Στο μήνυμά του για τη διοργάνωση της 10ης Παγκόσμιας Ημέρας των Φτωχών, που θα εορταστεί στις 15 Νοεμβρίου με θέμα «Ο Κύριος είναι το καταφύγιο του φτωχού», ο Πάπας καταγγέλλει την «αλαζονική διαφθορά» που γεννά κοινωνική αδικία και τοποθετεί τους ανθρώπους «τον έναν πάνω από τον άλλον, στο πνεύμα της κυριαρχίας και της καταπίεσης». Καλεί να ακούμε τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη, αντί απλώς να μιλάμε γι’ αυτούς, και υπενθυμίζει ότι η κραυγή τους φιμώνεται με «ύπουλες» τεχνικές, ακόμη και στο διαδίκτυο, οι οποίες ενισχύουν τις προκαταλήψεις και την αδιαφορία.
«Ο άφρων λέει μέσα του: “Δεν υπάρχει Θεός”», γράφει ο ψαλμωδός. Μια διαπίστωση που σήμερα δεν εκφράζεται τόσο ως θεωρητική άρνηση της ύπαρξης του Θεού, όσο ως αδυναμία συνειδητοποίησης των αξιών του ελέους και της αγαθότητας. Από αυτή την απουσία γεννιέται μια «αλαζονική διαφθορά», η οποία τοποθετεί τους ανθρώπους «τον έναν πάνω από τον άλλον, στο πνεύμα της κυριαρχίας και της καταπίεσης».
Η αναγνώριση του Θεού σημαίνει, επομένως, να γίνεται κανείς «καταφύγιο» για την πιο άμεση έκφρασή Του, για τον φτωχό, του οποίου η φωνή «καταβροχθίζεται σαν ψωμί» μέσω πολλών και «ύπουλων» μεθόδων, ιδιαίτερα στον ψηφιακό χώρο, που ενισχύει τις προκαταλήψεις και υψώνει «τείχη αδιαφορίας». Για τον χριστιανό, η προστασία του ανθρώπου που έχει ανάγκη σημαίνει να τον ακούει και όχι απλώς να μιλά γι’ αυτόν, προσφέροντας εκείνη τη βοήθεια «που οι ισχυροί δεν μπορούν να εγγυηθούν και προτιμούν να αρνούνται».
Αυτές είναι οι σκέψεις που καθοδηγούν το Μήνυμα του Πάπα Λέοντος ΙΔ΄ για την 10η Παγκόσμια Ημέρα των Φτωχών που θα εορτασθεί στις 15 Νοεμβρίου. Το κείμενο φέρει ημερομηνία 13 Ιουνίου, μνήμη του Αγίου Αντωνίου της Παδούης, προστάτη των φτωχών.
Η σύγχρονη απώλεια της αίσθησης του υπερβατικού
Η φράση που επιλέχθηκε από τον 14ο Ψαλμό υπογραμμίζει την ανάγκη επιστροφής στον Λόγο του Θεού, ώστε να αναδειχθεί η σημασία που έχουν οι φτωχοί στη ζωή της Εκκλησίας, γράφει ο Ποντίφικας. Η αναφορά συνδέεται με την ιστορική καταστροφή της Ιερουσαλήμ, όταν ο λαός, στερημένος από την παρουσία του Θεού, βίωσε «μια πρωτοφανή υλική και ηθική εξαθλίωση».
Αν και αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος, το μήνυμα αυτό απευθύνεται σε κάθε γενιά, διευκρινίζει ο Επίσκοπος Ρώμης.
«Διαπιστώνεται, δυστυχώς, ότι και στις ημέρες μας είναι διαδεδομένη μια κοινωνική αδικία που πηγάζει από μια αλαζονική διαφθορά, τόσο αξιοκατάκριτη όσο και διακριτική. Η απώλεια της αίσθησης του υπερβατικού στην καθημερινή ζωή δεν εκδηλώνεται πλέον τόσο ως θεωρητική άρνηση της ύπαρξης του Θεού· εκδηλώνεται μάλλον ως αδυναμία να ληφθούν υπόψη η αγαθότητα και το έλεός Του για την οικοδόμηση της προσωπικής και κοινωνικής δικαιοσύνης».
Η λογική της κυριαρχίας και της καταπίεσης
Οι πρώτοι που υφίστανται τις συνέπειες αυτού του κενού είναι οι φτωχοί, των οποίων ο αριθμός, υπενθυμίζει ο Λέων ΙΔ΄, αυξάνεται διαρκώς σε πολλές κοινωνίες.
«Η απουσία του Θεού δεν τοποθετεί πλέον τους ανθρώπους τον έναν δίπλα στον άλλον με αμοιβαίο σεβασμό, αλλά τον έναν πάνω από τον άλλον, στο πνεύμα της κυριαρχίας και της καταπίεσης. Έτσι, προβάλλεται μια βέβηλη λογική αυθαιρεσίας και αποκλεισμού, που περιθωριοποιεί και ταπεινώνει. Σε αυτή την κατάσταση δεν βρίσκονται μόνο μεμονωμένα πρόσωπα, αλλά και ολόκληροι λαοί. Τα λόγια του Ψαλμού εξακολουθούν να ηχούν γεμάτα αλήθεια: “Καταβροχθίζουν τον λαό μου όπως τρώνε το ψωμί”».
Να προσφέρουμε αληθινή και ασφαλή προστασία
Πολλές και «ύπουλες» είναι οι μέθοδοι με τις οποίες καταπνίγεται η κραυγή για δικαιοσύνη όσων βρίσκονται σε ανάγκη, ξεκινώντας από το ψηφιακό περιβάλλον, το οποίο «ριζοσπαστικοποιεί τις προκαταλήψεις εναντίον τους και ενισχύει το πέπλο αδιαφορίας που περιβάλλει τα αιτήματά τους».
Ωστόσο, τονίζει ο Πάπας, η έκκληση για βοήθεια δεν θα μείνει αναπάντητη από τον Θεό. Η απόλυτη εμπιστοσύνη σε Εκείνον αποκαθιστά την αξιοπρέπεια και επιτρέπει να αναγνωρίζουμε στον άλλον έναν αδελφό ή μια αδελφή, με τον οποίο μπορούμε «να οργανώσουμε τα όνειρά μας», μετατρέποντας την ελπίδα σε πραγματικότητα.
«Το να καταφεύγει κανείς στον Θεό σημαίνει να βρίσκει την αληθινή και ασφαλή προστασία, εκείνη που οι ισχυροί δεν μπορούν να εγγυηθούν και προτιμούν να αρνούνται».
Καταφύγιο μέσα στη «νύχτα» της εγκατάλειψης
Περισσότερο από κάθε άλλον, συνεχίζει ο Λέων ΙΔ΄, ο φτωχός αναγνωρίζει το ουσιώδες, γιατί από αυτό ζει. Περισσότερο από όλους μοιάζει με τον Ιησού, κατοικώντας «υπό τη σκέπη του Υψίστου», μέσα στη «νύχτα» της εγκατάλειψης, της μοναξιάς, της θλίψης, της αδικίας και της προσβολής. Της οδύνης, του πόνου, αλλά και της έλλειψης νοήματος στη ζωή.
Ο ίδιος ο Ιησούς είναι η ζωντανή πραγματικότητα του «καταφυγίου που προσφέρεται», αφού κατέβηκε «μέχρι το χαμηλότερο σημείο», εκεί όπου βρίσκονται οι τελευταίοι, και πήγε να τους συναντήσει, όπως αναφέρει το Ευαγγέλιο:
«Ελάτε σε μένα όλοι εσείς που κοπιάζετε και είστε φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω».
Η συμμετοχή ως έκφραση της Βασιλείας του Θεού
Ο άνθρωπος έχει ανάγκη όχι μόνο από ψωμί, αλλά και από έναν λόγο, ένα πρόσωπο, επισημαίνει ο Ποντίφικας. Και είναι ο Ιησούς που προσφέρει όχι μόνο υλική τροφή, αλλά και «το όνομα του καθενός», μετατρέποντας τις υποσχέσεις σε πραγματικότητα.
«Για όσους στερούνται στέγης, εργασίας, εκπαίδευσης, τροφής και υγείας ανοίγεται ένας νέος δρόμος: η συμμετοχή και η αλληλομοιρασιά ως έκφραση της Βασιλείας του Θεού. Στην εμμονή όσων συσσωρεύουν πλούτη μόνο για τον εαυτό τους αντιπαρατίθεται η επιμονή του Θεού, ο οποίος, μέσω της μαρτυρίας ανθρώπων από σάρκα και οστά, ανοίγει την καρδιά και υποδέχεται τους άλλους στην αγάπη Του».
Να σταθούμε στο ίδιο επίπεδο με τον άνθρωπο που έχει ανάγκη
Η Εκκλησία δεν μπορεί να παραμένει αδιάφορη απέναντι στη μάστιγα της φτώχειας, αλλά οφείλει να σταθεί στο ίδιο επίπεδο με όσους βρίσκονται σε ανάγκη. Στο πλαίσιο αυτό, ο Πάπας παραθέτει σχόλιο του Αγίου Αυγουστίνου στην παραβολή του πλούσιου και του φτωχού Λαζάρου:
«Το όνομα του πλούσιου δεν μας το αποκάλυψε, ενώ μας αποκάλυψε το όνομα του φτωχού. Το όνομα του πλούσιου ήταν γνωστό σε όλους, αλλά ο Θεός το αποσιώπησε· το όνομα του φτωχού περνούσε απαρατήρητο, αλλά ο Θεός μάς το φανέρωσε. […] Τι θα διάλεγες; Να είσαι φτωχός όπως ο Λάζαρος ή πλούσιος όπως ο άλλος; Μην αφήνεις τον εαυτό σου να εξαπατηθεί. Άκου ποιο ήταν το τέλος τους και πρόσεξε τη λανθασμένη επιλογή».
Οι φτωχοί ως καταφύγιο για τους άλλους
Ο Λέων ΙΔ΄ είχε ήδη αναφερθεί στην ιδιαίτερη «προτίμηση» του Θεού προς τους φτωχούς στην αποστολική προτροπή Dilexi te. Αναφορικά με το να γίνουμε «καταφύγιο» για τους φτωχούς, καλεί τους πιστούς να αναρωτηθούν αν κάνουν πραγματικά ό,τι μπορούν για να φθάσουν «εκεί όπου βρίσκονται οι φτωχοί», βιώνοντας τη δική τους περιθωριοποίηση, ακούγοντας τις σκέψεις τους, συμμεριζόμενοι τις προσδοκίες τους και προφέροντας τα ονόματά τους.
«Τότε θα δούμε ότι οι ίδιοι οι φτωχοί γίνονται καταφύγιο για άλλους».
Να βοηθάμε με χαρά
Πρόκειται για μια αμοιβαία ανταλλαγή προστασίας, η οποία μαρτυρεί την ενότητα της Εκκλησίας μέσα στην κοινή ανθρώπινη φτώχεια, αλλά και την ανεκτίμητη αξία που έχει κάθε άνθρωπος στα μάτια του Θεού και των συνανθρώπων του.
Κλείνοντας, ο Ποντίφικας συνδέει τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας των Φτωχών με την 800ή επέτειο από τον θάνατο του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, ο οποίος υπήρξε ζωντανό παράδειγμα χαρούμενης συμπόνιας προς τους φτωχούς.
«Θέλουμε να μαρτυρήσουμε ότι είναι δυνατόν, ακόμη και σήμερα, να βιώσουμε την ίδια χαρά, μπαίνοντας στη θέση των φτωχών και ακούγοντάς τους αντί να μιλάμε απλώς γι’ αυτούς. Όποιος έχει τον Θεό ως καταφύγιο είναι ελεύθερος να κάνει προφητικές επιλογές, οι οποίες μαρτυρούν ότι όλα μπορούν να επανεξεταστούν από τη βάση, μέσα από την ταπεινοφροσύνη και την αδελφοσύνη, που μόνες μπορούν να θεραπεύσουν έναν κόσμο πληγωμένο από την αλαζονική ισχύ».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
