Ο πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος για το ταξίδι του Πάπα στη Γαλλία: «Είναι εξαιρετικό το γεγονός ότι ένας Αμερικανός Ποντίφικας απάντησε στον Τραμπ εξυμνώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση. Από εκείνον ακούστηκαν σαφή λόγια και για την ειρήνη· τώρα η Ένωση ας χαράξει τον δικό της δρόμο».
Για τον Πάολο Τζεντιλόνι, πρώην Πρωθυπουργό της Ιταλίας και πρώην Ευρωπαίο Επίτροπο, η ομιλία του Πάπα Λέοντος ΙΔ΄ στη Μετς ήταν εξαιρετική. Και όχι μόνο ως προς το περιεχόμενό της:
«Η επιλογή να μιλήσει στη Μετς είναι σημαντική, επειδή πρόκειται για την πόλη του Σουμάν, ενός από τους πατέρες της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αλλά και επειδή αποτελεί σύμβολο των πολέμων μεταξύ των Ευρωπαίων».
Κύριε Τζεντιλόνι, τι ήταν εκείνο που σας εντυπωσίασε στα λόγια του Ποντίφικα;
Μίλησε για μια ενωμένη, συμφιλιωμένη και ισχυρή Ευρώπη. Αναφέρθηκε στον Ντε Γκάσπερι και έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι το πράττει ένας Αμερικανός Πάπας.
Στη συνέχεια υπογράμμισε ότι η Ευρώπη είναι, πρωτίστως, μια ιστορικοπολιτισμική πραγματικότητα συνδεδεμένη με τη χριστιανική παράδοση και ότι οι αξίες πάνω στις οποίες θεμελιώνεται είναι οικουμενικές.
Δεν είναι τυχαίο πως οι «New York Times» έγραψαν ότι, κατά βάθος, ο Πάπας απάντησε στον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είναι αντίπαλος ή, πάντως, εχθρικά διακείμενος προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ένας Αμερικανός Πάπας τού απάντησε εξυμνώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό μήνυμα.
Εξίσου εξαιρετική ήταν και η δύναμη με την οποία υπενθύμισε τον χαρακτηρισμό του Πάπα Βενεδίκτου ΙΕ΄ για τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ως «ανώφελη σφαγή», αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ μίλησε επίσης με σαφήνεια για την «ψευδαίσθηση του επανεξοπλισμού». Πώς συμβιβάζεται αυτή η τοποθέτηση με το σχέδιο ευρωπαϊκού επανεξοπλισμού που βρίσκεται σε εξέλιξη;
Ο Πάπας επανέλαβε τη θέση της Εκκλησίας κατά του επανεξοπλισμού, διευκρινίζοντας ότι η εναλλακτική λύση δεν μπορεί να είναι ένας «αφελής ειρηνισμός».
Εγώ τάσσομαι υπέρ μιας κοινής ευρωπαϊκής άμυνας. Είναι αναγκαία, δεδομένης της Αμερικανικής αποστασιοποίησης. Εάν όμως η άμυνα αυτή περιοριστεί σε έναν απλό επανεξοπλισμό των επιμέρους χωρών, δεν θα προσφέρει πολλά.
Τι πιστεύετε για τη θέση ότι ο ακροδεξιός εξτρεμισμός είναι ασυμβίβαστος με τον χριστιανισμό;
Πρόκειται για σκέψεις που διατυπώθηκαν κατά την πτήση της επιστροφής, οι οποίες ήταν ήδη έμμεσες και στην ομιλία του για την Ευρώπη, διότι ο Πάπας εξήρε την Ευρώπη ως εναλλακτική λύση απέναντι στους εθνικισμούς.
Και γι’ αυτό ακριβώς είναι τόσο σημαντικό το ζήτημα της ευρωπαϊκής άμυνας. Δεν πρόκειται μόνο για έναν τρόπο να υπερασπιστούμε τις αξίες μας και τα κοινωνικά μας συστήματα από κινδύνους που μπορεί να προέρχονται από το εξωτερικό, αλλά και για μια άμυνα απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.
Η κοινή άμυνα αποτελεί αντίδοτο στον κίνδυνο ο εθνικισμός να επαναφέρει τον κίνδυνο πολέμου ακόμη και μεταξύ των Ευρωπαίων.
Για τον Πάπα, η ειρήνη αποτελεί θεμελιώδη αξία της Ένωσης. Σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία, υπήρξε η Ευρώπη ανεπαρκής ως προς αυτό;
Πιστεύω ότι ο θεμελιώδης τρόπος για να υπερασπιστούμε την ειρήνη στην προκειμένη περίπτωση είναι να στηρίξουμε τη χώρα που δέχθηκε την επίθεση. Η οποία, άλλωστε, είναι διαθέσιμη για διαπραγμάτευση ειρήνης.
Όμως ο Πούτιν δεν θέλει να ακούσει τίποτε σχετικό.
Μπορούμε βεβαίως να κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας και να πιστεύουμε ότι, εάν πήγαιναν να τον επισκεφθούν στο Κρεμλίνο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ή η Τζόρτζια Μελόνι, θα άλλαζε γνώμη. Όμως δεν είναι έτσι.
Υπάρχουν δύο αντικειμενικές δυσκολίες: η πρώτη είναι ότι ο Πούτιν δεν είναι διαθέσιμος για διαπραγμάτευση και η δεύτερη ότι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών τείνει να επικυρώνει τη θέση του Πούτιν.
Θεωρώ λανθασμένο να μετατρέπουμε αυτή τη σκληρή πραγματικότητα σε μια φαντασίωση, σύμφωνα με την οποία εκείνοι που δεν επιθυμούν τη διαπραγμάτευση και την ειρήνη θα ήταν οι Ευρωπαίοι ή οι Ουκρανοί.
Η αναφορά στις χριστιανικές ρίζες της Ευρώπης ήταν σαφής. Η Γαλλία, όμως, ήταν ένα από τα κράτη που αντιτάχθηκαν στην επίσημη αναγνώριση αυτών των ριζών στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα.
Η Συνέλευση που, πριν από 25 χρόνια, συζητούσε το ενδεχόμενο ενός Ευρωπαϊκού Συντάγματος είχε πρόεδρό της έναν πρώην Πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας, τον Βαλερύ Ζισκάρ ντ’ Εσταίν, και πράγματι αντιτάχθηκε.
Πιστεύω ότι αυτό ήταν λάθος, διότι όποιος θέλει να προσεγγίσει, όπως έκανε ο Πάπας στη Μετς, την ταυτότητα της Ευρώπης και την ιστορική της πορεία, μπορεί ασφαλώς να αναγνωρίσει τις αραβικές επιρροές σε διάφορες περιόδους, καθώς και τη σημαντική εβραϊκή παρουσία.
Ωστόσο, το να μην βλέπει κανείς ότι, κατά τη διαμόρφωση της Ευρώπης, οι χριστιανικές ρίζες υπήρξαν θεμελιώδεις, νομίζω ότι σημαίνει πως αγνοεί την πραγματικότητα.
Στο βιβλίο σας, «Να γίνει δύναμη», επικαλείστε χωρίς δισταγμό μια «επανάσταση» της Ευρώπης.
Επειδή όλα όσα αντιπροσωπεύει η Ευρώπη ως προς τα δικαιώματα, τις ελευθερίες, το κοινωνικό κράτος, τον σεβασμό των κανόνων και τη δέσμευση υπέρ της πολυμερούς συνεργασίας απειλούνται από έναν κόσμο ο οποίος δεν υπήρξε ποτέ τόσο επικίνδυνος.
Έναν κόσμο στον οποίο δεν υπήρξε ποτέ τόσο μεγάλη ανοχή απέναντι στα αυταρχικά καθεστώτα και στον οποίο ακόμη και η ιστορικά θεμελιώδης συμμαχία μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών παρουσιάζει ρωγμές.
Μια Ευρώπη-δύναμη προϋποθέτει, λοιπόν, μια πραγματική ομοσπονδία κρατών ή όχι;
Ναι, αυτός είναι ο ορίζοντας: οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης.
Αυτό, όμως, δεν ισοδυναμεί με μια απλή αντιγραφή του αμερικανικού προτύπου. Θα πρέπει να βρεθεί μια πρωτότυπη μορφή.
Ωστόσο, δυσκολεύομαι να φανταστώ μια Ευρώπη «μετέωρη», στην οποία θα υπάρχουν μόνο ορισμένα στοιχεία κοινής κυριαρχίας.
Εάν η διαδικασία δεν ολοκληρωθεί, η Ευρώπη θα παραμείνει ένα ανολοκλήρωτο εγχείρημα, και αυτός δεν είναι ένας κόσμος στον οποίο τα ανολοκλήρωτα εγχειρήματα μπορούν να λειτουργήσουν.
Η έκκληση 11 κρατών-μελών για την κατάργηση της αρχής της ομοφωνίας κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Έκανε λάθος η Ρώμη που δεν συντάχθηκε μαζί τους;
Ήταν ένα πολύ σοβαρό λάθος.
Και το παράδοξο είναι ότι η ίδια κυβέρνηση έχει καταθέσει προτάσεις οι οποίες εμποδίστηκαν από το δικαίωμα αρνησικυρίας ορισμένων κρατών-μελών.
Αυτό αντανακλά, κατά κάποιον τρόπο, την περιορισμένη πεποίθηση της σημερινής κυβέρνησης ως προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, με εξαίρεση το Forza Italia.
Οι αρχικές θέσεις της πρωθυπουργού έχουν σαφώς μετριαστεί από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά της στο Μέγαρο Κίτζι.
Ωστόσο, παραμένει η εθνικιστική ψευδαίσθηση ότι τα επιμέρους κράτη, έστω και χωρίς να καταστρέψουν την Ένωση, μπορούν να πορευθούν μόνα τους.
ΠΗΓΗ: AVVENIRE
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
