Η Γενική Γραμματεία της Συνόδου των Επισκόπων δημοσίευσε στις 5 Μαΐου, το πρώτο μέρος της τελικής Έκθεσης της Ομάδας Μελέτης αρ. 7 σχετικά με τα κριτήρια επιλογής υποψηφίων για το επισκοπικό αξίωμα, καθώς και την Έκθεση της Ομάδας αρ. 9 για τα Θεολογικά κριτήρια και τις συνοδικές μεθοδολογίες διάκρισης σε δογματικά, ποιμαντικά και ηθικά «αναδυόμενα» ζητήματα.
Κεντρικό σημείο των δύο Εκθέσεων είναι η επαναβεβαίωση ότι η συλλογική διάκριση αποτελεί τη βάση για την επιλογή ενός Επισκόπου, καθώς και η ανάγκη υιοθέτησης συγκεκριμένων εργαλείων ακρόασης εμπειριών και γνώσεων, ώστε η Εκκλησία να αντιμετωπίζει –χωρίς υπεκφυγές απέναντι στην πολυπλοκότητα– τα πιο απαιτητικά ζητήματα της εποχής.
Οι «συνοδικές δεξιότητες» ως κριτήριο για τους Επισκόπους
Καθώς συνεχίζεται ο προβληματισμός για τον δικαστικό ρόλο του Επισκόπου, τις επισκέψεις ad limina Apostolorum και τη διαρκή του κατάρτιση, οι Εκθέσεις αποσαφηνίζουν τα βασικά κριτήρια επιλογής.
Τονίζεται ότι «δεν υπάρχει ποιμένας χωρίς ποίμνιο, ούτε ποίμνιο χωρίς ποιμένα», ενώ προσδιορίζονται οι απαραίτητες «συνοδικές δεξιότητες» των υποψηφίων:
- ικανότητα οικοδόμησης κοινωνίας και ενότητας
- άσκηση διαλόγου
- βαθιά γνώση των τοπικών πολιτισμών
- διάθεση δημιουργικής ενσωμάτωσης σε αυτούς
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον ρόλο του Αποστολικού Νουντσίου, ο οποίος καλείται να διαθέτει ο ίδιος «συνοδικό και ιεραποστολικό προφίλ», ώστε να μπορεί να το αναγνωρίζει και στους υποψήφιους Επισκόπους.
Παράλληλα, προτείνεται κάθε Επισκοπή να ενεργοποιεί τακτικές διαδικασίες διάκρισης για την κατάστασή της, ώστε να αξιολογείται κατά πόσο ανταποκρίνεται στα πρότυπα μιας συνοδικής και ιεραποστολικής Εκκλησίας.
Σε περιπτώσεις διαδοχής Επισκόπου, προβλέπεται ευρεία διαβούλευση: το Συμβούλιο των Πρεσβυτέρων και το Ποιμαντικό Συμβούλιο εκφράζουν συλλογικά τη γνώμη τους, ενώ, όπου είναι δυνατό, συμμετέχουν και άλλοι φορείς, όπως το Μητροπολιτικό Συμβούλιο, οικονομικά συμβούλια, λαϊκοί, νέοι και εκπρόσωποι των φτωχών.
Συμμετοχή λαϊκών και αφιερωμένων προσώπων
Η Ομάδα Μελέτης αρ. 7 υπογραμμίζει την ανάγκη «εκπαιδευτικής επένδυσης», ώστε όλα τα μέλη του Λαού του Θεού να καλλιεργήσουν την ικανότητα διάκρισης.
Προτείνεται επίσης:
- η δημιουργία ομάδων που θα στηρίζουν τον Επίσκοπο στη συνεχή επιμόρφωση του κλήρου
- η σύσταση ειδικής επιτροπής σε περιόδους κενής έδρας (sede vacante), για την αποτύπωση των αναγκών της Επισκοπής και την αξιολόγηση υποψηφίων
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη διεύρυνση των διαβουλεύσεων, ώστε να συμμετέχουν όχι μόνο κληρικοί αλλά και ισότιμος αριθμός αφιερωμένων και λαϊκών, με στόχο «να αναδειχθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η αλήθεια».
Από τα «αμφιλεγόμενα» στα «αναδυόμενα» ζητήματα
Η Έκθεση της Ομάδας αρ. 9 προτείνει μια αλλαγή παραδείγματος, τόσο γλωσσικά όσο και μεθοδολογικά: αντί του όρου «αμφιλεγόμενα», προκρίνεται ο όρος «αναδυόμενα ζητήματα».
Η προσέγγιση αυτή αντλεί έμπνευση από τις Πράξεις των Αποστόλων (κεφ. 10–15), προβάλλοντας τη δυνατότητα συνύπαρξης πολιτισμικών διαφορών χωρίς απώλεια της καινοτομίας του Ευαγγελίου.
Σύμφωνα με το κείμενο:
- η αλήθεια δεν καθορίζεται ιστορικά μία για πάντα
- αναπτύσσεται μέσα από τον διάλογο μεταξύ πολιτισμών και κοινοτήτων
- η Εκκλησία καλείται να αναγνωρίζει το έργο του Πνεύματος στον συνομιλητή της
Εισάγεται επίσης η έννοια της «ποιμαντικότητας», σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχει ευαγγελικός λόγος χωρίς ουσιαστική ανάληψη της εμπειρίας του άλλου.
Από τη «λύση προβλημάτων» στο κοινό καλό
Αντί για μια προσέγγιση που εστιάζει στη διόρθωση «προβληματικών» καταστάσεων, προτείνεται μια πορεία που ξεκινά από την αναγνώριση του καλού που ήδη υπάρχει στις εμπειρίες των πιστών.
Ο ρόλος της εκκλησιαστικής εξουσίας επαναπροσδιορίζεται:
- να ακούει
- να ενεργοποιεί διαδικασίες διάκρισης
- να συνοδεύει προς μια –έστω και διαφοροποιημένη– συναίνεση για το κοινό καλό
Η «συνομιλία εν Πνεύματι» παραμένει το βασικό εργαλείο για την καλλιέργεια συνοδικής εκκλησιαστικής κουλτούρας.
Οι μαρτυρίες ως αφετηρία διάκρισης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε συγκεκριμένες ανθρώπινες εμπειρίες, που λειτουργούν ως βάση θεολογικού και ηθικού στοχασμού:
- εμπειρίες πιστών ομοφυλόφιλων
- πρακτικές ενεργητικής μη βίας σε συνθήκες πολέμου
Οι Εκθέσεις δεν καταλήγουν σε οριστικά συμπεράσματα, αλλά ανοίγουν δρόμους προβληματισμού.
Μαρτυρία από την Πορτογαλία περιγράφει τη δύναμη της κοινότητας και της αποδοχής: «Είμαι πολύ περισσότερα από μια ετικέτα», σημειώνεται, με έντονη κριτική στις «θεραπείες μεταστροφής» που χαρακτηρίζονται βαθιά τραυματικές.
Η μη βία ως δύναμη αλλαγής
Παρουσιάζεται επίσης το παράδειγμα του σερβικού κινήματος Otpor, που συνέβαλε στην ειρηνική πτώση του καθεστώτος Μιλόσεβιτς.
Η δράση του εμπνεύστηκε από προσωπικότητες και κινήματα μη βίας όπως:
- ο Mahatma Gandhi
- ο Martin Luther King Jr.
- το κίνημα «People Power» στις Φιλιππίνες
- το Solidarność στην Πολωνία
Το μήνυμα ήταν σαφές: όχι απλώς αντίθεση στο καθεστώς, αλλά ανάληψη ευθύνης από τους ίδιους τους πολίτες για την αλλαγή της πραγματικότητας.
Παρά τις δυσκολίες, τις διώξεις και τις συλλήψεις, η επιμονή στη μη βία απέδειξε –όπως τονίζεται– όχι μόνο την ηθική, αλλά και τη στρατηγική της αποτελεσματικότητα.
Οι δύο Εκθέσεις σκιαγραφούν μια Εκκλησία που μετατοπίζεται από την απλή διαχείριση προβλημάτων σε μια δυναμική πορεία διάκρισης, ακρόασης και κοινής ευθύνης, με στόχο την οικοδόμηση του κοινού καλού μέσα στις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου.
ΠΗΓΗ:Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
