Ενδέκατη και τελευταία ομιλία :
«Μεταδίδοντας την ελπίδα»
Το απόγευμα της 27ης Φεβρουαρίου, στην Καπέλα του Αγίου Παύλου, πραγματοποιήθηκε η ενδέκατη και τελευταία ομιλία της Τεσσαρακοστής στο πλαίσιο των Πνευματικών Ασκήσεων για τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ και τη Ρωμαϊκή Κούρια. Ο ιεροκήρυκας, Επίσκοπος του Τρόντχαϊμ της Νορβηγίας, μοναχός των Κιστερκιανών της Αυστηρής Τηρήσεως (Τραπιστών), Erik Varden, ανέπτυξε το θέμα «Μεταδίδοντας ελπίδα».
Στον πυρήνα του μηνύματός του βρέθηκε η διακήρυξη ότι, χάρη στα Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού, «μια μεταμορφωτική ευμένεια έχει διαποτίσει την ανθρώπινη οδύνη ακόμη και στις πιο ακραίες της εκφάνσεις, φθάνοντας έως τα βάθη του άδη, και συνεπώς καμία ερήμωση δεν είναι οριστική». Οι πληγές του κόσμου, τόνισε, «μπορούν να θεραπευθούν» και ακόμη και «να γίνουν πηγές θεραπείας», σε μια εποχή που συχνά προτιμά να απομακρύνει τα «άρρωστα μέλη».
Η ελπίδα δεν ταυτίζεται με την αισιοδοξία
Ο Νορβηγός Ιεράρχης υπογράμμισε ότι ο Χριστός «μας καλεί να μεταδώσουμε ελπίδα στον κόσμο», διευκρινίζοντας όμως ότι η χριστιανική ελπίδα «δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην αισιοδοξία». Σημαίνει να εργαζόμαστε «ακατάπαυστα για μια νέα και υγιή ανθρωπότητα, διαμορφωμένη από την αγάπη, μέσα στη δικαιοσύνη».
Αυτό συνεπάγεται την έμπρακτη εφαρμογή των Μακαρισμών, με εμπιστοσύνη στον Χριστό, διότι «μπορεί να ενεργήσει μέσω ημών, αν δεχθούμε να είμαστε υπομονετικοί». Η ελπίδα που μας εμπιστεύεται «δεν είναι η ελπίδα μιας κοιλάδας δακρύων απλώς εκσυγχρονισμένης, ψηφιοποιημένης και αποστειρωμένης», αλλά η προσδοκία «καινών ουρανών και καινής γης, της αναστάσεως των νεκρών».
Σημεία νέας θρησκευτικής συνείδησης
Αναφερόμενος στην Δεύτερη Σύνοδο του Βατικανού, ο Επίσκοπος υπενθύμισε ότι η Εκκλησία καλείται να αναγγέλλει τον Χριστό κατά τρόπο πειστικό ως απάντηση στα κατεπείγοντα ερωτήματα της εποχής, «χωρίς να θίγει στο ελάχιστο την ιερή παρακαταθήκη της πίστεως».
Εξήντα χρόνια μετά τη λήξη της Συνόδου, διακρίνονται θετικά σημεία: «μια νέα θρησκευτική συνείδηση μεταξύ των νέων, η επάνοδος της κατηγορίας της αλήθειας στον δημόσιο λόγο, η αναζήτηση των ριζών». Ωστόσο, την ίδια στιγμή, «οι θεσμοί και οι παγκόσμιες συμμαχίες αποσαθρώνονται», ενώ οι κοινωνίες εκτίθενται σε στρατηγικούς, οικολογικούς και ιδεολογικούς κινδύνους. Πολλοί, κουρασμένοι να οικοδομούν «πάνω στην άμμο», αναζητούν «στέρεο βράχο» και η καρδιά τους παραμένει ανήσυχη.
Η κραυγή των νέων
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των τραυμάτων της νεότητας, ο Σεβασμιότατος Varden μνημόνευσε την εμπειρία του από συναυλία της νεαρής Αμερικανίδας τραγουδίστριας Gracie Abrams στη Μαδρίτη, στις 8 Φεβρουαρίου 2025. Στα τραγούδια της διέκρινε «μια διαπεραστική θλίψη που αγγίζει, ίσως και φθάνει, την απόγνωση», μια κραυγή που επαναλαμβανόταν «μελαγχολική φράση μετά από μελαγχολική φράση» από ένα πυκνό νεανικό πλήθος.
Στους στίχους της, σημείωσε, διαφαίνεται «η απούσα ελπίδα απέναντι σε μια διαρκώς παρούσα απειλή». Όποιος συνομιλεί με νέους ή διακονεί στο μυστήριο της εξομολόγησης γνωρίζει ότι «η συνείδηση του τραύματος διαπερνά την εποχή μας σαν καπνώδης ομίχλη».
Όχι σε έναν «πιο εύθυμο» Ευαγγελισμό
Η απάντηση της Εκκλησίας, τόνισε, είναι να στραφεί εκ νέου στο Σώμα του Εσταυρωμένου και να διακηρύξει ότι «εκεί βρίσκεται η ελπίδα». Όπως ο Απόστολος Παύλος, οφείλουμε να επαναφέρουμε στο κέντρο «την απόλυτη κεντρικότητα του σωτηρίου Πάθους του Ιησού».
Απαιτείται θάρρος για να αντισταθούμε στον πειρασμό μιας κουλτούρας που προωθεί «ένα πιο εύθυμο Ευαγγέλιο», προβλέψιμο και διαχειρίσιμο. Σε μια εποχή όπου ακόμη και οι ναοί αποϊεροποιούνται, η Εκκλησία καλείται να μείνει πιστή στο σκάνδαλο του Σταυρού.
Μια κοινωνία χωρίς χώρο για τους «μη παραγωγικούς»
Ο Επίσκοπος επεσήμανε δύο αντίρροπες τάσεις απέναντι στο τραύμα: είτε την προβολή του ως στοιχείου ταυτότητας, με κίνδυνο εγκλωβισμού στην οργή, είτε την απόπειρα διαγραφής του. Υπονοείται συχνά ότι «οι πληγές δεν θα έπρεπε να υπάρχουν» και, αν υπάρχουν, τα «άρρωστα μέλη» πρέπει να αφαιρούνται.
Σε κοινωνίες που απολυτοποιούν την παραγωγικότητα, τα «μη παραγωγικά στοιχεία» θεωρούνται ανωμαλίες. Αυτή η νοοτροπία, υπογράμμισε, αντανακλάται και στις αντιπαραθέσεις γύρω από την άμβλωση και την ευθανασία.
Η έκλειψη του Εσταυρωμένου
Ο Επίσκοπος Varden διερωτήθηκε κατά πόσον η «έκλειψη από τη δημόσια συνείδηση της μορφής του Εσταυρωμένου, του Πληγωμένου αλλά όχι ηττημένου» σχετίζεται με αυτή την εξέλιξη. Μια κοινωνία που μετρά τον εαυτό της με το μέτρο της λυτρωτικής υπομονής και του πάσχοντος Θεού μεταμορφώνεται σταδιακά και μαθαίνει την ενσυναίσθηση.
Η τιμή προς τις πληγές του Χριστού, που χαρακτήρισε επί αιώνες τη χριστιανική ευσέβεια, εξέφραζε σεβασμό προς το μυστήριο της οδύνης, συστατικό της ανθρώπινης κατάστασης. Ο Σταυρός μάς επιτρέπει να αντικρίζουμε την πραγματικότητα, διακηρύσσοντας συγχρόνως ότι οι πληγές «δεν είναι οριστικές»: μπορούν να θεραπευθούν και να καταστούν πηγές θεραπείας.
Εναντίον του προτύπου της «τελειοποιήσιμης» κοινωνίας
Η ρίζωση σε αυτό το μυστήριο, συνέχισε, σημαίνει μια «δημιουργική εξέγερση» κατά της πολιτικής ψευδαίσθησης ότι η κοινωνία μπορεί να διοικηθεί με εξελικτικό μοντέλο προς μια δήθεν ανθρώπινη τελειοποίηση. Σημαίνει επίσης αντίσταση στην ανθρωπολογική πλάνη ενός κανονιστικού προτύπου «υγείας», που διαχωρίζει ζωές «άξιες» και «ανάξιες» να βιωθούν.
Το Ευαγγέλιο διακηρύσσει ότι οι πληγές του Χριστού, μετά την Ανάσταση, δεν εξαλείφθηκαν αλλά δοξάστηκαν. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τις πληγές του κόσμου, «όταν το έλαιο και ο οίνος του Χριστού χυθούν επ’ αυτών».
Το φως που δεν σβήνει
Ο άνθρωπος, κατέληξε, διψά για κατανόηση. Χρειάζεται τη σαφή σκέψη της Εκκλησίας και την ελπίδα που εδράζεται στον Χριστό, τα σύμβολά της, όπως ο Εσταυρωμένος, που παραπέμπουν σε ιστορική πληγή και νικημένη πλέον θνητότητα.
Αναφερόμενος στον Βερνάρδο του Κλαιρβώ και στο τελευταίο πασχαλινό του κήρυγμα πάνω στον Ψαλμό 90, υπενθύμισε ότι «η δόξα βρίσκεται μέσα στη θλίψη, όπως ο καρπός μέσα στον σπόρο». Η ζωή είναι αληθινά ζωντανή εκεί όπου είναι πλήρης και ζωτική.
Τελικά, ο Ιησούς, «ο αρχηγός και τελειωτής της πίστεώς μας», ο Αμνός του Θεού, είναι η λυχνία μας. Το ήπιο φως Του, ακόμη κι όταν μοιάζει κρυμμένο, είναι γεμάτο χαρά. Εν Χριστώ, καμία ερήμωση δεν είναι οριστική.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
