Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ στη Θεία Λειτουργία στη Βασιλική της Αγίας Σαβίνας για την έναρξη της πορείας της Τεσσαρακοστής: η Εκκλησία «είναι προφητεία κοινοτήτων που αναγνωρίζουν τις αμαρτίες τους». Μέσα από αυτόν τον χρόνο μετάνοιας, στο Πασχαλινό Τριήμερο θα εορτάσουμε το πέρασμα από την αδυναμία, ακόμη και μπροστά «στις στάχτες του διεθνούς δικαίου και της δικαιοσύνης μεταξύ των λαών», στις δυνατότητες του Θεού
Η αναγνώριση των αμαρτιών μας για να μεταστραφούμε είναι ήδη προμήνυμα και μαρτυρία Αναστάσεως: σημαίνει να μη μένουμε μέσα στις στάχτες, αλλά να σηκωνόμαστε και να ξαναχτίζουμε. Έτσι, το Πασχαλινό Τριήμερο, που θα εορτάσουμε στην κορύφωση της πορείας της Τεσσαρακοστής, θα αναδείξει όλη του την ομορφιά και το νόημά του.
Για τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ αυτό απαιτεί η ιστορία και η χριστιανική μας συνείδηση: να ονομάζουμε τον θάνατο με το όνομά του, να φέρουμε τα σημάδια του, όπως η στάχτη, «αλλά να μαρτυρούμε την Ανάσταση». Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄το υπογράμμισε στην ομιλία του κατά την Θεία Λειτουργία που για πρώτη φορά τέλεσε με την επιβολή της τέφρας ως Ποντίφικας, το απόγευμα της 18ης Φεβρουαρίου, στη Βασιλική της Αγίας Σαβίνας στον λόφο του Αβεντίνου.
Η προφητεία του Αγίου Παύλου ΣΤ΄ και οι στάχτες
Έτσι ο Πάπας Λέων άνοιξε την πορεία της Τεσσαρακοστής για την Εκκλησία. Θύμισε τη δυνατή προφητεία του Αγίου Πάπα Παύλου ΣΤ΄ σε τελετή της Τετάρτης των Τεφρών που είχε τελέσει κατά τη γενική ακρόαση στη Βασιλική, στις 23 Φεβρουαρίου 1966, σχετικά με την αυθυποβολή του σύγχρονου ανθρώπου και την «απολογία της στάχτης», μέσα σε έναν πολιτισμό κυριαρχούμενο από τη «μεταφυσική του παραλόγου και του μηδενός».
«Σήμερα μπορούμε να αναγνωρίσουμε την προφητεία που περιείχαν εκείνα τα λόγια», τόνισε ο Πάπας, «και να αισθανθούμε στις στάχτες που μας επιβάλλονται το βάρος ενός κόσμου που καίγεται, ολόκληρων πόλεων διαλυμένων από τον πόλεμο: τις στάχτες του διεθνούς δικαίου και της δικαιοσύνης μεταξύ των λαών, τις στάχτες ολόκληρων οικοσυστημάτων και της αρμονίας μεταξύ των ανθρώπων, τις στάχτες της κριτικής σκέψης και αρχαίων τοπικών σοφιών, τις στάχτες εκείνης της αίσθησης του ιερού που κατοικεί σε κάθε πλάσμα».
Η έναρξη στον Άγιο Ανσέλμο και η λιτανευτική πομπή
Η σταθμική Λειτουργία άρχισε στον Ναό του Sant’ Anselmo all’ Aventino, με την προσευχή του Λέοντα ΙΔ΄: «Συνόδευσε με την ευμένειά Σου, Πατέρα ελεήμονα, τα πρώτα βήματα της μετανοητικής μας πορείας, ώστε στην εξωτερική τήρηση να αντιστοιχεί μια βαθιά ανανέωση του πνεύματος». Ακολούθησε η μετανοητική πομπή προς τη Βασιλική της Αγίας Σαβίνας, υπό τους ύμνους των Λιτανειών των Αγίων. Πρώτοι διάβηκαν το κατώφλι οι Βενεδικτίνοι μοναχοί του Αγίου Ανσέλμου, οι Δομινικανοί Πατέρες της Αγίας Σαβίνας, Επίσκοποι και Καρδινάλιοι μαζί με τους πιστούς.
Ο λαός του Θεού αναγνωρίζει τις αμαρτίες του
Στην ομιλία του, αναφερόμενος στο Πρώτο Ανάγνωσμα και στο κάλεσμα του προφήτη Ιωήλ «Συναθροίσατε τον λαό, κηρύξατε ιερή σύναξη», ο Πάπας υπενθύμισε ότι και σήμερα η Τεσσαρακοστή «είναι ένας ισχυρός καιρός κοινότητας».
«Γνωρίζουμε πόσο δύσκολο γίνεται ολοένα και περισσότερο να συγκεντρώνουμε τους ανθρώπους και να αισθανόμαστε λαός, όχι με εθνικιστικό και επιθετικό τρόπο, αλλά μέσα στην κοινωνία όπου ο καθένας βρίσκει τη θέση του. Εδώ διαμορφώνεται ένας λαός που αναγνωρίζει τις αμαρτίες του, δηλαδή ότι το κακό δεν προέρχεται από υποτιθέμενους εχθρούς, αλλά έχει αγγίξει τις καρδιές, βρίσκεται μέσα στην ίδια μας τη ζωή και πρέπει να αντιμετωπιστεί με θαρραλέα ανάληψη ευθύνης».
Μετά την αμαρτία, παραδοχή και αλλαγή
Ο Λέων ΙΔ΄ υπογράμμισε ότι «η αμαρτία είναι προσωπική», αλλά παίρνει μορφή «στα πραγματικά και ψηφιακά περιβάλλοντα που συχνάζουμε», συχνά «μέσα σε αληθινές “δομές αμαρτίας” οικονομικής, πολιτισμικής, πολιτικής και ακόμη και θρησκευτικής τάξης».
«Η αντίσταση στην ειδωλολατρία με τον ζωντανό Θεό, μας διδάσκει η Αγία Γραφή, σημαίνει να τολμούμε να ζητάμε την ελευθερία και να την ξαναβρίσκουμε μέσα από μια έξοδο, μια πορεία. Όχι πλέον παραλυμένοι, άκαμπτοι, βέβαιοι για τις θέσεις μας, αλλά συγκεντρωμένοι για να κινηθούμε και να αλλάξουμε. Πόσο σπάνιο είναι να βρίσκει κανείς ενήλικες που μετανοούν, πρόσωπα, επιχειρήσεις και θεσμούς που παραδέχονται ότι έκαναν λάθος!».
Οι νέοι και η δυνατότητα ενός πιο δίκαιου τρόπου ζωής
Περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν, συνέχισε ο Ποντίφικας, οι νέοι αισθάνονται την κλήση της Τετάρτης των Τεφρών, ακόμη και σε εκκοσμικευμένα περιβάλλοντα.
«Είναι οι νέοι εκείνοι που διακρίνουν καθαρά ότι ένας πιο δίκαιος τρόπος ζωής είναι εφικτός και ότι υπάρχουν ευθύνες για όσα δεν λειτουργούν στην Εκκλησία και στον κόσμο. Πρέπει, λοιπόν, να αρχίσουμε από όπου μπορούμε και με όσους είναι πρόθυμοι».
Η ιεραποστολική διάσταση της Τεσσαρακοστής
Η πρόσκληση του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ είναι να αισθανθούμε «την ιεραποστολική εμβέλεια της Τεσσαρακοστής», ανοίγοντας την εργασία πάνω στον εαυτό μας «σε τόσους ανήσυχους και καλής θελήσεως ανθρώπους, που αναζητούν δρόμους για μια αυθεντική ανανέωση της ζωής, στον ορίζοντα της Βασιλείας του Θεού και της δικαιοσύνης Του».
Ο προφήτης Ιωήλ μάς προκαλεί: «Γιατί να λέγεται ανάμεσα στα έθνη: “Πού είναι ο Θεός τους;”». Και αυτός ο καιρός της Τεσσαρακοστής, κατά τον Πάπα, μας ωθεί σε εκείνες τις μεταστροφές, τις «αλλαγές πορείας», που «καθιστούν πιο αξιόπιστη τη μαρτυρία μας». Μέσα από αυτή τη μετάνοια, εξήγησε, θα εμπλακούμε στο Πασχαλινό Τριήμερο «στο πέρασμα από τον θάνατο στη ζωή, από την αδυναμία στις δυνατότητες του Θεού».
Οι «στάσεις» της Τεσσαρακοστής και η μαρτυρία των μαρτύρων
Οι πρωτοπόροι αυτής της πορείας προς το Πάσχα, κατέληξε ο Λέων ΙΔ΄, είναι οι αρχαίοι και σύγχρονοι μάρτυρες. Η αρχαία ρωμαϊκή παράδοση των «στάσεων» της Τεσσαρακοστής –και εκείνη της Αγίας Σαβίνας είναι η πρώτη– «είναι παιδαγωγική: παραπέμπει τόσο στην κίνηση, ως προσκυνητών, όσο και στη στάση κοντά στις “μνήμες” των Μαρτύρων, πάνω στις οποίες υψώνονται οι Βασιλικές της Ρώμης». Πρόκειται για μυριάδες σπόρους «που προετοίμασαν τον άφθονο θερισμό που καλούμαστε να συλλέξουμε».
Η Τεσσαρακοστή, όπως μας υπενθύμισε το Ευαγγέλιο του Ματθαίου, «απελευθερώνοντάς μας από την επιθυμία να μας βλέπουν με κάθε κόστος», μας διδάσκει να βλέπουμε μάλλον «αυτό που γεννιέται, αυτό που μεγαλώνει, και μας ωθεί να το υπηρετούμε». Έτσι, όποιος νηστεύει, προσεύχεται και αγαπά στα κρυφά, τίθεται –κατά τον Ποντίφικα– σε αρμονία με τον Θεό της ζωής: «Σε Αυτόν ας επαναπροσανατολίσουμε, με λιτότητα και χαρά, όλη μας την ύπαρξη, όλη μας την καρδιά».
Μετά την ομιλία ακολούθησαν η ευλογία και η τοποθέτηση της τέφρας. Ο Καρδινάλιος Angelo De Donatis, ο Μείζων Πενιτεντιάριος την τοποθέτησε στην κεφαλή του Πάπα, ο οποίος στη συνέχεια την τοποθέτησε και στους πιστούς.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
