Το τελικό πόρισμα της Ομάδας Μελέτης 5 προτείνει νέους χώρους ευθύνης για τις γυναίκες στην Εκκλησία και επισημαίνει ότι τίποτε δεν εμποδίζει τις γυναίκες να αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους. Ζητείται επίσης αλλαγή της νοοτροπίας που χαρακτηρίζεται από κληρικαλισμό και ανδροκρατία, καθώς και μεγαλύτερη προσοχή στη γλώσσα που χρησιμοποιείται στη διδασκαλία, την κατήχηση και τα εκκλησιαστικά κείμενα.
«Δεν υπάρχει τίποτε, στο απλό γεγονός ότι κάποιος είναι γυναίκα, που να εμποδίζει την ανάληψη ρόλων ηγεσίας στην Εκκλησία». Πρόκειται για μία από τις βασικές διατυπώσεις της τελικής έκθεσης της Ομάδας Μελέτης 5, μίας από τις δέκα ομάδες που συγκροτήθηκαν το 2024 από τον Πάπα Φραγκίσκο με στόχο την επεξεργασία προτάσεων και απόψεων για ζητήματα που αναδείχθηκαν κατά τη Σύνοδο για τη Συνοδικότητα.
Η συγκεκριμένη ομάδα, υπό τον συντονισμό της Ποντιφικής Συνόδου για τη Διδασκαλία της Πίστεως, είχε την εντολή να εμβαθύνει σε «θεολογικά και κανονικά ζητήματα γύρω από συγκεκριμένες μορφές διακονίας», μεταξύ των οποίων και η συμμετοχή των γυναικών στη ζωή και τη διοίκηση της Εκκλησίας. Το τελικό της πόρισμα παραδόθηκε στη Γενική Γραμματεία της Συνόδου.
Είναι η τρίτη ομάδα που ολοκληρώνει το έργο της, μετά από εκείνη για την ψηφιακή αποστολή και εκείνη για τη μόρφωση των ιερέων, έπειτα από μια εκτεταμένη διαδικασία ακρόασης, έρευνας και διαλόγου με Επισκοπές και Πανεπιστήμια. Το κείμενο δημοσιοποιήθηκε σήμερα, σύμφωνα με τη βούληση του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, ο οποίος αποφάσισε τα πορίσματα να δημοσιοποιούνται σταδιακά «σε πνεύμα διαφάνειας». Ο ίδιος θα έχει και την τελική ευθύνη για τις αποφάσεις σχετικά με τις προτάσεις που περιέχουν οι εκθέσεις. Με την ολοκλήρωση της αποστολής της, η ομάδα θεωρείται ότι διαλύεται.
Οι διαισθήσεις του Φραγκίσκου και το παράδειγμα γυναικών στην ιστορία της Εκκλησίας
Η Ομάδα Μελέτης 5 βασίστηκε σε «ορισμένες διαισθήσεις» του Πάπα Φραγκίσκου «που μέχρι σήμερα δεν έχουν αξιοποιηθεί επαρκώς». Μεταξύ άλλων αναφέρονται οι αποστολικές προτροπές Evangelii gaudium και Querida Amazonia, καθώς και το motu proprio Antiquum ministerium για το διακόνημα του κατηχητή.
Αντίθετα, δεν γίνεται αναφορά στο ζήτημα των λεγόμενων «διακονισσών». Το θέμα θεωρείται «μη ώριμο» και είχε ήδη ανατεθεί από τον Πάπα σε δύο επιτροπές υπό την προεδρία του Τζουζέπε Πετρόκκι. Η δεύτερη επιτροπή, τον περασμένο Δεκέμβριο, κατέληξε ότι δεν μπορεί προς το παρόν να προχωρήσει η χειροτονία γυναικών στην τάξη του διακόνου, χωρίς όμως να διατυπώσει οριστική θεολογική κρίση.
Στο έργο της ομάδας εξετάστηκε σε βάθος το προφίλ σημαντικών γυναικών στην ιστορία της Εκκλησίας: από τη Μαρία τη Μαγδαληνή μέχρι μορφές όπως η Ιωάννα της Λωραίνης, η Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν και η Φραντσέσκα Καμπρίνι. Αναφέρονται επίσης πιο σύγχρονες προσωπικότητες, όπως η Ντόροθι Ντέι, η Μαρία Μοντεσσόρι και η Βάντα Πουουτάβσκα.
Όλες αυτές, σημειώνει η έκθεση, άσκησαν «πραγματική εξουσία και επιρροή υπέρ της αποστολής της Εκκλησίας», χωρίς αυτή να συνδέεται με τη λήψη του ιερατικού βαθμού.
Ακόμη πολύς δρόμος
Οι σύμβουλοι της ομάδας συνέβαλαν καθοριστικά στη σύνταξη της έκθεσης, η οποία αποτελεί το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας «ζωντανής ακρόασης» και «μη στατικής διάκρισης».
Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, το κείμενο επισημαίνει ότι «παραμένει ακόμη πολύς δρόμος». Πολλές γυναίκες αισθάνονται «δυσφορία» για τον τρόπο με τον οποίο συμμετέχουν στη ζωή των εκκλησιαστικών κοινοτήτων, ιδιαίτερα όταν συγκρίνουν τη θέση τους με αυτήν που έχουν στη δημόσια ζωή των χωρών τους.
Το έγγραφο επισημαίνει επίσης την αυξανόμενη απομάκρυνση γυναικών —νέων και μεγαλύτερων— από την ενεργό συμμετοχή στην Καθολική Εκκλησία, καθώς και τη μείωση των κλήσεων στη γυναικεία μοναχική ζωή.
Αλλαγή νοοτροπίας
Η έκθεση ζητά να ξεπεραστεί η νοοτροπία που χαρακτηρίζεται ως «κληρικαλισμός» και «ανδροκρατία», δηλαδή στάσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση της εξουσίας και του λόγου και δημιουργούν δυσπιστία ή απόσταση στον γυναικείο κόσμο.
Το πρόβλημα εντοπίζεται ακόμη και στη γλώσσα που χρησιμοποιείται από κληρικούς και λαϊκούς, η οποία συχνά συνδέει τη γυναίκα αποκλειστικά με χαρακτηριστικά όπως «γλυκύτητα», «υποταγή», «πραότητα» ή με ρόλους περιορισμένους στη σφαίρα της οικογένειας.
Για τον λόγο αυτό συνιστάται μεγαλύτερη προσοχή στη γλώσσα και στις εικόνες που χρησιμοποιούνται στο κήρυγμα, τη διδασκαλία, την κατήχηση και στα επίσημα εκκλησιαστικά κείμενα, καθώς και μεγαλύτερη προβολή γυναικών αγίων, θεολόγων και μυστικών.
Εμπόδια στην αναγνώριση χαρισμάτων
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι οι γυναίκες συνεχίζουν να συναντούν εμπόδια στην πλήρη αναγνώριση των χαρισμάτων και της κλήσης τους μέσα στην Εκκλησία. Και αυτό παρά το γεγονός ότι έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη ζωή της χριστιανικής κοινότητας: ως πρώτοι μάρτυρες της πίστης μέσα στις οικογένειες, ως ενεργά μέλη ενοριών και μικρών κοινοτήτων, αλλά και ως πρωταγωνίστριες στην εκπαίδευση, την υγεία και την κοινωνική προσφορά.
Όχι «παραχώρηση», αλλά δικαίωμα
Η Ομάδα Μελέτης 5 τονίζει ότι η συμμετοχή των γυναικών στη ζωή και στη διοίκηση της Εκκλησίας δεν πρέπει να θεωρείται «παραχώρηση» της ιεραρχικής εξουσίας.
Αντίθετα, πρόκειται για δικαίωμα που απορρέει από το βάπτισμα και τα χαρίσματα που διαθέτουν, δίνοντας προτεραιότητα «στην τάξη του είναι έναντι της τάξης του πράττειν».
Το Μαριανό αρχέτυπο
Στο ίδιο πνεύμα προτείνεται η επανεξέταση του «Μαριανού αρχέτυπου» των γυναικείων ρόλων στην Εκκλησία. Η έκθεση προτείνει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση όχι μόνο στη μητρότητα της Παναγίας, αλλά και στον ρόλο της ως μάρτυρα της πίστης, στοχαστικής γυναίκας που συμμετέχει ενεργά στη ζωή του λαού της και πιθανότατα υπήρξε σημείο αναφοράς για την πρώτη χριστιανική κοινότητα μετά την Ανάληψη.
Οι διορισμοί γυναικών στην Κούρια
Στο τελευταίο μέρος του πορίσματος εξετάζονται οι Παπικές θητείες του Πάπα Φραγκίσκου και του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄. Ο πρώτος προχώρησε σε διορισμούς γυναικών σε σημαντικές θέσεις της Ρωμαϊκής Κούριας, ενώ ο δεύτερος φαίνεται να συνεχίζει στην ίδια κατεύθυνση.
Η έκθεση τονίζει ότι το παράδειγμα αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για πολλές τοπικές Εκκλησίες.
Επιπλέον, γίνεται αναφορά στο αποστολικό σύνταγμα Praedicate Evangelium, το οποίο διευκρινίζει ότι οποιοσδήποτε πιστός μπορεί να προΐσταται μιας Ποντιφικής Συνόδου ή ενός οργανισμού της Ρωμαϊκής Κούριας, εφόσον διαθέτει την κατάλληλη αρμοδιότητα.
Νέοι χώροι ευθύνης
Η τελική πρόταση της Ομάδας Μελέτης 5 είναι η επαναδιαμόρφωση ορισμένων τομέων αρμοδιότητας ώστε να ανοίξουν «νέοι χώροι ευθύνης για τις γυναίκες στην Εκκλησία».
Σε γενικές γραμμές, επαναβεβαιώνεται η θέση που διατυπώθηκε και στο τελικό κείμενο της Συνόδου για τη Συνοδικότητα: «Δεν υπάρχουν λόγοι που να εμποδίζουν τις γυναίκες να αναλαμβάνουν ρόλους ηγεσίας στην Εκκλησία».
ΠΗΓΗ:Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
