Μετά τη δημοσίευση του βιβλίου «2050» από τον Καρδινάλιο Robert Sarah, η Γαλλική εφημερίδα La Croix διατύπωσε ορισμένες επικρίσεις. Ελλείψει συνέντευξης σε αυτό το έντυπο, ο καρδινάλιος απάντησε στην Journal du Dimanche (JDD). Απόσπασμα:
«Η Εκκλησία δεν είναι ποτέ πιο χρήσιμη στον κόσμο παρά μόνο όταν είναι ολοκληρωτικά στραμμένη προς τον Θεό»
Στο βιβλίο σας γράφετε ότι «οι μεγάλες γραμμές της θεολογίας, τα θεμέλια της πίστης, δεν πρέπει να υποχωρούν μπροστά σε παροδικές μόδες ή στις απόψεις της στιγμής», και ακριβώς αυτές τις μεγάλες γραμμές πραγματεύεστε στο έργο σας. Ποια θέση πρέπει τότε να δοθεί σε ζητήματα όπως «το κλίμα, οι μεταναστεύσεις και οι αποκλεισμοί», όπως διερωτάται η La Croix: «Όχι ως πολιτικά θέματα αλλά ως θεολογικοί τόποι»;
Αυτές οι πραγματικότητες είναι σοβαρές. Αγγίζουν ανθρώπινες ζωές και επομένως αγγίζουν και την καρδιά της Εκκλησίας. Γίνονται όμως προβληματικές όταν επισκιάζουν την κεντρικότητα του Θεού και όταν ο εκκλησιαστικός λόγος φαίνεται να μην έχει πια άλλο ορίζοντα πέρα από την επίκαιρη ατζέντα.
Ναι, μπορούμε να μιλάμε για «θεολογικούς τόπους» με μία προϋπόθεση: ότι αυτοί οι τόποι φωτίζονται από την πίστη και δεν χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα της πίστης. Ο φτωχός δεν είναι απλώς μια κοινωνική περίπτωση: είναι το πρόσωπο του Χριστού. Ο ξένος δεν είναι, πρωτίστως, ένα πολιτικό ζήτημα: είναι ένας αδελφός που ο Θεός εμπιστεύεται στη φιλανθρωπία μας. Η δημιουργία δεν είναι ένα «πράσινο είδωλο»: είναι ένα δώρο που έχει εμπιστευθεί στον άνθρωπο για να το φυλάσσει με ευγνωμοσύνη.
Αν όμως μιλά κανείς για το κλίμα χωρίς να μιλά για τον Δημιουργό, αν μιλά για τις μεταναστεύσεις χωρίς να μιλά για την υπερφυσική αξιοπρέπεια του ανθρώπου, αν μιλά για τους αποκλεισμούς χωρίς να μιλά για την αμαρτία και τη λύτρωση, τότε μετατρέπει την Εκκλησία σε μια ηθική υπηρεσία. Η Εκκλησία δεν είναι ποτέ πιο χρήσιμη στον κόσμο παρά μόνο όταν είναι ολοκληρωτικά αφιερωμένη στον Θεό.
«Η αλήθεια του Ευαγγελίου δεν είναι σχετική ούτε προσαρμόζεται στα ήθη της εποχής»
Υπενθυμίζετε στο βιβλίο σας ότι «η αλήθεια του Ευαγγελίου δεν είναι ούτε σχετική ούτε προσαρμόσιμη στα ήθη της εποχής». Πώς εξηγείτε ότι ορισμένοι θα ήθελαν να δουν την Εκκλησία να εξελίσσεται, ιδίως σε ζητήματα χριστιανικής ηθικής;
Ο σύγχρονος άνθρωπος φοβάται την αλήθεια όταν αυτή τον δεσμεύει. Προτιμά μια «ρευστή» ηθική, χωρίς σύνορα, όπου η συνείδηση γίνεται το απόλυτο μέτρο. Όμως η συνείδηση δεν είναι θεός: πρέπει να μορφώνεται από την αλήθεια.
Η χριστιανική ηθική δεν είναι ένας κατάλογος απαγορεύσεων. Είναι η συγκεκριμένη έκφραση ενός μυστηρίου: ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο· ο Θεός τον λύτρωσε· ο Θεός τον καλεί στην αγιότητα. Η συμπληρωματικότητα του άνδρα και της γυναίκας δεν είναι πολιτισμική κατασκευή: είναι εγγεγραμμένη στη δημιουργία και ανυψωμένη από το μυστήριο. Ο σεβασμός της ζωής, από τη σύλληψη έως τον φυσικό θάνατο, δεν είναι γνώμη: είναι αναγνώριση ότι η ζωή είναι δώρο. Η ιερατική αγαμία, στη Λατινική Εκκλησία, δεν είναι τεχνική διαχείρισης: είναι εσχατολογικό σημείο, πλήρης διαθεσιμότητα, αδιαίρετη αγάπη.
Όσοι θέλουν να προσαρμόσουν το Ευαγγέλιο στα ήθη της εποχής συγχέουν το έλεος με την παραίτηση. Το έλεος ανυψώνει τον αμαρτωλό· δεν μετονομάζει την αμαρτία.
«Στη Δύση θέλουν να διαπραγματευτούν με την πίστη· στην Αφρική τη δέχονται»
Γράφετε επίσης ότι ο πειρασμός «να διαμορφωθεί η Εκκλησία σύμφωνα με τις ιστορικές συγκυρίες» είναι πιο έντονος στη Δύση, σε αντίθεση με την Αφρική, όπου οι πιστοί αναγνωρίζουν πιο ταπεινά ότι είναι κληρονόμοι της παρακαταθήκης της πίστης που πρέπει να μεταδοθεί. Πώς εξηγείται αυτή η διαφορά στάσης;
Η Δύση έχει πληγωθεί από μια ιδιαίτερη υπερηφάνεια: την πεποίθηση ότι έχει ενηλικιωθεί τόσο, ώστε να μην έχει πια ανάγκη τον Θεό. Αντικατέστησε την κληρονομιά με την καχυποψία, την παράδοση με την αμφισβήτηση, την αυθεντία με τη διαρκή αμφισβήτηση. Θέλει να επανεφεύρει ό,τι έχει λάβει.
Στην Αφρική, παρά τις αδυναμίες και τις δυσκολίες, παραμένει συχνά μια πιο απλή συνείδηση: ότι είμαστε κληρονόμοι. Λάβαμε την πίστη ως θησαυρό. Έναν θησαυρό δεν τον «εκσυγχρονίζεις»: τον φυλάσσεις, τον μεταδίδεις, τον κάνεις να καρποφορήσει.
Η αληθινή ταπεινότητα συνίσταται στο να αποδέχεται κανείς ότι η αλήθεια μάς προηγείται. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Αφρική είναι απαλλαγμένη από πειρασμούς. Αλλά η βασική στάση διαφέρει: στη Δύση θέλουν να διαπραγματευτούν με την πίστη· στην Αφρική τη δέχονται.
ΠΗΓΗ: Journal du Dimanche (JDD)
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
