Η επισημότητα παραχωρεί τη θέση της στη συγκίνηση. «Εάν μου δινόταν η δυνατότητα να ξαναζήσω εκείνα τα χρόνια, θα το έκανα και πάλι με χαρά, αποδεχόμενος τόσο τις ευτυχισμένες στιγμές όσο και τις δυσκολίες». Διότι «η απόσταση δεν μειώνει κατ’ ανάγκην την αγάπη».
Η νοσταλγία για την εορτή του Señor de los Milagros (Κυρίου των Θαυμάτων), για τις ορθάνοιχτες πόρτες των σπιτιών, καθώς και για εκείνες τις «φαινομενικά απλές συνομιλίες, μέσα από τις οποίες αναδύονταν οι δυσκολίες μιας οικογένειας ή οι ελπίδες μιας ολόκληρης κοινότητας», μπορεί να μετατραπεί σε κινητήρια δύναμη μιας διακονίας: της Διακονίας του Πέτρου, την οποία ο Ροβέρτος Φραγκίσκος Πρεβόστ εγκαινίασε στις 8 Μαΐου 2025, επιστρέφοντας νοερά στην «αγαπητή Επισκοπή του Τσικλάγιο, στο Περού».
Απόψε, 11 Νοεμβρίου, αυτή η σκέψη παίρνει σάρκα και οστά και ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ επιστρέφει σε εκείνη τη χώρα που αποκαλεί πατρίδα του και την οποία θεωρούσε σπίτι του για περισσότερα από είκοσι χρόνια.
Αναγνωρίζοντας «πόσο πολλά από αυτή τη γη παραμένουν μέσα μου και πόσο μεγάλο μέρος της ίδιας μου της ιστορίας ανήκει και σε εσάς», εκφωνεί εκτενή ομιλία προς τις τοπικές αρχές στο Μεγάλο Εθνικό Θέατρο της Λίμας.
Ακριβώς από τον λαό του Περού, ο Επίσκοπος Ρώμης ομολογεί ότι έμαθε το μυστικό της ορθής άσκησης της εξουσίας:
«Το να αγαπά κανείς έναν λαό σημαίνει να επιθυμεί όλοι να μπορούν να ζουν μέσα σε αυτόν με αξιοπρέπεια, να ενδιαφέρεται γι’ αυτόν και να είναι πρόθυμος να προσφέρει κάτι από τον εαυτό του για το καλό του».
Ιστορίες του ανήκειν
Υποδεχόμενος με παρατεταμένο χειροκρότημα και με τις ιαχές «Ο Πάπας είναι Περουβιανός», ο Λέων ΙΔ΄ δηλώνει τη χαρά του επειδή επί δεκαετίες μοιράστηκε τη ζωή των κατοίκων της χώρας, ακούγοντας τις ανησυχίες τους και μαθαίνοντας από την πίστη τους.
«Πολλοί μου άνοιξαν τις πόρτες των σπιτιών τους, μοιράστηκαν μαζί μου το τραπέζι τους και, φυσικά με έκαναν να αισθανθώ ένας από αυτούς».
Πολίτης του Περού από το 2015, ο Λέων ΙΔ΄ θυμάται εκείνη την αναγνώριση ως επιστέγασμα ενός δεσμού «που αυτός ο λαός είχε υφάνει στη ζωή μου ήδη από πολύ παλαιότερα».
«Σήμερα κατανοώ πόσο πολλά από αυτή τη γη παραμένουν μέσα μου και πόσο μεγάλο μέρος της ίδιας μου της ιστορίας ανήκει και σε εσάς».
«Επιστρέφω στην πατρίδα μου»
Από Ιεραπόστολος μέχρι Διάδοχος του Πέτρου, για τον Πάπα πρόκειται για μια επιστροφή, αλλά και για την ολοκλήρωση ενός κύκλου, ο οποίος δεν θα μπορούσε να χαραχθεί χωρίς να συμπεριλάβει εκείνο το μέρος της πορείας του στο Περού, «μέσα από το οποίο ο Κύριος με διαμόρφωσε ως ποιμένα».
«Εάν μου δινόταν η δυνατότητα να ξαναζήσω εκείνα τα χρόνια, θα το έκανα και πάλι με χαρά, αποδεχόμενος τόσο τις ευτυχισμένες στιγμές όσο και τις δυσκολίες. Γι’ αυτό μπορώ να σας πω, με βαθιά ευγνωμοσύνη, ότι επιστρέφω και στην πατρίδα μου».
Ο φόρος τιμής στην τοπική παράδοση
Ο Λέων ΙΔ΄ αναφέρεται στη συνέχεια στη «χιλιόχρονη» και πολυποίκιλη ιστορία της χώρας που επισκέπτεται, η οποία αποτελεί τον τρίτο και τελευταίο σταθμό του αποστολικού του ταξιδιού στη Λατινική Αμερική, μετά την Ουρουγουάη και την Αργεντινή.
Πρόκειται για μια πολιτιστική κληρονομιά που αποκτά διαφορετικές αποχρώσεις ακόμη και μέσα από τις γλώσσες στις οποίες μπορεί να εκφραστεί: την κέτσουα, την αϊμάρα ή τις γλώσσες των λαών του Αμαζονίου.
Σε αυτόν τον πλούτο αποδόθηκε φόρος τιμής, πριν από την ομιλία, με την εκτέλεση μιας μουσικής σύνθεσης της τοπικής παράδοσης: του Hanacpachap cussicuinin, ενός λιτανευτικού ύμνου προς την Παναγία στη γλώσσα κέτσουα, που αποδίδεται στον Φραγκισκανό μοναχό Χουάν Πέρεθ Μποκάνεγρα και θεωρείται ένα από τα πρώτα πολυφωνικά έργα που συντέθηκαν στην αμερικανική ήπειρο.
Μετά την ομιλία του Επισκόπου Ρώμης, εκτελέστηκε επίσης η Marinera, τοπικός χορός και μουσικό είδος, υπό τους ήχους του τραγουδιού Que viva Chiclayo.
Τα άνθη της αγιότητας
Στην πολιτιστική αυτή αφθονία ο Ποντίφικας προσθέτει και την Αφροπερουβιανή και Ασιατοπερουβιανή κληρονομιά.
Πρόκειται για έναν πλούτο που εμπλουτίστηκε πριν από σχεδόν πεντακόσια χρόνια με την έλευση του ευαγγελισμού, και μέσα από τη συνάντηση της χριστιανικής πίστεως με τις αυτόχθονες εθνότητες. Από αυτή τη συνάντηση, όπως υπενθύμιζε ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄, «γεννήθηκε ο πλούσιος χριστιανικός πολιτισμός αυτής της ηπείρου».
«Αρκεί να θυμηθούμε ότι το πρώτο άνθος αγιότητας της Λατινικής Αμερικής έφερε το όνομα Ρόζα και ότι εκείνη η Ρόζα ήταν Περουβιανή».
Η απόσταση δεν σημαίνει λησμονιά
Ο Πάπας υπογραμμίζει ακόμη τη συμβολή που προσφέρει κάθε παράδοση στο κοινό καλό της χώρας, διατηρώντας ζωντανές εκδηλώσεις καθημερινής αλληλεγγύης, από τις κοινοτικές εργασίες μέχρι την αμοιβαία οικογενειακή υποστήριξη, καθώς και μια φιλοξενία «την οποία είχα πολλές φορές την ευκαιρία να βιώσω».
Προς τις τοπικές αρχές απευθύνει, επομένως, την προτροπή να συνεχίσουν να καλλιεργούν αυτές τις ευαισθησίες, δημιουργώντας διαύλους επικοινωνίας, ώστε οι διαφορές να εξακολουθούν να εναρμονίζονται.
«Οι δημόσιες αποφάσεις αφορούν και εκείνους που ζουν μακριά από τους τόπους όπου λαμβάνονται. Αυτή όμως η απόσταση δεν πρέπει ποτέ να μετατρέπεται σε λησμονιά».
Πέρα από τους φακέλους
Εκείνοι που βρίσκονται μακριά είναι συχνά και αυτοί που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη να ακουστούν, παρότι διαθέτουν λιγότερες δυνατότητες να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί.
Πρόκειται για μια διαπίστωση που ισχύει για κάθε πολίτη ο οποίος απευθύνεται στους θεσμούς, προσδοκώντας κατανόηση και εμπιστοσύνη.
«Πίσω από τους φακέλους, τις συνηθισμένες γραφειοκρατικές διαδικασίες ή τον αφηρημένο αριθμό της εθνικής απογραφής, υπάρχουν συγκεκριμένα πρόσωπα που περιμένουν απαντήσεις, από τις οποίες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η γαλήνη της ζωής τους».
Δικαιοσύνη και ευαισθησία απέναντι στο δύσκολο παρελθόν
Μια γαλήνη που συχνά έλειψε από το Περού, το οποίο συγκλονίστηκε από ιστορικές περιόδους δύσκολης κοινωνικής συμβίωσης. Οι περίοδοι αυτές αξίζουν να αντιμετωπιστούν «με δικαιοσύνη και ευαισθησία, ώστε να επικρατήσει η ομόνοια και να αναγνωριστεί ότι οι διαφορές δεν εμποδίζουν την ύπαρξη μιας ειλικρινούς κοινής μέριμνας για το καλό της χώρας».
«Θα ήθελα να ενθαρρύνω όλους να καλλιεργούν την εντιμότητα, την ακεραιότητα και τη διάθεση για συνάντηση, ιδιότητες που στηρίζουν την εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων και προσδίδουν σταθερότητα στη ζωή των θεσμών».
Τα αναντικατάστατα αγαθά
Ο Λέων ΙΔ΄ επικεντρώνει στη συνέχεια την ομιλία του στους θεμελιώδεις τομείς της ανθρώπινης ζωής, αρχίζοντας από τις οικογένειες.
Για αυτές, οι φαινομενικά απλές προσδοκίες, όπως η ειρήνη, αποκτούν πολύ συγκεκριμένο περιεχόμενο: «Να πηγαίνει κανείς στην εργασία του χωρίς φόβο, να φροντίζει τα παιδιά του και να επιστρέφει στο σπίτι με γαλήνη».
Η στήριξη της οικογενειακής εστίας αποτελεί έργο αξιοπρεπές, το οποίο περιλαμβάνει όχι μόνο την υλική ευημερία, αλλά και τις πολιτιστικές, ηθικές και πνευματικές προσδοκίες κάθε μέλους της οικογένειας.
«Υπάρχουν αγαθά που καμία οικονομική ευημερία δεν μπορεί να αντικαταστήσει: η ειρήνη της συνειδήσεως, η βεβαιότητα ότι είμαστε αγαπημένοι και η ελευθερία να αναζητούμε την αλήθεια και να προσανατολίζουμε προς αυτήν τη ζωή μας».
Να είμαστε ανοιχτοί στα ερωτήματα των παιδιών
Η περιέργεια και η επιθυμία για αυθεντικότητα αρχίζουν να εκδηλώνονται πολύ νωρίς, μέσα από τα ερωτήματα με τα οποία ένα παιδί ανακαλύπτει τον κόσμο.
Υπενθυμίζοντας τον επαγγελματισμό των εκπαιδευτικών που γνώρισε σε διάφορες περιοχές του Περού, ο Ποντίφικας εκφράζει την επιθυμία για ένα σχολείο που θα υποδέχεται τις προσδοκίες των νέων και θα διευρύνει τους ορίζοντές τους. Οι γνώσεις που μεταδίδονται, άλλωστε, πρέπει να μετατρέπονται σε πραγματικές ευκαιρίες.
«Απευθύνω έναν λόγο αγάπης προς τους νέους, ιδιαίτερα προς εκείνους που αναζητούν την πρώτη τους εργασία ή προετοιμάζονται να αναλάβουν νέες ευθύνες. Ας δεσμευθούμε ώστε να μπορέσουν να αναπτύξουν τα ταλέντα τους και να τα θέσουν γενναιόδωρα στην υπηρεσία των άλλων, ιδιαίτερα των πλέον αναγκεμένων».
Οι θυσίες μέσα στην ασθένεια
Ποιος έχει μεγαλύτερη ανάγκη από έναν ασθενή και από εκείνους που βρίσκονται δίπλα του;
«Όποιος έχει συνοδεύσει ένα αγαπημένο του πρόσωπο γνωρίζει πόσο σημαντικά είναι η έγκαιρη ιατρική περίθαλψη, η φιλική παρουσία και ένας λόγος παρηγοριάς».
Ο Λέων ΙΔ΄ θυμάται τους ασθενείς που υποφέρουν σωματικά και ψυχικά, τις θυσίες τους, καθώς και τις θυσίες των οικογενειών τους, οι οποίες συχνά πραγματοποιούνται σιωπηλά.
«Ενθαρρύνω τις αρχές να στηρίξουν αυτή την προσπάθεια, παρέχοντας προσβάσιμες υπηρεσίες υγείας και ενισχύοντας την προληπτική ιατρική. Όσοι αφιερώνουν τις δυνάμεις τους στη φροντίδα των άλλων έχουν και οι ίδιοι ανάγκη να βρουν κάποιον που θα τους φροντίσει».
Οι γυναίκες, ελεύθερες να εκφράζονται
Μια ιδιαίτερη σκέψη απευθύνει ο Πάπας στις γυναίκες του Περού. Πολλές από αυτές στηρίζουν λαϊκά συσσίτια και κοινοτικές κουζίνες, ενώ άλλες αναλαμβάνουν σημαντικές δημόσιες ευθύνες.
«Εύχομαι όλες να μπορούν να αναπτύσσουν ελεύθερα τις ικανότητές τους, να συμμετέχουν πλήρως στις κοινότητές τους και να ζουν απαλλαγμένες από τη βία και κάθε μορφή εκμετάλλευσης».
Φύση και επιστήμη
Οι ποταμοί του Αμαζονίου, οι ορεινοί όγκοι των Άνδεων, η εκτεταμένη ακτογραμμή. Το βλέμμα του Ποντίφικα στρέφεται στον φυσικό πλούτο του Περού, η αξιοποίηση του οποίου απαιτεί φροντίδα και γνώση, καθώς και πρόβλεψη των κινδύνων που συνδέονται με τα φυσικά φαινόμενα, προκειμένου να προστατευθεί ο πληθυσμός.
Σε αυτή την προσπάθεια συμβάλλουν η επιστήμη και η τεχνολογία, των οποίων η πρόοδος επιτρέπει «τη βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης και την προσέγγιση των εκπαιδευτικών ευκαιριών στις απομακρυσμένες κοινότητες».
Στο πλαίσιο αυτό, ο Πάπας επαναλαμβάνει την ανάγκη τα οφέλη των νέων εργαλείων να είναι καθολικά διαθέσιμα, ενώ παράλληλα απαιτούνται κατάλληλες νομικές εγγυήσεις για την πρόληψη των καταχρήσεων.
Η απόσταση τροφοδοτεί την αγάπη
Η προστασία του φυσικού και κοινωνικού πλούτου, συνεχίζει ο Πάπας, απαιτεί συνεργασία. Η στρατηγική θέση του Περού, ανάμεσα στις Άνδεις και τον Αμαζόνιο και με ανοιχτό ορίζοντα προς τον Ειρηνικό Ωκεανό, μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για επωφελείς δεσμούς σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.
Εξάλλου, πολλοί Περουβιανοί ζουν έξω από τη χώρα τους, χωρίς ωστόσο να χάνουν τον δεσμό με την πατρίδα τους.
Εδώ ο Λέων ΙΔ΄ θυμάται τη συγκίνηση που ένιωσε βλέποντας τη Ρώμη ντυμένη στα μωβ, κατά τις παραδοσιακές εκδηλώσεις προς τιμήν του Κυρίου των Θαυμάτων, για τις οποίες οι πιστοί, κατά τον μήνα Οκτώβριο, φορούν ενδύματα αυτού ακριβώς του χρώματος.
«Η απόσταση δεν μειώνει κατ’ ανάγκην την αγάπη για την πατρίδα· μερικές φορές μάς επιτρέπει να αναγνωρίζουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια πόσα έχουμε λάβει από αυτήν».
Ο διεθνής ρόλος του Περού
Στο σημερινό διεθνές περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από πολέμους και εντάσεις, ο Επίσκοπος Ρώμης ενθαρρύνει το Περού να συμβάλει στην περιφερειακή και διεθνή συνεργασία, χωρίς να αποθαρρύνεται από θέσεις που «φαίνονται ασυμβίβαστες».
Αυτό θα καταστεί δυνατό εφόσον η χώρα καθοδηγείται από τις αρχές του Συντάγματός της, το οποίο αναγνωρίζει «την Καθολική Εκκλησία ως σημαντικό στοιχείο της ιστορικής, πολιτιστικής και ηθικής διαμόρφωσης του Έθνους».
«Υπάρχουν πολλοί τρόποι να υπηρετήσει κανείς το Περού», δηλώνει ο Λέων ΙΔ΄, ο οποίος, «από την Έδρα του Πέτρου», ανταποδίδει την τόση αγάπη που έλαβε, προτείνοντας την Κοινωνική Διδασκαλία της Εκκλησίας ως βοήθεια για να φωτίσει και να κατευθύνει τις προσπάθειες όσων εργάζονται για το καλό αυτού του Έθνους.
Το πηγάδι των επιθυμιών
Στη Λίμα, στο Ιερό της Αγίας Ρόζας, υπάρχει ένα «πηγάδι των επιθυμιών», μέσα στο οποίο γενιές Περουβιανών έχουν εναποθέσει αιτήματα και προσευχές.
Και ο Λέων ΙΔ΄αφήνει και τη δική του προσευχή να κατέβει στα βάθη αυτού του πηγαδιού. Μια προσευχή ευχαριστίας.
«Έχω λάβει πολλά από εσάς. Υπάρχουν πρόσωπα, συνομιλίες και εκδηλώσεις αγάπης που, ύστερα από τόσα χρόνια, εξακολουθούν να με συνοδεύουν. Είθε ο Θεός να ευλογεί το Περού και όλους τους κατοίκους του! Σας ευχαριστώ».
Ο χαιρετισμός προς τους εργαζομένους του Κυβερνητικού Μεγάρου
Πριν φθάσει στο Μεγάλο Εθνικό Θέατρο, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Κυβερνητικό Μέγαρο, ο Λέων ΙΔ΄ ανταποκρίνεται στις ιαχές «Ζήτω ο Πάπας!» των πιστών που βρίσκονται εκεί και χαιρετά τους εργαζομένους, επαναλαμβάνοντας ότι αισθάνεται σαν να βρίσκεται στο σπίτι του και εκφράζοντας την πεποίθησή του στις αξίες που χαρακτηρίζουν τον περουβιανό λαό.
«Το κοινοτικό πνεύμα, το πνεύμα της ενότητας. Και πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό να αναζητούμε πάντοτε τον τρόπο να εργαζόμαστε μαζί, να ξεπερνούμε τις διαφορές, προσφεύγοντας στον διάλογο, στην κατανόηση, ίσως με πολλή υπομονή, αλλά και με την πεποίθηση ότι είναι δυνατόν, εάν πορευόμαστε ενωμένοι, να πραγματοποιήσουμε σπουδαία πράγματα».
Τα λόγια της Προέδρου Φουχιμόρι
Πριν από τον Ποντίφικα, τον λόγο λαμβάνει η Πρόεδρος του Περού, η οποία ανατρέχει στους σταθμούς της παραμονής του «πατέρα Ρομπέρτο» στη χώρα, υπογραμμίζοντας ότι η σημερινή παρουσία του, με την ιδιότητα του Επισκόπου Ρώμης, «αποτελεί το ζωντανό μήνυμα ότι δεν είμαστε μόνοι».
Η κ. Φουχιμόρι αναφέρεται στις πληγές που εξακολουθούν να ταλαιπωρούν τις τοπικές κοινότητες: από την τρομοκρατική βία μέχρι τη φτώχεια, την οποία χαρακτηρίζει ανήθικη και η οποία συνεχίζει να πλήττει εκατομμύρια πολίτες, ανάμεσά τους πολλά παιδιά που υποφέρουν από αναιμία.
Μέσα σε ένα κλίμα αβεβαιότητας, το οποίο επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο από την απειλή του κλιματικού φαινομένου Ελ Νίνιο, η παρουσία του Ποντίφικα αποτελεί, σύμφωνα με την Πρόεδρο, μήνυμα ελπίδας και πρόσκληση για συμφιλίωση.
Μια συμφιλίωση που δεν μπορεί να περιοριστεί σε μια απλή «πολιτική συμφωνία», αλλά πρέπει να μεταφραστεί σε έμπρακτη δέσμευση για την οικοδόμηση ενός Περού «πιο δίκαιου, πιο αδελφικού και πιο ενωμένου».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
