Επιστολή του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ προς τους περίπου 1.500 ιερείς που συμμετέχουν στη συνεχιζόμενη Ιερατική Συνέλευση στη Μαδρίτη.
Μορφή επιστολής, αλλά με ουσία αποστολικής προτροπής για την ιεροσύνη, τον ρόλο της στην Εκκλησία και στον σύγχρονο κόσμο, καθώς και για το νόημα της αγαμίας, της φτώχειας και της υπακοής, «όχι ως άρνηση της ζωής», αλλά ως «συγκεκριμένο τρόπο» του ανήκειν στον Θεό. Αυτό είναι το μήνυμα που απευθύνει ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ στους περισσότερους από 1.500 ιερείς της Αρχιεπισκοπής της Μαδρίτης, οι οποίοι συγκεντρώνονται αυτές τις ημέρες στο πλαίσιο του Convivium.
Πρόκειται για τη μεγάλη Ιερατική Συνέλευση που διεξάγεται στις 9 και στις 10 Φεβρουαρίου, κατόπιν πρόσκλησης του Καρδιναλίου Αρχιεπισκόπου Χοσέ Κόμπο Κάνο, και συγκεντρώνει όσους έχουν ευθύνη στην ποιμαντική ζωή της Ισπανικής Πρωτεύουσας: ενοριακά ποιμαντικά συμβούλια, θρησκευτικές κοινότητες, αρχιερατικές περιφέρειες, κινήματα και νέες εκκλησιαστικές πραγματικότητες.
Τέσσερα είναι τα βασικά θέματα προβληματισμού, όπως προέκυψαν από τη συμβολή περίπου 300 ομάδων της Αρχιεπισκοπής που συμμετείχαν σε μια πορεία τριών φάσεων: η κόπωση και η μοναξιά του ιερέα· η διοικητική υπερφόρτωση· η σχέση με τους Επισκόπους· η αναθεώρηση δομών που ενδέχεται να παρεμποδίζουν τον ευαγγελισμό.
Μια ήρεμη και ειλικρινής αυτοκριτική
Ο Πάπας χαρακτηρίζει τη Συνέλευση «ευκαιρία αδελφοσύνης και ενότητας», τόσο για την αντιμετώπιση κοινών ζητημάτων όσο και «για την αμοιβαία στήριξη στην αποστολή που μοιράζεστε». Στην επιστολή του απευθύνεται στους ιερείς αποκαλώντας τους «παιδιά μου» και τους εκφράζει την ευγνωμοσύνη του για τη διακονία τους σε ενορίες και διαφορετικές πραγματικότητες, συχνά «μέσα σε κόπο, σύνθετες καταστάσεις και μια σιωπηλή αφοσίωση της οποίας μόνο ο Θεός είναι μάρτυρας».
Στα λόγια εγγύτητας και ενθάρρυνσης προσθέτει μια «ήρεμη και ειλικρινή» θεώρηση της μορφής και του ρόλου του ιερέα στο σημερινό κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο, όπου διαπιστώνονται «προχωρημένες διαδικασίες εκκοσμίκευσης, αυξανόμενη πόλωση του δημόσιου λόγου και τάση μείωσης της πολυπλοκότητας του ανθρώπινου προσώπου, το οποίο ερμηνεύεται μέσα από ιδεολογίες ή μερικές και ανεπαρκείς κατηγορίες».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πίστη κινδυνεύει να εργαλειοποιηθεί, να εκχυδαϊστεί ή να περιθωριοποιηθεί ως κάτι άνευ σημασίας, ενώ παγιώνονται μορφές συνύπαρξης που αγνοούν κάθε αναφορά στο υπερβατικό.
Αδιαφορία και νέο πολιτισμικό τοπίο
Σε όλα αυτά προστίθεται, κατά τον Πάπα Λέοντα, ένας βαθύς πολιτισμικός μετασχηματισμός που δεν μπορεί να αγνοηθεί: «η σταδιακή εξαφάνιση κοινών σημείων αναφοράς». Για μεγάλο χρονικό διάστημα, σημειώνει, «ο χριστιανικός σπόρος έβρισκε ευρέως γόνιμο έδαφος, καθώς η ηθική γλώσσα, τα μεγάλα ερωτήματα για το νόημα της ζωής και ορισμένες θεμελιώδεις έννοιες ήταν, έστω εν μέρει, κοινά αποδεκτές».
Σήμερα, όμως, «αυτό το κοινό έδαφος έχει εξασθενήσει σημαντικά» και «πολλές από τις εννοιολογικές προϋποθέσεις που για αιώνες διευκόλυναν τη μετάδοση του χριστιανικού μηνύματος έχουν πάψει να είναι αυτονόητες» και, σε πολλές περιπτώσεις, «ακόμη και κατανοητές».
Το Ευαγγέλιο συναντά όχι μόνο αδιαφορία, αλλά και ένα διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον, στο οποίο οι λέξεις δεν έχουν πια το ίδιο νόημα και στο οποίο η πρώτη ευαγγελική ανακοίνωση δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη.
Νέες ανησυχίες, ιδίως στους νέους
Ωστόσο, «δεν έχουν όλα χαθεί». Ο Διάδοχος του Πέτρου δηλώνει πεπεισμένος ότι «μια νέα ανησυχία αναταράσσει τις καρδιές πολλών ανθρώπων, ιδιαίτερα των νέων». «Η απόλυτη προσκόλληση στην ευημερία δεν έφερε την αναμενόμενη ευτυχία· μια ελευθερία αποκομμένη από την αλήθεια δεν γέννησε την υποσχεθείσα ολοκλήρωση· και η υλική πρόοδος από μόνη της δεν κατόρθωσε να ικανοποιήσει τους βαθύτερους πόθους της ανθρώπινης καρδιάς».
Επιπλέον, «οι κυρίαρχες προοπτικές, μαζί με ορισμένες ερμηνευτικές και φιλοσοφικές αναγνώσεις του ανθρώπινου πεπρωμένου, αντί να προσφέρουν επαρκείς απαντήσεις, συχνά άφησαν ένα εντονότερο αίσθημα κόπωσης και κενού». Γι’ αυτό, πολλοί άνθρωποι «αρχίζουν να ανοίγονται σε μια πιο έντιμη και αυθεντική αναζήτηση», η οποία «τους οδηγεί ξανά στη συνάντηση με τον Χριστό».
Για τον ιερέα, τονίζει ο Πάπας, «δεν είναι καιρός απόσυρσης ή παραίτησης, αλλά πιστής παρουσίας και γενναιόδωρης διαθεσιμότητας».
Όχι ιερείς των αποτελεσμάτων, αλλά διαμορφωμένοι κατά Χριστόν
Γίνεται έτσι σαφές τι είδους ιερείς χρειάζεται σήμερα η Μαδρίτη και ολόκληρη η Εκκλησία: όχι άνδρες που ορίζονται από μια πληθώρα καθηκόντων ή από την πίεση των αποτελεσμάτων, αλλά άνδρες συμμορφωμένους προς τον Χριστό, ικανούς να στηρίζουν τη διακονία τους σε μια ζωντανή σχέση μαζί Του, που τρέφεται από την Ευχαριστία και εκφράζεται σε μια ποιμαντική αγάπη σφραγισμένη από την ειλικρινή δωρεά του εαυτού.
Να επαναπροταθεί ο αυθεντικός πυρήνας της ιεροσύνης
Δεν πρόκειται, διευκρινίζει ο Λέων ΙΔ΄, για «εφεύρεση νέων μοντέλων» ούτε για «επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας» των πρεσβυτέρων. Η λέξη-κλειδί είναι «επαναπρόταση»: «να επαναπροταθεί με ανανεωμένη ένταση η ιεροσύνη στον πιο αυθεντικό της πυρήνα: να είναι το alter Christus», μέσα από «μια διακονία βιωμένη σε οικειότητα με τον Θεό» και «σε συγκεκριμένη υπηρεσία προς τους ανθρώπους».
Η εικόνα του Καθεδρικού Ναού
Ο Πάπας ενισχύει τη σκέψη του με μια εύγλωττη εικόνα: τον Καθεδρικό ναό της Αλμουδένα στη Μαδρίτη, του οποίου η αρχιτεκτονική προσφέρεται για έναν ουσιαστικό παραλληλισμό με τα βασικά στοιχεία της ιεροσύνης. Η πρόσοψη, σημειώνει, είναι το πρώτο που φαίνεται, αλλά δεν αποκαλύπτει τα πάντα: «δείχνει, υπαινίσσεται, προσκαλεί».
Κατά τον ίδιο τρόπο, «ο ιερέας δεν ζει για να επιδεικνύεται, αλλά ούτε και για να κρύβεται. Η ζωή του καλείται να είναι ορατή, συνεπής και αναγνωρίσιμη, ακόμη κι αν δεν γίνεται πάντοτε κατανοητή». Και όπως η πρόσοψη «δεν υπάρχει για τον εαυτό της», αλλά «οδηγεί στο εσωτερικό», έτσι και «ο ιερέας δεν είναι ποτέ αυτοσκοπός: όλη του η ζωή καλείται να δείχνει τον Θεό και να συνοδεύει τον δρόμο προς το Μυστήριο, χωρίς να σφετερίζεται τη θέση Του».
Υπάρχει έπειτα το κατώφλι, που «σηματοδοτεί ένα πέρασμα, έναν αναγκαίο αποχωρισμό»: «πριν την είσοδο, κάτι μένει έξω». Έτσι βιώνεται και η ιεροσύνη: «να είσαι μέσα στον κόσμο, αλλά όχι από τον κόσμο».
Σε αυτό το σημείο εντάσσονται η αγαμία, η φτώχεια και η υπακοή· όχι ως άρνηση της ζωής, αλλά ως συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο ο ιερέας ανήκει ολοκληρωτικά στον Θεό, συνεχίζοντας να πορεύεται ανάμεσα στους ανθρώπους.
Σπίτι που υποδέχεται και προστατεύει
«Ο Καθεδρικός Ναός είναι επίσης ένα κοινό σπίτι, όπου όλοι έχουν θέση», συνεχίζει ο Ποντίφικας. «Έτσι καλείται να είναι και η Εκκλησία, ιδίως απέναντι στους ιερείς της: ένα σπίτι που υποδέχεται, προστατεύει και δεν εγκαταλείπει ποτέ».
Με αυτόν τον τρόπο πρέπει να βιώνεται και η ιερατική αδελφοσύνη: «ως συγκεκριμένη εμπειρία του να αισθανόμαστε στο σπίτι μας, υπεύθυνοι ο ένας για τον άλλον, προσεκτικοί στη ζωή των αδελφών και έτοιμοι να στηριζόμαστε αμοιβαία».
«Παιδιά μου, κανείς να μη νιώθει εκτεθειμένος ή μόνος στην άσκηση της διακονίας. Ας αντισταθούμε μαζί στον ατομικισμό που φτωχαίνει την καρδιά και αποδυναμώνει την αποστολή!»
Πηγές αλλά και αγωγοί
Συνεχίζοντας την «ανάγνωση» της αρχιτεκτονικής του Καθεδρικού, ο Πάπας αναφέρεται στις κολόνες ως εικόνα μιας ζωής –της ιερατικής– που «δεν στηρίζεται στον εαυτό της», αλλά στη «ζωντανή Παράδοση της Εκκλησίας» και στην επίσημη Διδασκαλία της». Εδραζόμενος σε αυτό το θεμέλιο, κάθε ιερέας «αποφεύγει να οικοδομεί πάνω στην άμμο μερικών ερμηνειών ή περιστασιακών υπερβολών, και, αντίθετα, στηρίζεται στον στερεό βράχο που προηγείται από αυτόν και τον υπερβαίνει».
Ο Λέων ΙΔ΄ καλεί επίσης να στρέψουν το βλέμμα προς το Βαπτιστήριο και το εξομολογητήριο, κέντρο των μυστηρίων όπου βρίσκεται «η αληθινή δύναμη που οικοδομεί την Εκκλησία». Μυστήρια που πρέπει να τελούνται με αξιοπρέπεια και φροντίδα, και τα οποία οι ίδιοι οι ιερείς έχουν ανάγκη να λαμβάνουν, ιδίως το μυστήριο της συμφιλίωσης.
«Μην ξεχνάτε ότι δεν είστε η πηγή, αλλά ο αγωγός, και ότι κι εσείς έχετε ανάγκη να πίνετε από αυτό το νερό. Γι’ αυτό, μην παραμελείτε την εξομολόγηση, επιστρέφοντας πάντοτε στο έλεος που κηρύσσετε».
Πρόσκληση στην αγιότητα
Τέλος, παρατηρώντας τα παρεκκλήσια –το καθένα με τη δική του ιστορία και καλλιτεχνική προέλευση, αλλά όλα με τον ίδιο προσανατολισμό– ο Πάπας υπογραμμίζει: «Κανείς δεν είναι κλεισμένος στον εαυτό του, κανείς δεν διαρρηγνύει την αρμονία του συνόλου». Το ίδιο ισχύει και στην Εκκλησία, «με τα διάφορα χαρίσματα και τις πνευματικότητες μέσω των οποίων ο Κύριος πλουτίζει και στηρίζει την κλήση σας».
«Ας στραφούμε στο κέντρο των πάντων, παιδιά μου: εδώ αποκαλύπτεται αυτό που δίνει νόημα σε ό,τι κάνετε κάθε ημέρα και από όπου πηγάζει η διακονία σας», καταλήγει ο Πάπας Λέων ΙΔ΄. «Να είστε άνθρωποι λατρείας, άνθρωποι βαθιάς προσευχής, και να διδάσκετε τον λαό να πράττει το ίδιο».
«Να είστε άγιοι!»
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
