Μήνυμα του Αγίου Φραγκίσκου στον σημερινό κόσμο
Στις 10 Ιανουαρίου 2026, στη Βασιλική της Αγίας Μαρίας των Αγγέλων στην Πορτσιούγκολα της Ασίζης, εκεί όπου πριν από 800 χρόνια εκοιμήθη ο «Φτωχούλης του Θεού», θα πραγματοποιηθεί η επίσημη έναρξη των κεντρικών εορτασμών για τη συμπλήρωση 800 ετών από την κοίμηση του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης. Παρόντες θα είναι όλοι οι γενικοί προϊστάμενοι των διαφόρων κλάδων της Φραγκισκανικής Οικογένειας, ως σημείο ενότητας και κοινής μαρτυρίας.
Σε ολόκληρο τον κόσμο, και όχι μόνο στον καθολικό, θα ακολουθήσουν εκδηλώσεις προς τιμήν αυτού του μεγάλου χριστιανού. Και εμείς, μέσα από αυτή την ιστοσελίδα, επιθυμούμε να συμβάλουμε στον εορτασμό, τιμώντας τη ζωή, το έργο και το πνεύμα του. Αρχίζουμε με το παρόν κείμενο.
****************
Οκτακόσια χρόνια μετά τον θάνατό του, ο άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης συνεχίζει να είναι εντυπωσιακά επίκαιρος. Όχι ως μορφή νοσταλγίας, αλλά ως άνθρωπος που διαισθάνθηκε βαθιά αυτό που ο σύγχρονος κόσμος αναζητά: έναν τρόπο ζωής ικανό για ειρήνη, ελευθερία και αδελφότητα. Το μήνυμά του δεν είναι σύνθημα, αλλά συγκεκριμένη πρόταση ζωής, που απευθύνεται σε πιστούς και μη πιστούς.
Ζούμε σε μια εποχή συσσώρευσης: αντικειμένων, πληροφοριών, προσδοκιών. Ο Φραγκίσκος προτείνει το αντίθετο: η αληθινή ελευθερία γεννιέται από τα ουσιώδη. Η φτώχειά του δεν είναι ένδεια, αλλά απελευθέρωση από το περιττό. Μας θυμίζει ότι δεν οριζόμαστε από όσα έχουμε, αλλά από όσα είμαστε. Να ξαναβρούμε την ουσία σημαίνει να ξαναβρούμε τον χρόνο, τις σχέσεις, την καρδιά.
Ποτέ η ανθρωπότητα δεν ήταν τόσο συνδεδεμένη και ταυτόχρονα τόσο μόνη. Για τον Φραγκίσκο, ο άλλος δεν είναι απειλή ή αντίπαλος, αλλά αδελφός. «Ο Κύριος μου έδωσε αδελφούς», γράφει στη «Διαθήκη» του. Δεν τους επέλεξε· τους δέχτηκε. Η αδελφότητα δεν καταργεί τις διαφορές, αλλά τις μεταμορφώνει σε δώρο. Είναι μια ισχυρή εναλλακτική στον ατομικισμό: να ζούμε μαζί, όχι ο ένας απέναντι στον άλλο.
Σε έναν κόσμο πολέμων και βίας, ο Φραγκίσκος προτείνει έναν αφοπλισμένο τρόπο ζωής. Το 1219 συναντά τον σουλτάνο Μαλίκ αλ-Καμίλ, όχι για να νικήσει, αλλά για να ακούσει. Η ειρήνη, για τον Φραγκίσκο, δεν είναι απουσία σύγκρουσης, αλλά πρωτοβουλία σχέσης. Το μήνυμά του παραμένει άβολο: δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς εμπιστοσύνη, χωρίς το θάρρος της προσέγγισης.
Στον «Ύμνο των Πλασμάτων» (Τον αδελφό Ήλιο, την αδελφή Σελήνη), ο Φραγκίσκος μιλά για τον ήλιο, το νερό και τη φωτιά ως αδέλφια. Η φύση δεν είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης, αλλά οικογένεια. Σε έναν κόσμο πληγωμένο από περιβαλλοντική κρίση, το μήνυμά του είναι σαφές: δεν είμαστε αφέντες της γης, αλλά φιλοξενούμενοι. Η προστασία της δημιουργίας πηγάζει από την ευγνωμοσύνη: όταν όλα είναι δώρο, τίποτα δεν καταναλώνεται χωρίς σεβασμό.
Ο Φραγκίσκος αναγνώρισε τον Χριστό στους φτωχούς και στους απόκληρους. Ο λεπρός έγινε ο τόπος της μεταστροφής του. Το μέτρο της ανθρωπιάς, μας λέει, δεν είναι η δύναμη ή η επιτυχία, αλλά η φροντίδα των ευάλωτων. Γι’ αυτό γίνεται ο ίδιος «ελάσσων», τελευταίος ανάμεσα στους τελευταίους. Σε έναν κόσμο εμμονικό με την επιθυμία να «γίνει ξανά μεγάλος», ο Άγιος Φραγκίσκος επιλέγει να παραμείνει ελάσσων αδελφός. Παραιτούμενος από την εξουσία και την ανωτερότητα, γίνεται πραγματικά αδελφός όλων. Η μικρότητά του δεν είναι ήττα, αλλά ελευθερία: γιατί μόνο όποιος δεν θέλει να κυριαρχεί μπορεί να συναντήσει κάθε άνθρωπο ως ίσο.
Παρά την ασθένεια και τις δοκιμασίες, ο λόγος του Φραγκίσκου είναι χαρά. Όχι επιφανειακή, αλλά χαρά που γεννιέται από τη βεβαιότητα ότι δεν είμαστε μόνοι. Σε έναν κόσμο κόπωσης και αποπροσανατολισμού, μας θυμίζει: η χαρά δεν αγοράζεται, χαρίζεται. Δεν πηγάζει από το να κατέχεις, αλλά από το να αγαπάς.
Συμπέρασμα
Το μήνυμα του αγίου Φραγκίσκου δεν είναι απλή ανάμνηση, αλλά πρόταση ζωής:
- να επιλέγουμε την ουσία αντί της υπερβολής,
- την αδελφότητα αντί της μοναξιάς,
- τον διάλογο αντί της σύγκρουσης,
- τη φροντίδα της γης αντί της εκμετάλλευσης,
- την αξιοπρέπεια των μικρών,
- τη χαρά που γεννιέται από το δώρο.
Οκτώ αιώνες μετά, ο Φραγκίσκος συνεχίζει να μιλά όχι από το παρελθόν, αλλά από το μέλλον που ακόμη καλούμαστε να οικοδομήσουμε. Το μήνυμά του δεν γερνά, γιατί δεν είναι δικό του: είναι το Ευαγγέλιο, ζωντανό και απαιτητικό, με μοναδικό μέτρο τον Χριστό.
