Στη γενική ακρόαση στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, ο Λέων ΙΔ΄ συνεχίζει τον κύκλο με τα έγγραφα της Συνόδου με την πρώτη κατήχηση αφιερωμένη στη δογματική διάταξη Lumen gentium. Η Εκκλησία, υπογραμμίζει ο Ποντίφικας, είναι όργανο του Θεού για να ενώσει τους ανθρώπους με Εκείνον και μεταξύ τους: «Η κατάσταση της ανθρωπότητας είναι μια θραύση που οι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να αποκαταστήσουν. Σε αυτήν την κατάσταση παρεμβαίνει η δράση του Ιησού Χριστού, ο οποίος νικά τις δυνάμεις της διαίρεσης».
Η Εκκλησία αποτελεί έκφραση του σχεδίου του Θεού για την ανθρωπότητα: «να ενώσει τους ανθρώπους με τον εαυτό Του και να τους ενώσει μεταξύ τους» χάρη «στη συμφιλιωτική δράση του Χριστού». Είναι «μυστήριο σωτηρίας» μέσω του οποίου ο Πατέρας μάς καθιστά «μετόχους της ένδοξης ζωής Του με την τροφή του ιδίου Σώματος και του ιδίου Αίματος», και σημείο συμφιλίωσης μεταξύ των λαών μέσα σε μια διαιρεμένη ανθρωπότητα. Είναι Σώμα του Αναστημένου Χριστού και μοναδικός λαός του Θεού που πορεύεται στην ιστορία.
Έτσι, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ αναγιγνώσκει, στην κατήχηση της γενικής ακρόασης στις 18 Φεβρουαρίου, στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, το θεμελιώδες μήνυμα της δογματικής συνταγματικής πράξης της Β΄ Συνόδου του Βατικανού για την Εκκλησία Lumen gentium, που εγκρίθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1964. Με την κατήχηση με τίτλο «Το μυστήριο της Εκκλησίας, μυστήριο της ένωσης με τον Θεό και της ενότητας όλου του ανθρώπινου γένους» συνεχίζει έτσι τον κύκλο «Τα έγγραφα της Β΄ Συνόδου του Βατικανού», που άρχισε στις 7 Ιανουαρίου και συνεχίστηκε με πέντε συναντήσεις αφιερωμένες στη Dei Verbum.
Στην Εκκλησία, ελκυόμενοι από την Αγάπη του Χριστού
Ο Πάπας υπενθυμίζει εξαρχής ότι η Σύνοδος, για να εξηγήσει από πού αντλεί την προέλευσή της η Εκκλησία, χρησιμοποίησε τον όρο «μυστήριο», αντλώντας τον από τις Επιστολές του Αγίου Παύλου, ιδίως προς Εφεσίους. Δεν θέλησε βέβαια να πει «ότι η Εκκλησία είναι κάτι σκοτεινό ή ακατανόητο», αλλά το αντίθετο. Ο Απόστολος των Εθνών χρησιμοποιεί τον όρο «μυστήριο» για «να δηλώσει μια πραγματικότητα που προηγουμένως ήταν κρυμμένη και τώρα έχει αποκαλυφθεί». Το σχέδιο του Θεού είναι «να ενοποιήσει όλα τα δημιουργήματα χάρη στη συμφιλιωτική δράση του Ιησού Χριστού», που «πραγματοποιήθηκε με τον θάνατό Του στον Σταυρό».
Αυτό βιώνεται πρώτα απ’ όλα στη σύναξη που συγκεντρώνεται για τη λειτουργική εορτή: εκεί οι διαφορές σχετικοποιούνται· εκείνο που μετρά είναι να βρισκόμαστε μαζί, ελκυόμενοι από την Αγάπη του Χριστού, ο οποίος γκρέμισε το τείχος του χωρισμού ανάμεσα σε πρόσωπα και κοινωνικές ομάδες.
Ο Ιησούς μάς καλεί με τον Σταυρό Του και νικά κάθε διαίρεση
Για τον Άγιο Παύλο, εξηγεί ο Λέων ΙΔ΄, το μυστήριο «είναι η φανέρωση αυτού που ο Θεός θέλησε να πραγματοποιήσει για ολόκληρη την ανθρωπότητα». Μια ανθρωπότητα «κατακερματισμένη», που οι άνθρωποι δεν καταφέρνουν να αποκαταστήσουν, παρότι πάντοτε τείνουν προς την ενότητα. Είναι ο Ιησούς που, μέσω του Αγίου Πνεύματος, «νικά τις δυνάμεις της διαίρεσης και τον ίδιο τον Διαιρέτη». Όταν συγκεντρωνόμαστε για να τελέσουμε τη λατρεία, έχοντας πιστέψει στο κήρυγμα του Ευαγγελίου, για τον Ποντίφικα ελκυόμαστε «από τον Σταυρό του Χριστού, που είναι η ύψιστη φανέρωση της αγάπης του Θεού».
Είναι το να αισθανόμαστε ότι μας συγκαλεί ο Θεός· γι’ αυτό χρησιμοποιείται ο όρος «εκκλησία» (ekklesía), δηλαδή σύναξη ανθρώπων που αναγνωρίζουν ότι έχουν κληθεί. Έτσι, υπάρχει μια ορισμένη ταύτιση ανάμεσα σε αυτό το μυστήριο και στην Εκκλησία: η Εκκλησία είναι το μυστήριο που έγινε αντιληπτό.
Σημείο και όργανο της ένωσης με τον Θεό και με όλη την ανθρωπότητα
Μια σύγκληση που, επειδή είναι θεληματική από τον Θεό, δεν μπορεί –κατά τον Πάπα Λέοντα– «να περιοριστεί σε μια ομάδα ανθρώπων, αλλά προορίζεται» για όλους τους ανθρώπους. Γι’ αυτό οι Συνοδικοί Πατέρες, στην αρχή της Lumen gentium, διακηρύσσουν ότι «η Εκκλησία είναι, εν Χριστώ, κατά κάποιον τρόπο το μυστήριο, δηλαδή το σημείο και το όργανο της στενής ένωσης με τον Θεό και της ενότητας όλου του ανθρώπινου γένους».
Με τη χρήση του όρου «μυστήριο» και την επακόλουθη εξήγηση, θέλουν να δηλώσουν ότι η Εκκλησία, μέσα στην ιστορία της ανθρωπότητας, είναι έκφραση αυτού που ο Θεός επιθυμεί να πραγματοποιήσει· ώστε, κοιτάζοντάς την, να διακρίνει κανείς, σε κάποιο μέτρο, το σχέδιο του Θεού, το μυστήριο: με αυτή την έννοια η Εκκλησία είναι σημείο.
Ο Θεός, μέσω της Εκκλησίας, μάς καθιστά μετόχους της ένδοξης ζωής Του
Στον όρο «μυστήριο», υπενθυμίζει ο Πάπας, προστίθεται και εκείνος του «οργάνου», διότι όταν ο Θεός ενεργεί μέσα στην ιστορία, μέσω της Εκκλησίας «συμπεριλαμβάνει στη δράση Του τα πρόσωπα που είναι αποδέκτες της» και μέσω της Εκκλησίας «επιτυγχάνει τον σκοπό να ενώσει τους ανθρώπους με τον εαυτό Του και να τους ενώσει μεταξύ τους». Αυτή καθίσταται έτσι εμπειρία σωτηρίας: στο αρ. 48 της Lumen gentium, η Σύνοδος δηλώνει ότι ο Χριστός «αναστημένος από τους νεκρούς, ενέχυσε στους Αποστόλους το ζωοποιό Πνεύμα Του και, μέσω Αυτού, συγκρότησε το Σώμα Του, που είναι η Εκκλησία, ως παγκόσμιο μυστήριο σωτηρίας». Και σήμερα, στα δεξιά του Πατέρα, «ενεργεί διαρκώς στον κόσμο για να οδηγήσει τους ανθρώπους στην Εκκλησία και, μέσω αυτής, να τους ενώσει στενότερα με τον εαυτό Του και να τους καταστήσει μετόχους της ένδοξης ζωής Του με την τροφή του ιδίου Σώματος και του ιδίου Αίματος».
Ένα κείμενο που, κατά τον Λέοντα ΙΔ΄, επιτρέπει να κατανοήσουμε «τη σχέση μεταξύ της ενοποιητικής δράσης του Πάσχα του Ιησού, που είναι μυστήριο πάθους, θανάτου και ανάστασης, και της ταυτότητας της Εκκλησίας».
Ταυτόχρονα, μας καθιστά ευγνώμονες που ανήκουμε στην Εκκλησία, Σώμα του Αναστημένου Χριστού και μοναδικό λαό του Θεού που πορεύεται μέσα στην ιστορία, ζώντας ως αγιαστική παρουσία μέσα σε μια ακόμη κατακερματισμένη ανθρωπότητα, ως αποτελεσματικό σημείο ενότητας και συμφιλίωσης μεταξύ των λαών.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
