Ο νέος Πρύτανης της Ποντιφικής Θεολογικής Σχολής της Νότιας Ιταλίας π. Emilio Salvatore: «Χρειάζονται ακρόαση, κριτική σκέψη και νέες μορφές έκφρασης απέναντι στην εκκοσμίκευση, την τεχνολογία και την αναζήτηση νοήματος».
Να τοποθετήσει ολοένα περισσότερο τη Θεολογία στο επίκεντρο της αποστολής των Εκκλησιών της Νότιας Ιταλίας. Με αυτόν τον ορίζοντα, ο π. Emilio Salvatore, 64 ετών, ιερέας της Επισκοπής Alife-Caiazzo και τακτικός καθηγητής της Αγίας Γραφής, αναλαμβάνει εκ νέου την ευθύνη της Ποντιφικής Θεολογικής Σχολής της Νότιας Ιταλίας (Pftim), την οποία είχε ήδη διευθύνει κατά την περίοδο 2021-2023.
Πρόκειται για ένα Ίδρυμα που έχει ως αποστολή να μορφώνει Θεολόγους, Πρεσβυτέρους, Μοναχούς και λαϊκούς πιστούς στις Εκκλησίες της Καμπανίας, της Καλαβρίας και της Βασιλικάτας, ακριβώς σε μια εποχή κατά την οποία η χριστιανική κοινότητα καλείται να αντιμετωπίσει βαθιές και ραγδαίες μεταβολές.
Ιερέας εδώ και 35 χρόνια, Βιβλιστής και καθηγητής, πρώην υπεύθυνος του Διαπεριφερειακού Ποντιφικού Σεμιναρίου της Καμπανίας, Διευθυντής του Επισκοπικού εντύπου Clarus της Alife-Caiazzo, υπεύθυνος για τη διαμόρφωση, την επικοινωνία και τον πολιτισμό, καθώς και επανειλημμένως διευθυντής του τομέα ειδίκευσης στη Βιβλική Θεολογία, ο π. Salvatore αναλαμβάνει τη νέα του ευθύνη έχοντας αποκτήσει πλούσια εμπειρία στους τομείς της μελέτης, της ποιμαντικής και της επικοινωνίας.
Και είναι ακριβώς η σχέση με τη σύγχρονη πραγματικότητα που θέτει σήμερα ενώπιον της Θεολογίας ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς μπορεί να απευθυνθεί σε μια εκκοσμικευμένη κοινωνία, η οποία διαμορφώνεται ολοένα περισσότερο από την Τεχνητή Νοημοσύνη, χωρίς να χάσει το βάθος της πίστεως;
Για τον π. Salvatore, η απάντηση περνά μέσα από «μια Θεολογία ικανή να ασκεί κριτική λειτουργία, να αντιστέκεται στις ομοιομορφοποιημένες ερμηνείες της πραγματικότητας και, ταυτόχρονα, να βρίσκει λόγια κατανοητά».
Διότι ο Θεολόγος οφείλει πάνω απ’ όλα να είναι «ικανός να ακούει, να διαλέγεται και να αναζητεί δρόμους μαζί με τους ανθρώπους της εποχής του».
Από εδώ αναδύεται ένα αποφασιστικής σημασίας ερώτημα για όσους σήμερα καλούνται να μορφωθούν στην πίστη: ποια θεολογία χρειάζεται η Εκκλησία και ο σύγχρονος κόσμος;
Ο νέος Πρύτανης ξεκινά από την ανάγκη «να αποκατασταθεί στον Θεολογικό στοχασμό η κριτική του δύναμη, χωρίς να απεμποληθεί η ικανότητα επικοινωνίας».
Η Θεολογία κινδυνεύει ορισμένες φορές να θεωρείται γνώση που απευθύνεται αποκλειστικά σε ειδικούς. Πώς μπορεί, αντίθετα, να ανακτήσει έναν συγκεκριμένο ρόλο στη ζωή των κοινοτήτων και της κοινωνίας;
«Η Θεολογία συχνά θεωρείται γνώση αποκομμένη από την πραγματικότητα για δύο λόγους: Ο πρώτος συνδέεται με το κλίμα εκκοσμίκευσης μέσα στο οποίο ζούμε: η αναζήτηση του Θεού εμφανίζεται σχεδόν ως περιττή σε ένα κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον που κυριαρχείται από πρότυπα γνώσης προσανατολισμένα στην εξουσία και την επιτυχία. Ο δεύτερος αφορά τη Θεολογική γλώσσα, η οποία μπορεί να εκλαμβάνεται ως ένας λόγος που απευθύνεται αποκλειστικά στους ειδικούς· αυτό συμβαίνει ακόμη και μέσα στην ίδια την Εκκλησιαστική κοινότητα. Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για έναν επιστημονικό κλάδο ο οποίος, χωρίς να χάνει τον επιστημονικό του χαρακτήρα και χωρίς να παραγνωρίζει την πλούσια ιστορία του, μαρτυρεί στους ανθρώπους της εποχής μας μια “περαιτέρω διάσταση νοήματος”, έναν ορίζοντα πέρα από το άμεσα ορατό, που εκφράζεται με έναν υπαινικτικό τρόπο και του οποίου υπάρχει μεγάλη ανάγκη. Ο Θεολογικός στοχασμός αποτελεί αντίδοτο στις ομοιομορφοποιημένες θεωρήσεις της πραγματικότητας. Το πάθος και η κατάλληλη γλώσσα τον καθιστούν πιο προσιτό σε όλους».
Ζούμε σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις νέες τεχνολογίες και τις εξαιρετικά ταχείες πολιτισμικές μεταβολές. Ποιες νέες προκλήσεις θέτουν αυτές οι αλλαγές στον Θεολογικό στοχασμό;
«Ακριβώς η εμφάνιση αυτών των σημαντικών συστημάτων, τα οποία αυτά καθαυτά δεν είναι νοήμονα, αλλά αναζητούν νέες συνδέσεις μεταξύ των γνώσεων, απαιτεί μια νοημοσύνη ικανή να φαντάζεται. Δεν πρόκειται για ανορθολογική σκέψη, αλλά για δημιουργική σκέψη, χωρίς την οποία δεν θα είχαν υπάρξει ποτέ οι εφευρέσεις και οι ανακαλύψεις. Οι θεολογικές σπουδές δεν μπορούν να αγνοήσουν τις δυνατότητες αλλά και τους κινδύνους μιας ταχείας και ξέφρενης εξέλιξης, απέναντι στους οποίους καλούμαστε να ανταποκριθούμε με κριτικό και σοφό πνεύμα».
Η Νότια Ιταλία χαρακτηρίζεται από κοινωνικές ευπάθειες, εκπαιδευτική φτώχεια και μορφές ανισότητας, αλλά ταυτόχρονα και από μια μεγάλη ικανότητα δημιουργίας κοινοτήτων. Πώς μπορεί η Θεολογία να αφουγκραστεί τα ερωτήματα που αναδύονται από αυτή την περιοχή και τι μπορεί να της προσφέρει;
«Η Θεολογική διαμόρφωση διακρίνεται από την ολοκληρωμένη διαμόρφωση, δηλαδή εκείνη που αφορά όλες τις διαστάσεις του ανθρώπινου προσώπου, αλλά δεν μπορεί να διαχωριστεί από αυτήν, ούτε και από τη συνοδική διαμόρφωση, δηλαδή εκείνη που πραγματοποιείται από κοινού με όλα τα μέλη του λαού του Θεού: λαϊκούς, μοναχούς και πρεσβυτέρους. Για τους λόγους αυτούς, η Θεολογία θέτει ενώπιον μιας Χριστιανικής κοινότητας ζητήματα που την καλούν σε βαθύ προβληματισμό. Ας σκεφθούμε τις Εκκλησίες της Νότιας Ιταλίας, ιδιαίτερα εκείνες της Καμπανίας, της Καλαβρίας και της Βασιλικάτας, στις οποίες προσφέρει την υπηρεσία της η Pftim. Η Θεολογία καλείται να εξετάσει όλα τα κοινωνικά και ανθρωπολογικά προβλήματα υπό το φως του Ευαγγελίου και της Κοινωνικής Διδασκαλίας της Εκκλησίας, ώστε να συμβάλει στην αλλαγή νοοτροπίας, η οποία είναι δυνατή μόνον όταν η χριστιανική κοινότητα αναλαμβάνει την ευθύνη της καταγγελίας των αδικιών, της εκπαιδευτικής δράσης και της μαρτυρίας της ζωής».
Πολλοί νέοι φθάνουν στο Πανεπιστήμιο με διαφορετικά ερωτήματα από εκείνα των προηγούμενων γενεών και συχνά με μια πιο εύθραυστη σχέση με τη Θρησκευτική διάσταση. Πώς θα έπρεπε να αλλάξει ο τρόπος διδασκαλίας της Θεολογίας, ώστε να ανταποκρίνεται σε αυτά τα ερωτήματα χωρίς να χάνει την ταυτότητά της;
«Χρειάζεται πάντοτε μεγάλη ικανότητα ακρόασης. Η στάση του Θεολόγου, όπως μας διδάσκουν οι μεγάλοι διδάσκαλοι, δεν είναι ποτέ αλαζονική· δεν είναι η στάση εκείνου που “τα γνωρίζει όλα” αλλά του “σοφού”. Όπως ο Ιησούς, ο οποίος δεν έχει έτοιμες απαντήσεις για όλους, αλλά διαθέτει άπειρη δεκτικότητα, η οποία γεννά τη φιλοξενία και ανοίγει τον δρόμο μαζί με τους συνομιλητές του. Έτσι, μέσα στον διάλογο, η Θεϊκή και ανθρώπινη ταυτότητα του Διδασκάλου δεν επιβάλλεται, αλλά αποκαλύπτεται».
ΠΗΓΗ:AVVENIRE
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
