Ένατη ομιλία
Ο ιεροκήρυκας Βάρντεν στάθηκε στη μορφή του αγίου Βερνάρδου, από ιδεαλιστή σε σοφό ρεαλιστή. Μια πορεία σφραγισμένη από την αγάπη του Χριστού που αλλάζει τα πάντα. Ο Ηγούμενος του Κλερβώ «έμαθε –εξηγεί– ποια θαύματα μπορεί να επιτελέσει το έλεος του Θεού στον Ιησού»· μαζί Του μπορεί να δοθεί φως σε «έναν κόσμο ανακαινισμένο».
Αυστηρός, με μια γραμμή συμπεριφοράς ενίοτε δραστική, ο άγιος Βερνάρδος γνώρισε μια γλυκύτητα που γεννήθηκε από τη «γνώση της απόλυτης πραγματικότητας της αγάπης του Χριστού και της δύναμής της να αλλάζει τα πάντα». Αυτό είναι το κομβικό σημείο της ζωής του αγίου, σύμφωνα με τον ιεροκήρυκα Επίσκοπο Erik Varden, ο οποίος κήρυξε το απόγευμα της 26ης Φεβρουαρίου στο Παύλιο Παρεκκλήσιο την ένατη κατανυκτική ομιλία της Τεσσαρακοστής για τον Πάπα και τη Ρωμαϊκή Κούρια. Ο στοχασμός του με τίτλο «Ο άγιος Βερνάρδος ρεαλιστής» ξεκινά από την ταυτότητα του Κιστερκιανού κινήματος, «σφυρηλατημένη στη διεπαφή μεταξύ ιδεώδους και συγκεκριμένου, ποιητικού και πραγματιστικού». «Οι πρωταγωνιστές του –εξηγεί ο Επίσκοπος του Τρόντχαϊμ, στη Νορβηγία– δοκιμάζονται και καθαίρονται μέσα από τις εντάσεις που προκύπτουν».
Να στοχεύει ψηλά
Περιγράφοντας τον Βερνάρδο του Κλερβώ και τα υψηλά ιδανικά που τον ενέπνεαν, ο Επίσκοπος Βάρντεν αναφέρεται στη «γραμμή συμπεριφοράς του, που ακολούθησε ενίοτε με κάπως δραστικό τρόπο». «Ήταν φυσικό γι’ αυτόν να στοχεύει ψηλά. Ένα αδιάλλακτο γνώρισμα –εξηγεί– δεν τον εγκατέλειψε ποτέ· όμως με τον καιρό λειάνθηκε». Από ιδεαλιστής μεταμορφώθηκε σε ρεαλιστή. Για να προσδιορίσει τον όρο «ρεαλισμός», ο Κιστερκιανός μοναχός παραπέμπει στον ψυχαναλυτή Jacques Lacan, για τον οποίο «το Πραγματικό» είναι εκείνο πάνω στο οποίο προσκρούουμε, και ο Βερνάρδος προσέκρουσε πολλές φορές στη ρεαλπολιτίκ.
Η κραυγή που ικετεύει έλεος
«Έγινε ρεαλιστής όχι μόνο με την έννοια εκείνου που αποδέχεται τα πράγματα όπως είναι, υπογραμμίζει ο Επίσκοπος Βάρντεν, αλλά και επειδή έμαθε ότι η βαθύτερη πραγματικότητα όλων των ανθρώπινων γεγονότων είναι μια κραυγή που ικετεύει για έλεος». «Όσο περισσότερο μάθαινε να αναγνωρίζει αυτή την κραυγή στις βασανισμένες ανθρώπινες καρδιές, στα πικρά δάκρυα, στις κοσμικές συγκρούσεις, στις παράλογες εκστρατείες εναντίον της ευπρέπειας και της αλήθειας, ακόμη και στο ψιθύρισμα των δέντρων του δάσους, τόσο περισσότερο ο Βερνάρδος γινόταν συνειδητός της ένδοξης και ελεήμονος απάντησης του Θεού».
Ο Ιησούς, λάδι που ευωδιάζει τη ζωή
Αυτή την απάντηση στην κραυγή «τη διαισθανόταν στο άγιο όνομα του Ιησού, που του έγινε ανείπωτα αγαπητό. Στον Ιησού, ο Θεός αποκαλύπτει το σωτηριώδες σχέδιό Του, εκχέοντάς το πάνω στην ανθρωπότητα ως ευωδιαστό, θεραπευτικό και καθαρτικό λάδι». Έτσι ο Βερνάρδος υπενθύμιζε στους μοναχούς ότι χωρίς αυτό το λάδι «κάθε τροφή της ψυχής» είναι άνυδρη και άγευστη. «Αν γράφεις, για μένα δεν έχει γεύση, αν δεν διαβάσω εκεί τον Ιησού. Αν συζητάς ή ομιλείς, για μένα δεν έχει γεύση, αν δεν αντηχεί εκεί ο Ιησούς. Ο Ιησούς, μέλι στο στόμα, μελωδία στο αυτί, αγαλλίαση στην καρδιά».
Όλα στα φως του Ιησού
Η προοπτική που ανοίγεται στον Βερνάρδο είναι τα θαύματα που επιτελεί το έλεος του Θεού εν Χριστώ· πολλά αλλάζουν μέσα του και η ευσέβειά του ενδύεται «μια συναισθηματική βαθύτητα». «Ο όρος affectus –τονίζει ο επίσκοπος Βάρντεν– είναι θεμελιώδης γι’ αυτόν. Έχει ευρύ φάσμα σημασιών, δείχνοντας ότι η χάρη μάς κινεί ως ενσώματα όντα, επιτρέποντας στις αισθήσεις μας να αντιλαμβάνονται τον Θεό. Ο Βερνάρδος όμως θεωρούσε τον Ιησού, την ενσάρκωση της αλήθειας, ως ερμηνευτική αρχή. Διάβαζε καταστάσεις, πρόσωπα και σχέσεις αυστηρά υπό το φως του Ιησού». Μια προοπτική που τον έκανε να εκτιμηθεί από πρόσωπα όπως ο Martin Luther ή ο ιδρυτής του μεθοδιστικού κινήματος John Wesley.
Το παράδειγμα ενός ανακαινισμένου κόσμου
Μέσα σε αυτό το νέο υπερφυσικό φως, «η φύση μας –εξηγεί ο ιεροκήρυκας– θα αποκαλύψει την τέλεια μορφή της, τη μορφή την ωραία· μόνο τότε θα γίνει φανερή η απόλαυση που είναι ικανή να προσφέρει η επίγεια ζωή· μόνο τότε η κρυμμένη δόξα μέσα μας και γύρω μας θα λάμψει με έντονες αστραπές, διδάσκοντάς μας τι μπορούμε να γίνουμε εμείς και οι άλλοι, προσφέροντας ένα παράδειγμα για έναν κόσμο ανακαινισμένο».
Η δύναμη που αλλάζει τα πάντα
Ο ρεαλισμός που πλέον περιβάλλει τον Βερνάρδο στην ωριμότητά του τον καθιστά «όχι μόνο μεγάλο μεταρρυθμιστή, ασύγκριτο ρήτορα, ηγέτη της Εκκλησίας: η γνώση της απόλυτης πραγματικότητας της αγάπης του Χριστού και της δύναμής της να αλλάζει τα πάντα έκανε τον Βερνάρδο διδάσκαλο και άγιο. Και γι’ αυτό, καταλήγει ο Βάρντεν, τον αγαπούμε και τον τιμούμε». «Ελεύθερος με τον εαυτό του»· διότι όποιος είναι αληθινά ελεύθερος αποτελεί έκφραση «μιας πραγματικότητας αληθινά ένδοξης».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
