Η Γενική Γραμματεία της Συνόδου δημοσίευσε χθες, 30 Σεπτεμβρίου, την Τελική Έκθεση της Κανονικής Επιτροπής, η οποία, έχοντας συσταθεί στην υπηρεσία της Συνόδου, σε συμφωνία με την Ποντιφική Σύνοδο για τα Νομοθετικά Κείμενα, εργάσθηκε με αφετηρία τα αποτελέσματα της συνοδικής πορείας 2021-2024.
Στο έγγραφο διευκρινίζεται ότι η Επιτροπή επιχείρησε να προσδιορίσει με ποιον τρόπο τα θεολογικά και εκκλησιολογικά πορίσματα της συνοδικής πορείας μπορούν να μεταφρασθούν σε κανονικές διατάξεις, διακρίνοντας τρεις χρονικούς ορίζοντες.
Βραχυπρόθεσμα, προτείνονται τροποποιήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας, οι οποίες μπορούν ήδη από τώρα να στηρίξουν τη ζωή της Εκκλησίας στη συγκεκριμένη καθημερινή της πραγματικότητα. Αυτές αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας Έκθεσης.
Μεσοπρόθεσμα, προσδιορίζονται ορισμένοι τομείς οι οποίοι, με αφετηρία τις ανάγκες που ανέδειξε η συνοδική πορεία, θα μπορούσαν να αντιμετωπισθούν κατά τρόπο οριζόντιο και σε συνεργασία με τις αρμόδιες Ποντιφικές Συνόδους, μέσω νέων Οδηγιών ή μέσω της αναθεωρήσεως εκείνων που ήδη ισχύουν.
Μακροπρόθεσμα, τέλος, προτείνεται μια συνολική αναθεώρηση των δύο Κωδίκων Κανονικού Δικαίου, του Λατινικού και του Ανατολικού, ώστε να ενσωματώσουν τα θεολογικά και εκκλησιολογικά αιτήματα που αναδείχθηκαν κατά τη συνοδική πορεία.
Οι προτάσεις της Κανονικής Επιτροπής
Η Έκθεση είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα www.synod.va και αφορά αποκλειστικά τον Λατινικό Κώδικα, διότι για τον Κώδικα των Κανόνων των Ανατολικών Εκκλησιών έχει συσταθεί άλλη ειδική Επιτροπή.
Η Έκθεση περιλαμβάνει τις προτάσεις κανονιστικών τροποποιήσεων που μπορούν να εφαρμοσθούν βραχυπρόθεσμα.
Συγκεκριμένα, αφορούν:
- την τροποποίηση των κανόνων του Κώδικα σχετικά με την ικανότητα των λαϊκών, ανδρών και γυναικών, να ασκούν στην Εκκλησία εκκλησιαστικά αξιώματα, καθήκοντα και διακονίες για τις οποίες διαθέτουν την απαιτούμενη καταλληλότητα και επάρκεια, ακόμη και στον τομέα της εκκλησιαστικής διοικήσεως·
- την αναθεώρηση, υπό συνοδική προοπτική, ορισμένων κανόνων που αφορούν τις Τοπικές Συνόδους και τις Συνόδους των Επισκόπων, οι οποίες αποτελούν εκκλησιαστικούς θεσμούς συνεργασίας μεταξύ των τοπικών Εκκλησιών·
- τις τροποποιήσεις των οργάνων συμμετοχής, με σκοπό την ενίσχυση της συμμετοχικής τους διάστασης και του ιεραποστολικού τους προσανατολισμού.
Η ίση αξιοπρέπεια των πιστών μέσα στον Λαό του Θεού
Με αφετηρία τις δύο Γενικές Συνελεύσεις της Συνόδου των Επισκόπων, τον Οκτώβριο του 2023 και τον Οκτώβριο του 2024, και ακολουθώντας τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν, καθώς και μελετώντας τα έγγραφα που εκδόθηκαν, μέχρι και το Τελικό Έγγραφο, το οποίο εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση του 2024, η Κανονική Επιτροπή εξέτασε τις παραγράφους 60, 71, 76 και 77 του Τελικού Εγγράφου της Γενικής Συνέλευσης της Συνόδου των Επισκόπων του Οκτωβρίου 2024.
Οι παράγραφοι αυτές αναφέρονται στην ίση αξιοπρέπεια των πιστών μέσα στον Λαό του Θεού και στις συνέπειες που αυτή η ισότητα, ως προς την έννομη τάξη, συνεπάγεται για την ικανότητα των λαϊκών, ανδρών και γυναικών, να ασκούν στην Εκκλησία αξιώματα, καθήκοντα και διακονίες για τις οποίες είναι κατάλληλοι και επαρκείς, ακόμη και στον τομέα της εκκλησιαστικής διοικήσεως.
Για τον λόγο αυτό εξετάσθηκε η αναθεώρηση των κανόνων 145, 204, 208, 212, 228, 230, 275, 476, 483, 749, 1112, 1421 και 1425, με σκοπό την επικαιροποίηση του εκκλησιαστικού δικαίου, ώστε αυτό να ανταποκρίνεται στη διδασκαλία της πρόσφατης Συνόδου των Επισκόπων.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, το υφιστάμενο κανονικό σύστημα της Εκκλησίας διαθέτει ήδη τα κατάλληλα μέσα για μεγαλύτερη αξιοποίηση και ανάθεση στους λαϊκούς, παράλληλα με τους Ποιμένες, ρόλων και λειτουργημάτων εκκλησιαστικής συνυπευθυνότητας. Ωστόσο, τα μέσα αυτά συχνά δεν εφαρμόζονται και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρειάζονται ισχυρότερη κανονική θεμελίωση, ώστε να καταστούν περισσότερο προσβάσιμα και αποτελεσματικά.
Οι προτάσεις αποσκοπούν στην προσαρμογή ορισμένων πτυχών του Κανονικού Δικαίου προς τις αποφάσεις της Συνόδου σχετικά με ορισμένες σύγχρονες μορφές και τρόπους συνεργασίας των λαϊκών στην αποστολή της Εκκλησίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάσταση της συνοδικής διακρίσεως και δεσμεύσεως, μεταξύ των Ποιμένων και των άλλων πιστών, όσον αφορά την αξιολόγηση των ποιμαντικών αναγκών και την πλήρωση των εκκλησιαστικών αξιωμάτων, σύμφωνα με την προσοχή που αποδίδει το σημερινό καθολικό διδακτικό έργο στη συνοδικότητα, η οποία νοείται ως σύμφυτη με την ίδια τη φύση της Εκκλησίας.
Με την τέλεση της Συνόδου για τη Συνοδικότητα, η Εκκλησία συμπεριέλαβε όλους τους πιστούς σε μια διαδικασία διακρίσεως, προκειμένου να εμβαθύνει και να υποδεχθεί τη διδασκαλία της Β΄ Συνόδου του Βατικανού.
Η αποδοχή της συμβολής όλων των πιστών στην ερμηνεία και την εφαρμογή του νόμου απαιτεί την αξιολόγηση των υφιστάμενων κανονικών διατάξεων. Η διαδικασία αυτή μπορεί να οδηγήσει και στην αναγκαία τροποποίηση ορισμένων νομοθετικών διατάξεων, υπό το φως νέων αντιλήψεων και ενδεχόμενων μεταβολών των περιστάσεων.
Τοπικές Σύνοδοι και Επισκοπικές Σύνοδοι
Όσον αφορά τους κανόνες για τις Τοπικές Συνόδους και τις Επισκοπικές Συνόδους που πρόκειται να αναθεωρηθούν υπό συνοδική προοπτική, στις καινοτομίες που σχεδιάζονται υπό το φως της συνοδικότητας περιλαμβάνεται η δυνατότητα συμμετοχής όλων των μελών του Λαού του Θεού στην Τοπική Σύνοδο, σε ποσοστό αντίστοιχο προς εκείνο των μελών ex officio, καθώς και η κατάργηση του περιορισμού tantum που αφορά την αναγνωριζόμενη σε αυτούς συμβουλευτική ψήφο.
Η νέα πρόβλεψη για δεκαετή περιοδικότητα των Τοπικών Συνόδων αναμένεται να συμβάλει στην αναζωογόνησή τους.
Μεγαλύτερη αρμοδιότητα αναγνωρίζεται στις Επισκοπικές Συνόδους με την κατάργηση της παρεμβάσεως της Αγίας Έδρας στην εξουσιοδότηση λαϊκού προσώπου για την παρακολούθηση της τελέσεως γάμων, καθώς και με την εισαγωγή τεκμηρίου εγκυρότητας των πράξεων της Τοπικής Συνόδου, εφόσον η Αγία Έδρα δεν απαντήσει εντός ενός έτους.
Ορισμένες νέες διευκρινιστικές διατυπώσεις επιδιώκουν, τέλος, να αποσαφηνίσουν τη φύση και τον ρόλο των βοηθών Επισκόπων, ενώ, προς αξιοποίηση της εμπειρίας των εφησυχαζόντων Επισκόπων, προβλέπεται η συμμετοχή τους στις επιτροπές των Επισκοπικών Συνόδων.
Τα όργανα συμμετοχής και ο «ιεραποστολικός μετασχηματισμός»
Το τρίτο και τελευταίο μέρος της Έκθεσης υπογραμμίζει ότι το Τελικό Έγγραφο επισημαίνει την επείγουσα ανάγκη ανανεώσεως των οργάνων συμμετοχής, προκειμένου να ανοίξουν πορείες «ιεραποστολικού μετασχηματισμού».
Πρόκειται για τα όργανα εκείνα που στηρίζουν το κήρυγμα του Ευαγγελίου και τη συμφωνία της ζωής του Λαού του Θεού με αυτό και των οποίων η λειτουργία είναι ιεραποστολική και όχι απλώς οργανωτική.
Η «όσο το δυνατόν ευρύτερη» συμμετοχή των βαπτισμένων απαιτεί θεσμικές διαμεσολαβήσεις, ιδίως στο επίπεδο της τοπικής Εκκλησίας, όπως προβλέπει το Κανονικό Δίκαιο. Τα όργανα αυτά αποτελούν κατ’ εξοχήν χώρους συμμετοχής, σύμφωνα με την κανονική κατάσταση, τα χαρίσματα, τις διακονίες και τις ικανότητες των πιστών που συμμετέχουν σε αυτά.
Η διαφοροποιημένη συνυπευθυνότητα αναδεικνύει τα χαρίσματα και τις δωρεές του καθενός προς όφελος κοινών αποφάσεων.
Η συνοδική διαδικασία δεν αφαιρεί την αποφασιστική αρμοδιότητα του Επισκόπου, της Συνόδου των Επισκόπων ή του Πάπα, αλλά ενσωματώνει τη συμβολή του Λαού του Θεού, προσδίδοντας στη συνοδική πράξη έναν πραγματικά κοινοτικό χαρακτήρα.
Στο πλαίσιο αυτό τροποποιήθηκαν οι κανόνες 127, 399, 461, 463, 466, 473, 493, 495, 500, 511, 512, 514, 536 και 537, ενώ εισήχθη και νέα κανονική διάταξη σε σχέση με όσα προσδιορίζει το Τελικό Έγγραφο στην παράγραφο 10, αναφορικά με την αρχή της λογοδοσίας.
ΠΗΓΗ:Vatican news
+Νικόλαος
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
