρεσε να «εξετάσει αυτά τα ζητήματα σε μεγαλύτερο βάθος». Στη σημερινή του παρέμβαση επανέρχεται στο ίδιο θέμα, παρουσιάζοντας πέντε στοχασμούς.
Οι τέσσερις πρώτοι αφορούν τις «ηθικές αρχές που θα πρέπει να καθοδηγούν την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης» και οδηγούν συλλογιστικά στον πέμπτο, τον οποίο ο Πάπας χαρακτηρίζει «την πιο επείγουσα πρόκληση».
Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα είναι θεσμοί ικανοί να θέσουν σε εφαρμογή αυτές τις αρχές, ιδίως αποτελεσματικοί διεθνείς θεσμοί που μπορούν να διαφυλάξουν το παγκόσμιο κοινό καλό.
Ο Ποντίφικας υποστηρίζει «την ανάγκη θέσπισης κοινών προτύπων, ανεξάρτητης εποπτείας και σαφών μηχανισμών λογοδοσίας, οι οποίοι θα διέπουν τις αποφάσεις σχετικά με την ανάπτυξη και τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, θα επιτρέπουν την αμφισβήτησή τους όταν αυτό είναι αναγκαίο και θα προβλέπουν κατάλληλα μέσα αποκατάστασης για κάθε ζημία που προκαλείται».
Η προοπτική αυτή ολοκληρώνει το όραμα του Ποντίφικα για μια Τεχνητή Νοημοσύνη προσανατολισμένη στον άνθρωπο, το οποίο διατυπώνει με σαφήνεια.
Να μην μείνει κανείς πίσω
Καταρχάς, το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν είναι προκαθορισμένο. Καθώς πρόκειται για τεχνολογία που αναπτύσσεται από ανθρώπους, το μέλλον της εξαρτάται από τις επιλογές που κάνουμε. Έχουμε, επομένως, την ευθύνη να καθοδηγούμε, να μεταβάλλουμε και, όταν χρειάζεται, να απορρίπτουμε τις εφαρμογές της.
Σύμφωνα με αυτόν τον πρώτο στοχασμό, το κριτήριο που πρέπει να υιοθετηθεί δεν είναι η ταχύτητα, σαν να αποτελούσε η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης έναν «αγώνα που πρέπει να κερδηθεί, με αποκλειστική προσήλωση στη γραμμή του τερματισμού και λησμονώντας όσους μένουν πίσω».
Αντίθετα, «πρέπει να προτιμάται ένα αξιόπιστο σύστημα, το οποίο βρίσκεται στην υπηρεσία του ανθρώπου, από ένα άλλο σύστημα, ενδεχομένως εξαιρετικά ισχυρό, του οποίου τις συνέπειες δεν μπορούμε ούτε να προβλέψουμε ούτε να ελέγξουμε».
Μόνο μηχανές, όχι πρόσωπα
Δεύτερον, πρέπει πάντοτε να έχουμε κατά νου ότι «οι μηχανές είναι εργαλεία, όχι πρόσωπα».
Σήμερα, ορισμένοι προτείνουν να παραχωρηθούν σε αυτά τα συστήματα δικαιώματα ή ακόμη και νομική προσωπικότητα. Μια τέτοια προσέγγιση κινδυνεύει να συσκοτίσει την ανθρώπινη ευθύνη και να αφήσει όσους υφίστανται κάποια ζημία αντιμέτωπους με μια απρόσωπη οντότητα.
Στο σημείο αυτό, ο Πάπας παραπέμπει στην παράγραφο 99 της εγκυκλίου επιστολής Magnifica humanitas, η οποία αποσαφηνίζει τη διαφορά μεταξύ μηχανών και ανθρώπων και καθιστά έτσι σαφές γιατί οι πρώτες δεν μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις για τη ζωή των δεύτερων:
«Δεν αισθάνονται χαρά ή πόνο, δεν ωριμάζουν μέσα από τις σχέσεις και δεν γνωρίζουν εκ των έσω τι σημαίνουν η αγάπη, η εργασία, η φιλία ή η ευθύνη».
Η διαπίστωση αυτή οδηγεί στον τρίτο στοχασμό.
Για την ανθρώπινη ζωή απαιτείται ανθρώπινη εποπτεία
Υπάρχουν αποφάσεις που αφορούν την ύπαρξη των ανθρώπων και οι οποίες «δεν πρέπει ποτέ να ανατίθενται σε άλλους».
Οι αποφάσεις που αφορούν την ανθρώπινη ζωή, την ελευθερία και τη χρήση βίας πρέπει πάντοτε να υπόκεινται σε αποτελεσματική, τεκμηριωμένη και υπεύθυνη ανθρώπινη εποπτεία.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει, επομένως, να είναι «αφοπλισμένη».
Λίγες ημέρες πριν από την έβδομη Διάσκεψη Αναθεώρησης της Σύμβασης για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Γενεύη, στο Παλάτι των Εθνών, από τις 16 έως τις 20 Νοεμβρίου, ο Διάδοχος του Αποστόλου Πέτρου ενθαρρύνει τα κράτη «να προβούν σε συγκεκριμένα βήματα προς την απαγόρευση των θανατηφόρων αυτόνομων όπλων».
Να μοιραζόμαστε τα οφέλη της προόδου
Αφού προσδιορίζει την κατεύθυνση προς την οποία δεν πρέπει να αφεθεί ανεξέλεγκτη η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ διευκρινίζει τον αυθεντικότερο σκοπό της:
«Οι ευφυείς τεχνολογίες πρέπει να προσανατολίζονται στο κοινό καλό».
Η ανάπτυξή τους θα πρέπει να προάγει την αλληλεγγύη και τη συμμετοχή σε διάφορα επίπεδα της παγκόσμιας κοινότητας, διασφαλίζοντας ότι τα οφέλη της προόδου θα κατανέμονται δίκαια, ιδίως προς όφελος των πλέον αναγκεμένων.
«Οι νέες τεχνολογίες δεν πρέπει ποτέ να μετατρέπονται σε αυτοσκοπό ούτε να εξυπηρετούν αποκλειστικά τα συμφέροντα λίγων προνομιούχων. Η πρόσβαση στα οφέλη της καινοτομίας πρέπει να προωθείται με δικαιοσύνη, ώστε οι θεραπείες, η γνώση, τα εργαλεία και οι ευκαιρίες να καθίστανται προσιτά σε όλους».
Ο Επίσκοπος Ρώμης ολοκληρώνει την παρέμβασή του ευχαριστώντας τους συμμετέχοντες στη συνάντηση «για την πολύτιμη συμβολή σας» και τους ενθαρρύνει «να συνεχίσετε με επιμονή τις προσπάθειές σας, εργαζόμενοι από κοινού, με πνεύμα διαλόγου και κοινής ευθύνης, για το κοινό καλό».
Τέλος, τους διαβεβαιώνει ότι θα τους συνοδεύει με τις προσευχές του.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
