Μήνυμα της Αδελφής Αλεσσάνδρα Σμερίλι, F.M.A.
Προέδρου της Ποντιφικής Συνόδου για τη Διακονία της ολοκληρωμένης ανθρώπινης Ανάπτυξης
με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας
10 Οκτωβρίου 2026
Κανένα ψυχολογικό τραύμα δεν μπορεί ποτέ να διαγράψει την αξιοπρέπεια ενός ανθρώπου. Αυτό είναι το πρώτο μήνυμα που επιθυμεί να μεταδώσει η Ποντιφική Σύνοδος για τη Διακονία της ολοκληρωμένης ανθρώπινης Ανάπτυξης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας του 2026. Όπως υπενθυμίζει ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ στην εγκύκλιο «Dilexi Te», ο Χριστός, «με την αγάπη Του που ρέει μέχρι τέλους», επιβεβαιώνει «την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου, ειδικά όταν “είναι αδύναμος, περιφρονημένος ή υποφέρει”».1
Σε όλο τον κόσμο, ακόμη και σε «προηγμένες» περιοχές, μια περιορισμένη αντίληψη της προόδου έχει συχνά οδηγήσει τους ανθρώπους να αγνοούν, ή ακόμη και να αδιαφορούν, για την ψυχική ευημερία των άλλων.
Σήμερα, τα εσωτερικά, συναισθηματικά και διαπροσωπικά τραύματα αποτελούν μία από τις πιο βαθιές διαστάσεις του ανθρώπινου πόνου. Οι ενορίες, τα σχολεία, οι θρησκευτικές κοινότητες και οι μικρές εκκλησιαστικές κοινότητες είναι συχνά τα μέρη όπου οι άνθρωποι φέρνουν τον πόνο τους και αναζητούν ένα αυτί που θα τους ακούσει, αναμένουν συνοδεία και υποστήριξη σε περιόδους ψυχολογικής ευαλωτότητας. Έτσι, σε πολλές τοπικές Εκκλησίες, η ψυχική υγεία αναδεικνύεται ως μία από τις πιο επείγουσες ποιμαντικές προκλήσεις. Δύο καταστάσεις απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή. Η πρώτη αφορά άτομα που βιώνουν ανθρωπιστικές κρίσεις, πόλεμο, αναγκαστική μετανάστευση, πολιτική αστάθεια, περιβαλλοντικές καταστροφές και διαρθρωτική φτώχεια, οι οποίες αφήνουν βαθιά τραύματα σε άτομα και κοινότητες. Η δεύτερη αφορά τους νέους, οι οποίοι αντιμετωπίζουν νέες μορφές συναισθηματικής ευαλωτότητας που συνδέονται με την κοινωνική πίεση, την οικονομική αβεβαιότητα και την απομόνωση. Οι καταστάσεις διαφέρουν, αλλά η ρίζα είναι η ίδια: ένα άτομο γίνεται ευάλωτο όταν λείπουν η ασφάλεια, οι σχέσεις, το νόημα και η ελπίδα.
Σε όλους όσοι υποφέρουν η Εκκλησία λέει: δεν είστε μόνοι, και ο Θεός δεν σας έχει εγκαταλείψει. Στη Βαρκελώνη, αφού άκουσε μια νεαρή γυναίκα να μιλάει για την κατάθλιψή της, ο Άγιος Πατέρας αναφέρθηκε στον Ιώβ: όταν ο Θεός φαίνεται να απουσιάζει, μπορούμε να Του εμπιστευθούμε τα βάρη μας, «ακόμη και φωνάζοντας προς Αυτόν, ακόμη και διαμαρτυρόμενοι όπως ο Ιώβ, με την πεποίθηση ότι με κάποιον τρόπο είναι παρών και κοντά μας, ακόμα και όταν φαίνεται να σιωπά». 5 Ανάμεσα στους ασθενείς ενός ψυχιατρικού νοσοκομείου στο Μαλάμπο είπε απλά: «Ο Θεός μας αγαπάει ακριβώς όπως είμαστε. […] Ο Θεός θέλει να μας θεραπεύσει». 6 Την ώρα της αγωνίας Του, ο Χριστός ανέλαβε την αγωνία ολόκληρης της ανθρωπότητας. 7 Η πίστη δεν αντικαθιστά τη φροντίδα, τη συνοδεύει και της δίνει ελπίδα.
Κανείς δεν θεραπεύεται μόνος του. «Δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό μόνοι μας», είπε ο Πάπας στους νέους στη Βαρκελώνη· χρειαζόμαστε κάποιον «που να μπορεί να μας συνοδεύει με διακριτικότητα, χωρίς να βιάζεται να εξηγήσει αυτόν τον πόνο». 8 Αυτό αντανακλά το θέμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας: «Ακούγονται οι βιωμένες εμπειρίες: Πραγματικές φωνές, πραγματική αλλαγή». Η θεραπεία συχνά ξεκινά τη στιγμή που ένα άτομο αισθάνεται ότι το ακούνε πραγματικά.
Η ακρόαση πρέπει να μετατραπεί σε δράση. Η Εκκλησία δεν μπορεί να περιορίζεται σε περιστασιακές ή αντιδραστικές απαντήσεις. Ως χριστιανοί, καλούμαστε να αναπτύξουμε μια σταθερή, ικανή, συμπονετική και προληπτική διακονία που αγκαλιάζει το άτομο στην ολότητά του: σώμα, νου και πνεύμα. Αυτό απαιτεί καταρτισμένους ποιμαντικούς λειτουργούς, συνεργασία με επαγγελματίες υγείας, σαφείς διαδρομές παραπομπής, προσοχή στην πρόληψη της αυτοκτονίας, υποστήριξη προς τις οικογένειες και φροντίδα για τους νέους. Η Ποντιφική Σύνοδος καλεί επίσης όλους τους ανθρώπους καλής θέλησης να συνδεθούν ουσιαστικά με όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας και να συνεργαστούν με την Εκκλησία και άλλους φορείς για τη διαμόρφωση πολιτικών, υπηρεσιών και αποφάσεων. Όσοι βιώνουν ψυχική οδύνη δεν είναι απλώς αποδέκτες φροντίδας: είναι πρωταγωνιστές της πορείας προς τα εμπρός, και οι φωνές τους πρέπει να συμβάλουν στη διαμόρφωση των απαντήσεων. Η φροντίδα τους δεν αποτελεί περιθωριακό ζήτημα. Ανήκει στην καρδιά της αποστολής της Εκκλησίας.
Εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας στη Μαρία, «Σωτηρία των ασθενών»(Salus Infirmorum), ώστε κάθε άνθρωπος να ανακαλύψει εκ νέου, ακόμη και στις πιο δύσκολες δοκιμασίες, τη χαρά τού να αισθάνεται αγαπημένος, αναγνωρισμένος και συνοδευόμενος στο ανθρώπινο και πνευματικό του ταξίδι.
1 Leo XIV, Apostolic Exhortation DilexiTe (4 October 2025), no. 2. https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/apost_exhortations/documents/20251004-dilexi-te.html
2 Cf. Paul VI, Encyclical Letter Populorum Progressio (26 March 1967), no. 14.
3 Cf. Second Vatican Ecumenical Council, Pastoral Constitution Gaudium et Spes (7 December 1965), no. 64.
4 Leo XIV, Apostolic Journey to Spain, Prayer Vigil at the “Lluís Companys” Olympic Stadium, Barcelona (9 June 2026), no. 2. https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/speeches/2026/giugno/documents/20260609-spagna-veglia.html
5 Leo XIV, Prayer Vigil, Barcelona, no. 2.
6 Leo XIV, Visit to the Staff and Patients of the “Jean Pierre Olie” Psychiatric Hospital, Malabo (21 April 2026). https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/speeches/2026/april/documents/20260421-guinea-eq-ospedale.html
7 Cf. Leo XIV, Prayer Vigil, Barcelona, no. 2.
8 Ibid.
Mετάφραση: cen
