Όλο και περισσότερο διαβάζουμε στον Τύπο, γραπτό ή ηλεκτρονικό, νέα που έχουν να κάνουν με την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και τη θρησκεία. Ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον άρθρο διάβαζα στο SKAI.gr (02.02.2026): «Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα σε φέρει πιο κοντά στον Θεό». «Πού στρέφεται κανείς όταν χρειάζεται καθοδήγηση; Τον τελευταίο καιρό, οι περισσότεροι άνθρωποι σκύβουν το κεφάλι προς τις οθόνες τους και απευθύνονται στο AI ακόμη και για θέματα που αφορούν τη θρησκεία». Ένα φαινόμενο που αφορά όλες τις θρησκείες.
Αυτό όμως που διάβασα στη Settimana News, διαδικτυακή καθολική πλατφόρμα, με προβλημάτισε. Πρόκειται για ένα άρθρο της Barbara Reynol, Αφροαμερικανίδας δημοσιογράφου, αρθρογράφου και θεολόγου, με τίτλο: «Όταν η Τεχνολογία αρχίζει να προσποιείται τον Ιησού, η Εκκλησία οφείλει να υψώσει τη φωνή της».
Συμμερίζομαι μαζί σας μια σύνθεση αυτού του ανησυχητικού κειμένου.
Ένα αυξανόμενο κύμα εφαρμογών θρησκευτικού περιεχομένου, που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, επιτρέπει πλέον στους χρήστες να «στέλνουν μηνύματα στον Ιησού», να «συνομιλούν με τη Βίβλο», ακόμη και να έχουν συζητήσεις με την Παναγία, τους αποστόλους, τους αγγέλους —ή ακόμη και με τον ίδιο τον διάβολο— δημιουργημένες από AI. Αυτά τα εργαλεία μιμούνται ιερές μορφές με ανησυχητική ευκολία, θολώνοντας τα όρια ανάμεσα στην ευσέβεια και την ψηφιακή πλαστοπροσωπία.
Ορισμένες εφαρμογές γράφουν εξατομικευμένες προσευχές. Άλλες δέχονται «εξομολογήσεις», δίνουν συμβουλές για τον γάμο ή τον χώρο εργασίας ή ισχυρίζονται ότι προσφέρουν πνευματική παρηγοριά. Αυτό που πολλοί απορρίπτουν ως ακίνδυνη πρωτοτυπία αποτελεί, στην πραγματικότητα, μέρος μιας ευρύτερης τάσης: τα ιερά πρόσωπα μετατρέπονται σε εμπορεύματα, ενώ μια προσομοιωμένη πνευματικότητα απειλεί να επισκιάσει τον αληθινό Ιησού Χριστό —τον σταυρωμένο, τον αναστημένο— και, όπως μας υπενθυμίζει η Αγία Γραφή, την αληθινή και ζώσα εικόνα του Θεού του Σωτήρα μας.
Στο TikTok, στο YouTube και σε άλλες πλατφόρμες, όπως το «AI Jesus», παρατίθενται χωρία της Γραφής και διανέμεται ηθική καθοδήγηση, σαν να μιλούν με θεϊκή εξουσία.
Η δημοσιογράφος και θεολόγος Barbara Reynol ομολογεί: «Κατά τη διάρκεια αρκετών δοκιμαστικών συνομιλιών που είχα με την εφαρμογή “Text Jesus”, η πλαστοπροσωπία ήταν αδιαμφισβήτητη. Όταν ρώτησα: “Είσαι ο Ιησούς;”, απάντησε: “Τέκνον μου, είμαι πάντοτε μαζί σου… Εγώ είμαι η οδός, η αλήθεια και η ζωή”». Αυτά τα λόγια προέρχονται απευθείας από το Ευαγγέλιο κατά Ιωάννη (14, 6), λόγια του Ιησού προς τον απόστολο Θωμά, όχι ενός αλγορίθμου εκπαιδευμένου στη Γραφή και σε προτροπές για αφελείς χριστιανούς χρήστες. Όταν ρωτήθηκε αν η Μαρία ήταν η μητέρα του, απάντησε περιγράφοντάς την ως ευλογημένη μεταξύ των γυναικών και εκλεγμένη να φέρει στον κόσμο «τον Σωτήρα». Και πάλι, το bot μιλούσε σαν να ήταν ο ίδιος ο Χριστός και όχι μια μηχανή που διαβάζει κείμενο.
Το πιο ανησυχητικό ήταν η απάντηση του bot σχετικά με τη θεραπεία ασθενειών και ψυχικών νόσων. Υποσχόταν ανάπαυση, παρηγοριά και θεϊκή επέμβαση, γλώσσα αντλημένη από τη Γραφή και από σεβαστές παραδόσεις, όπως το «Πάτερ ημών». Όμως ένα chatbot δεν μπορεί να θεραπεύσει. Ένα πρόγραμμα δεν μπορεί να σηκώσει τα βάρη του ταλαίπωρου ανθρώπου. Ένα μηχάνημα δεν μπορεί να σώσει μια ψυχή.
Πέρα από τη θεολογική σύγχυση, οι κίνδυνοι για την ψυχική υγεία είναι βαθύτατοι. Πολλοί νέοι χρήστες γίνονται ολοένα και πιο ευάλωτοι στη συναισθηματική χειραγώγηση των AI «συντρόφων». Αναφορές δείχνουν ότι κάποιοι έφηβοι γίνονται εξαρτημένοι, καταθλιπτικοί ή ακόμη και αυτοκτονικοί, όταν αυτά τα bots διαστρεβλώνουν την πραγματικότητα ή ενθαρρύνουν επιβλαβείς συμπεριφορές.
Η ειδικός ψυχικής υγείας Marcia Skeete βλέπει αυτή την τάση ως μέρος μιας πολύ βαθύτερης πνευματικής κρίσης. «Βρισκόμαστε σε ένα ψυχολογικό σταυροδρόμι, όπου η κοινωνία πιστεύει ότι δημιούργησε τον δικό της θεό», προειδοποιεί. Ορισμένοι μελετητές αποκαλούν πλέον αυτό το φαινόμενο «ψύχωση της τεχνητής νοημοσύνης», μια διαστρέβλωση της πραγματικότητας που παράγεται από chatbots σχεδιασμένα για κερδοφορία, όχι για την ανθρώπινη ευημερία.
Η Skeete υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη, εκ φύσεως, υπονομεύει τους ανθρώπινους δεσμούς, ακριβώς εκείνη την κοινωνία και αλληλεγγύη που ο Ιησούς δίδαξε, όταν μίλησε για αγάπη, συγχώρηση και φροντίδα του ενός για τον άλλον. Η ψηφιακή πνευματικότητα δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη βιωμένη κοινότητα ούτε τη θεραπεία που προέρχεται από τη γνήσια ανθρώπινη σχέση.
Η άνοδος της AI αναδιαμορφώνει επίσης την ίδια τη θεσμική θρησκεία. Από την πανδημία του 2020 και μετά, η ζωντανή μετάδοση, η εικονική λατρεία (λειτουργίες…) και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης άλλαξαν ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των εκκλησιών. Μικρές ενορίες ξαφνικά μοιάζουν διαδικτυακά με μεγα-εκκλησίες. Παράλληλα, η ομιλία και ο ευαγγελισμός έχουν μετατοπιστεί από τον ζωντανό ανθρώπινο λόγο σε ψηφιακό, άψυχο λόγο. Ορισμένες νέες τεχνοκεντρικές «πίστεις» λατρεύουν ανοιχτά την τεχνολογία ως θεϊκή. Η «θεολογία αντικατάστασης» δεν είναι πλέον θεωρητική — είναι εδώ.
Η συγγραφέας καταλήγει ότι, ενώ η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο στη διακονία και την επικοινωνία του Ευαγγελίου, καθίσταται επικίνδυνη όταν διεκδικεί ρόλο θεολογικής αυθεντίας ή σωτηριολογικής υποκατάστασης. Η Εκκλησία καλείται να διακρίνει πνευματικά τα νέα αυτά φαινόμενα και να υψώσει προφητική φωνή, διακηρύσσοντας ότι ο Θεός δεν είναι αλγόριθμος και ότι ο Ιησούς Χριστός, ως ζωντανό Πρόσωπο και Σωτήρας του κόσμου, δεν μπορεί να αντικατασταθεί από καμία τεχνολογική κατασκευή.
