Μια ανάγνωση του πρώτου χρόνου του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ μέσα από το έμβλημα των αυγουστινιανών μοναχών, σύμφωνα με τον Marco Felipe Perfetti, διευθυντή του blog Silerenonpossum(8-5-26)
Στο στέμμα του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ υπάρχει μια καρδιά που φλέγεται διαπερασμένη από ένα βέλος, στηριγμένη από ένα ανοιχτό βιβλίο. Είναι το έμβλημα των Αυγουστινιανών και παραπέμπει στη φράση από τις Εξομολογήσεις του ιερού Αυγουστίνου: «Sagittaveras tu cor meum charitate tua». «Διαπέρασες την καρδιά μου με την αγάπη σου».
Το βέλος: το πρωτείο της αλήθειας
Στην ομιλία του στο διπλωματικό σώμα (9-1-2026), ανάμεσα στα άλλα, ο Λέοντας ΙΔ΄ είπε: «Το να ανακαλύψεις εκ νέου το νόημα των λέξεων είναι ίσως μια από τις πρώτες προκλήσεις του καιρού μας. Όταν οι λέξεις χάνουν την σύνδεσή τους με την πραγματικότητα και η ίδια η πραγματικότητα γίνεται γνώμη και, εν τέλει, αμετάδοτη. Είναι όπως εκείνοι οι δυο που είναι αναγκασμένοι να μείνουν μαζί χωρίς κανένας τους να γνωρίζει τη γλώσσα του άλλου. […] Στις μέρες μας το νόημα των λέξεων είναι πάντα ρευστό και οι έννοιες που αντιπροσωπεύουν όλο και πιο αμφίσημες. Το λεξιλόγιο δεν είναι πλέον το προνομιακό μέσο της ανθρώπινης φύσης για να γνωρίσεις και να συναντήσεις αλλά, στις πτυχές της αμφίσημης σημασιολογίας, καθίσταται όλο και πιο πολύ ένα όπλο με το οποίο εξαπατώνται ή πληγώνονται ή προσβάλλονται οι αντίπαλοι».
Δίχως αληθινές λέξεις διαλύεται η ίδια η δυνατότητα του διαλόγου, και δίχως διάλογο εξατμίζεται κάθε ελπίδα ειρήνης. Η ελευθερία έκφρασης εγγυάται «ακριβώς από τη βεβαιότητα του λεξιλογίου και από το γεγονός ότι κάθε όρος αγκυροβολεί στην αλήθεια. Όταν το λεξιλόγιο απομειώνεται συμπαρασύρει τη δυνατότητα της συνάντησης. Γινόμαστε ξένοι οι μεν για τους δε σε σημείο που ένας άνθρωπος βρίσκεται ευχαρίστως με το σκύλο του παρά με έναν ξένο».
Το βέλος του Αυγουστίνου, εκείνο του στέμματος που διαπερνά την καρδιά, είναι πρώτιστα βέλος της αλήθειας. Μιας αλήθειας που πονά διότι κόβει και ακριβώς στο ότι κόβει φανερώνει αγάπη: σε πληγώνει με σκοπό να σε γιατρέψει. Η τρυφερότητα του Λέοντα ΙΔ΄ δεν μοιάζει με την τρυφηλότητα, είναι μια τρυφερότητα ακριβείας. Αγαπά αρκετά ώστε να αρνείται το ψεύδος.
Το βιβλίο: η τρυφερότητα ως μέθοδος
Το άλλο στοιχείο στο στέμμα είναι το βιβλίο. Στηρίζει την πληγωμένη καρδιά, την βαστάζει. Είναι ο Λόγος του Θεού που μπορεί να μεταμορφώσει την καρδιά κάθε ανθρώπου όπως έγινε με τον Αυγουστίνο. Επομένως, η σκέψη, η μελέτη, ο κόπος της κατανόησης πριν την παρέμβαση. Για τον Λέοντα ΙΔ΄ η τρυφερότητα προσλαμβάνει τη μορφή της φροντίδας και πρώτα της φροντίδας για τις λέξεις πέρα από εκείνη για τους ανθρώπους.
Στην ακρόαση για τις χριστουγεννιάτικες ευχές της Ρωμαϊκής Κούριας στις 22 Δεκεμβρίου 2025, λέγοντας ο Λέοντας ΙΔ΄ ότι η Εκκλησία ζει δυο αδιαχώριστες διαστάσεις, την ιεραποστολή και την κοινωνία, υποδεικνύει έναν τρόπο: να πάμε προς τον κόσμο αλλά να πάμε μαζί δηλ. να αναγγείλουμε το Ευαγγέλιο αλλά πρώτιστα να είμαστε αξιόπιστο σημείο ενότητας. Είναι ένα κάλεσμα αυθεντικότητας, διαφάνειας ψυχής, ειλικρίνειας στις σχέσεις.
Η τρυφερότητα είναι ο τρόπος με τον οποίο η αλήθεια φθάνει στον άλλο δίχως να τον σκοτώσει: διαπερνώντας τον όπου χρειάζεται μόνο για να τον γιατρέψει. Όπως ένα βέλος.
Η φωτιά: από την ενότητα στην ειρήνη
Η φλεγόμενη καρδιά του στέμματος. Υπάρχει ένα σημείο όπου το βέλος και το βιβλίο αγγίζονται και αυτό το σημείο είναι η φωτιά: η αγάπη του Χριστού είναι φωτιά και, διαπερνώντας μας, μας ενώνει. Η ενότητα εν Χριστώ απαιτεί ταπεινότητα, απαιτεί αποποίηση της απαίτησης να έχεις δίκιο ενάντια σε κάποιον άλλο. Είναι όμως και μια ενότητα που απαιτεί θάρρος, διότι υποχρεώνει να αποκαλούνται τα πράγματα με το όνομά τους. «Διαπέρασες την καρδιά μου με την αγάπη σου». Κατά βάθος, σ’ αυτή την αρχαία αυγουστινιανή προσευχή μπορεί να συνοψιστεί η μέχρι τώρα πορεία του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, ο οποίος προσπάθησε να θυμίσει στον κόσμο πώς μπορεί ακόμα να πληγωθεί κανείς από την αγάπη, πεπεισμένος ότι δίχως αυτή την πληγή κάθε λόγος για ειρήνη, για δικαιοσύνη, για αδελφοσύνη υποβαθμίζεται σε έναν ακόμα κενό λόγο.
Απόδοση-προσαρμογή π. Ιωάννης Ασημάκης
