Η επίσκεψη στην Αφρική δείχνει την ιεραποστολική καρδιά του Λέοντα ΙΔ΄ και το πρόσωπο μιας Εκκλησίας που πλησιάζει τα βάσανα της ανθρωπότητας.
Η πρώτη ημέρα του ταξιδιού του Λέοντα στην Αφρική, καθώς και οι δύο επόμενες, χαρακτηρίστηκαν, από επικοινωνιακής πλευράς, από τα σχόλια τα σχετικά με τις δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Μια αντιπαράθεση που ο ίδιος ο Πάπας θέλησε να υποβαθμίσει, μπροστά στον κίνδυνο κάθε λέξη του ταξιδιού να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα των σχέσεων μεταξύ της Αγίας Έδρας και του Λευκού Οίκου.
Έτσι πέρασε σε δεύτερο πλάνο, σχεδόν λησμονημένη, μια ιδιαίτερα σημαντική φράση που ο Διάδοχος του Πέτρου είπε το πρωί της Δευτέρας 13 Απριλίου, στον πρώτο του χαιρετισμό προς τους δημοσιογράφους, στο αεροπλάνο που μόλις είχε απογειωθεί και τον μετέφερε στο Αλγέρι: ότι το ταξίδι στην Αφρική «έπρεπε να είναι το πρώτο του Ποντιφικάτου μου». «Ήδη πέρυσι, τον μήνα Μάιο, είχα πει ότι θα ήθελα το πρώτο ταξίδι να το κάνω στην Αφρική».
Αμέσως μετά την εκλογή του, λοιπόν, ο Λέων ΙΔ΄ είχε εκφράσει στους συνεργάτες του αυτή τη συγκεκριμένη επιθυμία, η οποία δεν μπόρεσε να πραγματοποιηθεί για λόγους οργανωτικούς, αλλά αποκαλύπτει πολλά για τον τρόπο με τον οποίο ο πρώτος Πάπας που γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιλαμβάνεται την αποστολή του. Δεν πρέπει, άλλωστε, να ξεχνά κανείς ένα θεμελιώδες στοιχείο της βιογραφίας του Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ: το ότι είναι Ιεραπόστολος μοναχός, χαρακτηριστικό εξαιρετικά σπάνιο στην ιστορία των τελευταίων αιώνων του παπισμού.
Ο Λέων υπήρξε για πολλά χρόνια ιεραπόστολος και εφημέριος στο Περού και αργότερα επέστρεψε εκεί ως Επίσκοπος, με επιθυμία του Πάπα Φραγκίσκου. Υπό το φως αυτής της κλήσης μπορεί να ερμηνευθεί η επιθυμία για το πρώτο ταξίδι στην Αφρική και όσα συμβαίνουν αυτές τις ημέρες: ο Πάπας χαμογελαστός και άνετος να ακολουθεί τους ρυθμικούς ύμνους και τους παραδοσιακούς χορούς που συνοδεύουν τις ευχαριστιακές τελετές· να αφιερώνεται στη συνάντηση και στην αγκαλιά των παιδιών· να περνά πολύ χρόνο σφίγγοντας χέρια και χαιρετώντας.
Κυρίως, όμως, μιλώντας για τη νεανικότητα του Ευαγγελίου που συναντά πολιτισμούς και λαούς, μετατρεπόμενο σε κινητήρια δύναμη ειρήνης και αλλαγής.
Αυτό φάνηκε στη Μπαμέντα, στο Καμερούν, όπου ο Επίσκοπος Ρώμης έφθασε για να στηρίξει την οικοδόμηση της ειρήνης και της συνύπαρξης σε ένα πλαίσιο δραματικά σημαδεμένο από τον εμφύλιο πόλεμο. Ή στη Γιαουντέ, όταν, απευθυνόμενος στον πανεπιστημιακό κόσμο μίλησε για τη σημασία του «να διαμορφώνονται ελεύθερες και ανήσυχες συνειδήσεις» ως «προϋπόθεση ώστε η χριστιανική πίστη να εμφανίζεται ως μια πλήρως ανθρώπινη πρόταση, ικανή να μεταμορφώσει τη ζωή των ατόμων και της κοινωνίας, να πυροδοτήσει προφητικές αλλαγές απέναντι στα δράματα και τις φτώχειες της εποχής μας».
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Λέων ΙΔ΄ υπέδειξε την επανεκκίνηση και εμβάθυνση της αποστολικής προτροπής του Φραγκίσκου, Evangelii gaudium, ως πρόγραμμα εργασίας για το επόμενο κονσιστόριο. Εκείνο το προγραμματικό κείμενο του προκατόχου του, του οποίου σήμερα (21 Απριλίου) συμπληρώνεται ένας χρόνος από τον θάνατό του, προτείνεται εκ νέου στην Εκκλησία, διότι καθιστά σαφές σε τι συνίσταται η αποστολή: το κήρυγμα, δηλαδή η αναγγελία του ουσιώδους της πίστης· το πρόσωπο μιας Εκκλησίας που ξέρει να βρίσκεται κοντά σε όσους υποφέρουν, συμμεριζόμενη τα δράματα της ανθρωπότητας· η δέσμευση για τη μεταμόρφωση της κοινωνίας προς μια πιο ανθρώπινη και δίκαιη κατεύθυνση.
Μια Εκκλησία που — όπως διαβάζουμε και στην προτροπή Dilexi te— αναγνωρίζει την αγάπη προς τους φτωχούς ως ουσιώδες μέρος της χριστιανικής αναγγελίας, γιατί «η επαφή με εκείνους που δεν έχουν δύναμη και ισχύ αποτελεί θεμελιώδη τρόπο συνάντησης με τον Κύριο της ιστορίας».
Η έμφαση στην ειρήνη, στην επιστροφή στη διαπραγμάτευση και στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου —παρεμβάσεις που προκάλεσαν αντιδράσεις τις τελευταίες ημέρες— εντάσσονται σε αυτό το πλαίσιο. Και συμβάλλουν στο να αποσαφηνιστεί για ακόμη μία φορά ποια είναι η φύση της αποστολής της Εκκλησίας και ιδίως του Διαδόχου τού Πέτρου: δεν ενεργεί ως πολιτικός, αλλά ως ποιμένας.
Όμως είναι σύμφυτο με την ποιμαντική του αποστολή, μακριά από κάθε πνευματιστική και αποσαρκωμένη αντίληψη, να μεριμνά για την ειρήνη, τη δικαιοσύνη, τον διάλογο, τη συνάντηση, την οικοδόμηση πιο δίκαιων κοινωνιών, την εγγύτητα προς τους διωκόμενους ή τους διακρινόμενους, τη συμπαράσταση στα αθώα θύματα των πολέμων, την προφητική φωνή εκείνου που ανησυχεί για την τύχη της ανθρωπότητας σε αυτή τη «δραματική ώρα της ιστορίας».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
