«Η μαρτυρία σας ως κατηχουμένων και νεοφύτων αποτελεί απτό σημείο του έργου της χάριτος του Θεού, το οποίο υπερβαίνει τις στατιστικές και κοινωνιολογικές αναλύσεις». Με αυτά τα λόγια χαράς απευθύνθηκε ο Πάπας σε εκείνους που, ως ενήλικες, προετοιμάζονται να λάβουν το Βάπτισμα, καθώς και στους νεοβαπτισθέντες που ήταν παρόντες. Ο Λέων ΙΔ΄ συναντήθηκε μαζί τους, καθώς και με τα μέλη της Επαρχιακής Συνόδου, τους καθηγητές και τους φοιτητές, οι οποίοι είχαν συγκεντρωθεί στο Καθολικό Ινστιτούτο του Παρισιού, το οποίο βρίσκεται «στο σταυροδρόμι επιστήμης και πίστεως και επί αιώνες συμβάλλει στη διαμόρφωση των πνευμάτων και των καρδιών στην υπηρεσία του Ευαγγελίου».
Ένας έντονος λόγος, εκφωνημένος στα γαλλικά, κατά τη δεύτερη ημέρα του αποστολικού του ταξιδιού στη Γαλλία, ο οποίος επικεντρώθηκε στη σημασία της χριστιανικής μύησης, με αναφορές στη σχετική διδασκαλία της Β΄ Συνόδου του Βατικανού. Κεντρική θέση κατέχει η προτροπή να είναι η Εκκλησία «σε κατάσταση χριστιανικής μύησης» και να συνοδεύει, ακόμη και μετά το Βάπτισμα, τα πρόσωπα που επανέρχονται στην πίστη.
Σε μια εκκοσμικευμένη κοινωνία πολλοί ζητούν το Βάπτισμα
Ο Πάπας εξέφρασε επίσης «μεγάλη ευγνωμοσύνη για το απρόβλεπτο έργο του Θεού», με αφορμή τις μαρτυρίες του Jaodie, κατηχουμένου της Επισκοπής Ναντέρ, της Μαριέλ, από την Επισκοπή Κρετέιγ, η οποία βαπτίσθηκε κατά το περασμένο έτος, και της Σοφίας, συνοδού κατηχουμένων στην Επισκοπή Εβρύ. Και οι τρεις παρουσίασαν την προσωπική τους εμπειρία πριν από την ομιλία του Πάπα.
Ευγνωμοσύνη εξέφρασε επίσης για το Instrumentum Laboris (έγγραφο που καθοδηγεί τη συζήτηση σε μία Σύνοδο) που του παραδόθηκε, αναφερόμενος και στη δέσμευση της Επαρχιακής Συνόδου να μελετήσει τις ποιμαντικές προοπτικές για την υποδοχή των προσώπων που βαπτίσθηκαν πρόσφατα ή προετοιμάζονται ως ενήλικες για το Βάπτισμα, καθώς και για τη ζωή της Εκκλησίας.
«Όπως και εσείς, εκπλήσσομαι από τον αριθμό των ανθρώπων που επανέρχονται στο κατώφλι της πίστεως και από το πλήθος των ενηλίκων που ζητούν τα Μυστήρια της χριστιανικής μύησης. Μπορεί να φαίνεται παράδοξο το γεγονός ότι αυτό το φαινόμενο, κατά το οποίο τόσοι άνθρωποι ανακαλύπτουν εκ νέου το Ευαγγέλιο και ασπάζονται την πίστη, λαμβάνει χώρα μέσα σε μια κοινωνία όπως η γαλλική, η οποία χαρακτηρίζεται από έναν έντονα εκκοσμικευμένο πολιτισμό. Η εμπειρία και η μαρτυρία σας, αγαπητοί κατηχούμενοι και νεόφυτοι, αποτελούν απτό σημείο του έργου της χάριτος του Θεού, η οποία υπερβαίνει τις στατιστικές και κοινωνιολογικές αναλύσεις».
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2025 περισσότεροι από 17.000 ενήλικες και έφηβοι βαπτίσθηκαν στη Γαλλία. Για το τρέχον έτος, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περισσότερους από 20.000, από τους οποίους περίπου 13.000 είναι ενήλικες και 8.000 έφηβοι.
Η Εκκλησία να έχει ύφος εγγύτητας, συμπόνιας και τρυφερότητας
Χρειάζεται, επομένως, να αντιμετωπισθεί «με πνεύμα ευθύνης» το φαινόμενο αυτό, το οποίο, μεταξύ άλλων, «αναιρεί κάθε ηττοπαθή στάση και εκείνο που ο Πάπας Φραγκίσκος αποκαλούσε “στείρα απαισιοδοξία”».
Η προτροπή είναι να ανακαλύψουμε εκ νέου «το ιδιαίτερο ύφος του Θεού, που χαρακτηρίζεται από εγγύτητα, συμπόνια και τρυφερότητα: να αναγνωρίσουμε, να υποδεχθούμε και να διαφυλάξουμε τη μικρή φλόγα που το Άγιο Πνεύμα άναψε μέσα στο σκοτάδι της νύχτας, τον μικρό σπόρο που επιθυμεί να αναπτυχθεί ακόμη και ανάμεσα στα αγκάθια».
Η Εκκλησία να βρίσκεται σε «κατάσταση χριστιανικής μύησης» και να συνοδεύει στον χρόνο
Ο θαυμασμός μπροστά σε όσα συμβαίνουν, ωστόσο, δεν πρέπει να οδηγήσει σε «μακάρια αφέλεια». Αντιθέτως, ο Πάπας προτρέπει να τεθούν ερωτήματα και να αναληφθούν συγκεκριμένες ποιμαντικές δράσεις. Και αυτό είναι, όπως σημειώνει, το πνεύμα που εμψυχώνει την Επαρχιακή Σύνοδο και, γενικότερα, την πορεία της Εκκλησίας στη Γαλλία:
«Έκπληκτοι από το απρόβλεπτο έργο του Θεού, τι πρέπει να κάνουμε και προς τα πού μας οδηγεί το Πνεύμα, ώστε να συνοδεύσουμε τους κατηχουμένους, τους νεοφύτους και εκείνους που “ξαναρχίζουν”;».
«Κατ’ αρχάς, μου αρέσει να υπενθυμίσω μια έκφραση που χρησιμοποίησε πριν από μερικά χρόνια η Γαλλική Επισκοπή και να σας προτρέψω να οραματισθείτε και να ενσαρκώσετε μια Εκκλησία σε “κατάσταση χριστιανικής μύησης”, η οποία φροντίζει για την πορεία των κατηχουμένων, των νεοφύτων και εκείνων που ξαναρχίζουν, προσφέροντάς τους, με την πάροδο του χρόνου, μια σταθερή και συνεχή συνοδεία».
Η ανανέωση της κατήχησης των κατηχουμένων και η Β΄ Σύνοδος του Βατικανού
Ο Πάπας στρέφει στη συνέχεια την προσοχή σε ένα κρίσιμο ζήτημα: τη χριστιανική μύηση, η οποία «στο σύνολό της βρισκόταν στο επίκεντρο της μέριμνας των Ποιμένων ήδη από τα χρόνια που ακολούθησαν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».
«Ήδη τότε υπήρχαν πολυάριθμα αιτήματα και η θεολογική και λειτουργική αναζήτηση εκείνων των ετών συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην ανανέωση της πορείας του νεοκατηχουμενικού θεσμού, η οποία πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της Β΄ Συνόδου του Βατικανού. Μολονότι σήμερα το πλαίσιο είναι διαφορετικό, μπορείτε να ανατρέξετε σε αυτή την καλά εδραιωμένη ποιμαντική παράδοση σχετικά με τη συνοδεία των κατηχουμένων».
Η πρακτική αυτή, η οποία ήδη εφαρμοζόταν, «ενισχύθηκε από το 1996, έτος κατά το οποίο εκδόθηκε η Επιστολή προς τους Καθολικούς της Γαλλίας και, ταυτόχρονα, η τελευταία γαλλική έκδοση του Τελετουργικού της Χριστιανικής Μύησης των Ενηλίκων».
Υποδοχή με σεβασμό στην ιστορία κάθε ανθρώπου και προώθηση του Κηρύγματος
Ο Λέων ΙΔ΄ εξηγεί στη συνέχεια τη σημασία του να βρίσκεται κανείς «σε κατάσταση χριστιανικής μύησης. Αυτό σημαίνει να υποδεχόμαστε τους νέους αναζητητές του Θεού, ανακαλύπτοντας σε αυτούς μια ευκαιρία και μια αποστολή».
Η ευκαιρία έγκειται στο ότι, χάρη σε αυτούς, και η ίδια η κοινότητα των πιστών ανανεώνει «τη δική της πορεία πίστεως. Η αποστολή συνίσταται στο να φροντίζουμε γι’ αυτούς και να λειτουργούμε ως οδηγοί τους, ακόμη και μετά τη λήψη των Μυστηρίων».
Για τον λόγο αυτό ο Πάπας προτρέπει «να υποδεχόμαστε με χαρά όποιον προσέρχεται, να ξεκινούμε από την πνευματική του εμπειρία, να σεβόμαστε την ιστορία του και να ευνοούμε μια ουσιαστική αναγγελία του Κηρύγματος, ακόμη και μέσω των γνωστών διατυπώσεων που συναντά κανείς στην προσωπική ή κοινοτική του πορεία».
Για να αποφευχθεί το «κενό μετά το Βάπτισμα», ολοκληρωμένη διαμόρφωση
Η προειδοποίηση του Πάπα αφορά, πράγματι, την ανάγκη να μη λησμονούμε ότι σε πολλά από αυτά τα πρόσωπα ανακύπτει το ερώτημα: «πώς μπορούμε να αποφύγουμε το κενό μετά το Βάπτισμα;»
«Χρειάζεται, επομένως, να συνοδεύσουμε και να εντάξουμε πλήρως αυτά τα πρόσωπα στις κοινότητές μας και στις προσευχητικές μας συνάξεις μετά το Βάπτισμα, προσφέροντάς τους έναν οικείο χώρο και μια όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένη διαμόρφωση, ικανή να αγκαλιάσει τις διάφορες διαστάσεις της χριστιανικής ζωής και να ευνοήσει την ενοποίηση μεταξύ της πίστεώς τους και της ζωής τους.
Οι νεόφυτοι έχουν, πράγματι, ανάγκη να εμβαθύνουν στα θεμέλια της χριστιανικής πίστεως, να καταρτισθούν επαρκώς από βιβλικής και θεολογικής απόψεως, να ανακαλύπτουν ολοένα και περισσότερο τον πλούτο της διδασκαλίας και τις διάφορες διαστάσεις της χριστιανικής ηθικής πράξης, η οποία συνδέεται με την ομολογία της πίστεως».
Εισαγωγή στη λειτουργική ζωή, η οποία καθιστά επίκαιρο το Μυστήριο του Πάσχα
Κρίσιμη είναι, κατά τον Πάπα, και η ανάγκη να εισαχθούν οι νεόφυτοι «στη λειτουργική ζωή της Εκκλησίας». Και στις μαρτυρίες που ακούσαμε έγινε φανερό πώς η τέλεση των λειτουργικών τελετών αποτέλεσε για ορισμένους μια πύλη εισόδου στο ίδιο το μυστήριο της πίστεως.
«Πρόκειται για έναν θεμελιώδη τομέα της ζωής της Εκκλησίας, ο οποίος απαιτεί ποιμαντική προσοχή ριζωμένη στη διδασκαλία της Β΄ Συνόδου του Βατικανού. Η Λειτουργία, πράγματι, δεν μπορεί να νοείται ως μια πραγματικότητα “μεταγενέστερη” της κατήχησης, στην οποία εφαρμόζονται όσα διδάχθηκαν κατά την πορεία. Αντιθέτως, αυτή φανερώνει και καθιστά επίκαιρο το Μυστήριο του Πάσχα του Χριστού και, επομένως, αποτελεί γεγονός ικανό να ανοίξει τον δρόμο προς την κατανόηση του νοήματος της Καλής Αγγελίας και της ίδιας της ζωής του Θεού. Με τους ρυθμούς, τις γλώσσες και τις τελετές της, η Λειτουργία αποτελεί μέρος της ίδιας της πορείας της μεταστροφής και της προετοιμασίας για τα Μυστήρια».
Εμβάθυνση στο Τελετουργικό της Χριστιανικής Μύησης των Ενηλίκων
Στο σημείο αυτό ο Λέων ΙΔ΄ υπογραμμίζει επίσης τη σημασία του ρόλου των διαμορφωτών: «χρειάζεται να προετοιμάζονται οι ανάδοχοι, άνδρες και γυναίκες, ως έκφραση της κοινότητας, οι οποίοι θα είναι κατάλληλα καταρτισμένοι για να εισάγουν τους νεοφύτους. Στο πλαίσιο αυτής της διαμόρφωσης, επιθυμώ να συστήσω μια βαθιά γνώση του Τελετουργικού της Χριστιανικής Μύησης των Ενηλίκων. Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο οι ποιμαντικοί συνεργάτες να καταρτίζονται —όχι μόνο σε βιβλικό, θεολογικό, λειτουργικό και πνευματικό επίπεδο, αλλά και ως προς τις ανθρώπινες αρετές— ώστε να μπορούν να διακρίνουν και να συνοδεύουν εκείνους που έχουν πιο σύνθετες και λιγότερο γραμμικές πορείες ζωής».
Ύφος εγγύτητας και συμπόνιας: ορισμένοι φθάνουν πληγωμένοι από οδυνηρές εμπειρίες
Ο Πάπας υπενθυμίζει, πράγματι, ότι ορισμένοι προσέρχονται με μια απλή πνευματική δίψα και έλξη προς το Ευαγγέλιο, ενώ «άλλοι φθάνουν σημαδεμένοι από οδυνηρές εμπειρίες, από καταστάσεις μοναξιάς και βαθιών δυσκολιών. Εδώ ακριβώς το ύφος της εγγύτητας, της συμπόνιας και της τρυφερότητας αποκτά όλο το νόημά του: χρειάζεται να βρούμε μια συνετή ισορροπία, ώστε να τους υποδεχθούμε, να τους ακούσουμε και, ταυτόχρονα, να τους ενθαρρύνουμε να αντιμετωπίσουν τις απαιτητικές προκλήσεις της πίστεως» επισημαίνει.
«Πρόκειται για μια πορεία κατά την οποία χρειάζεται να σεβόμαστε τον ρυθμό του άλλου, προχωρώντας σταδιακά, με προσοχή και αδελφική συνοδεία. Πρόκειται για την υιοθέτηση του ύφους του “να πορευόμαστε μαζί”. Στα μονοπάτια της χριστιανικής πίστεως εμπλουτιζόμαστε αμοιβαία και αναπτυσσόμαστε μαζί: ιερείς και λαϊκοί, ανάδοχοι και κατηχούμενοι, ποιμαντικοί συνεργάτες και νεόφυτοι».
Ο Άγιος Αυγουστίνος, ένας από τους πιο γνωστούς κατηχουμένους
Η σκέψη του Πάπα στρέφεται «σε έναν από τους πιο γνωστούς κατηχουμένους της ιστορίας, τον Άγιο Αυγουστίνο», ο οποίος εισήχθη στην πίστη από τον Άγιο Αμβρόσιο και «η πίστη του ήταν μόνον ένας μικρός σπόρος όταν βαπτίσθηκε».
«Αλλά εκείνος ο σπόρος μεγάλωσε και πολλαπλασιάσθηκε, και έγινε ένα τόσο μεγάλο δένδρο, ώστε ακόμη και σήμερα μπορούμε να βρίσκουμε παρηγοριά κάτω από τη σκιά του» υπενθυμίζει.
«Βλέποντάς σας, αγαπητοί κατηχούμενοι και νεόφυτοι, δεν βλέπω μόνον τον καρπό του Πνεύματος που σας έθεσε σε πορεία, αλλά και μια υπόσχεση καρποφορίας για την Εκκλησία στη Γαλλία. Και εσείς, με τη σειρά σας, να γίνετε ιεραπόστολοι του Ευαγγελίου μέσα σε αυτή την κοινωνία!»
Στήριγμα σε αυτή την πορεία αποτελούν οι μεγάλοι μάρτυρες της αγαπημένης αυτής γης, όπως η Αγία Θηρεσία του Βρέφους Ιησού, η οποία, με τη «μικρή οδό» της, μας διδάσκει «πώς η εμπιστοσύνη ανοίγει τις πύλες της χάριτος», ο Άγιος Μαρτίνος της Τουρ, «εμβληματική μορφή της κοινής προσφοράς και της αδελφικής φιλανθρωπίας», καθώς και άλλοι Γάλλοι Άγιοι, οι οποίοι υπενθυμίζουν ότι η αποστολή οικοδομείται σήμερα «διαφυλάσσοντας πρωτίστως την παρουσία του Κυρίου στην καθημερινή ζωή».
«Υποδεχόμενοι ο ένας τον άλλον, είθε να σχηματίσετε όλοι μαζί τον ζωντανό λαό της Εκκλησίας στη Γαλλία, ικανό να μεταδίδει την πίστη», ευχήθηκε ο Πάπας, επικαλούμενος τη μητρική προστασία της Παρθένου Μαρίας, Κύριας Προστάτιδος της Γαλλίας, καθώς και τη μεσιτεία της Αγίας Γενεβιέβης και του Αγίου Διονυσίου, προστατών του Παρισιού.
Το Instrumentum Laboris
Στην αρχή της ομιλίας του ο Πάπας είχε επίσης ευχαριστήσει τον Αρχιεπίσκοπο Παρισιού, Μητροπολίτη Laurent Ulrich, ο οποίος είχε υπογραμμίσει την ιστορική και πνευματική σημασία του Ινστιτούτου και είχε αναφερθεί επίσης στον Αδελφό Λαυρέντιο της Αναστάσεως. Ο Λέων ΙΔ΄ ανέφερε ότι ο τελευταίος «επηρέασε πολύ την πορεία της πίστεώς μου με τη μυστική του θεώρηση της καθημερινής ζωής».
Ο Αδελφός Λαυρέντιος της Αναστάσεως εισήλθε πράγματι ως λαϊκός αδελφός στην κοινότητα των Αδελφών των Ασκητών Καρμελιτών στην οδό Vaugirard του Παρισιού, όπου σήμερα βρίσκεται το Ινστιτούτο.
Ο Λέων ΙΔ΄ εξέφρασε επίσης την ευγνωμοσύνη του για το Instrumentum Laboris που του παραδόθηκε πριν από την ομιλία του, «έκφραση μιας εκκλησιαστικής πορείας στην οποία συμμετείχε ο Λαός του Θεού, με ύφος αμοιβαίας ακρόασης και συνοδικότητας».
Η πράξη αυτή πραγματοποιήθηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Παρισιού, Μητροπολίτη Laurent Ulrich. Ο Αρχιεπίσκοπος αναφέρθηκε στην πορεία των εργασιών της Επαρχιακής Συνόδου, η οποία κατά τις επόμενες συνεδριάσεις της θα εξετάσει ακριβώς το θέμα: κατηχούμενοι και νεόφυτοι, νέες προοπτικές για τη ζωή της Εκκλησίας μας στις Επισκοπές μας.
Πρόκειται για περισσότερα από 350 πρόσωπα: Επισκόπους των οκτώ Επισκοπών της εκκλησιαστικής επαρχίας Παρισιού και του Στρατιωτικού Κλήρου, ιερείς, διακόνους, κατηχουμένους και νεοφύτους, συνοδούς κατηχουμένων, λαϊκούς πιστούς ή μέλη θρησκευτικών ταγμάτων, μοναχές, καθώς και εξωτερικούς παρατηρητές. Μια ευρεία διαδικασία διαβούλευσης οδήγησε, με βάση τις απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν, στην κατάρτιση του Instrumentum Laboris.
Ο Αρχιεπίσκοπος αναφέρθηκε επίσης στην ιστορία του τόπου της συνάντησης. Κατά τον 17ο αιώνα υπήρχε εδώ το μοναστήρι των Καρμελιτών. Στη συνέχεια, το 1792, οι επαναστατικές βιαιότητες προκάλεσαν 191 θύματα, πολλά από τα οποία φονεύθηκαν στο ίδιο το μοναστήρι. Είναι οι Μακάριοι που η Εκκλησία αναγνώρισε ακριβώς πριν από εκατό χρόνια.
Το 1845 εδώ αναγεννήθηκε το Τάγμα των Δομινικανών με θεολογική σχολή, όπου δίδαξε ο Μακάριος Frédéric Ozanam, ο οποίος και έχει ταφεί εδώ. Τριάντα χρόνια αργότερα ιδρύθηκε το Καθολικό Ινστιτούτο, χάρη σε έναν νόμο εφαρμογής πολύ σύντομης ισχύος, ο οποίος επέτρεψε στη Γαλλία τη δημιουργία μόνον πέντε παρόμοιων ιδρυμάτων.
Ο Αρχιεπίσκοπος απέτισε επίσης φόρο τιμής σε έναν ακόμη μάρτυρα, τον Μακάριο Christian de Chergé, ο οποίος πραγματοποίησε εδώ τις σπουδές του, έγινε αρχικά ιερέας του Παρισιού και στη συνέχεια Κιστερκιανός μοναχός στη Μονή του Tibhirine στην Αλγερία.
«Όπως γνωρίζετε αυτή η ανανεωμένη ζήτηση για τα Μυστήρια της χριστιανικής μύησης μας εκπλήσσει, και σε αυτήν διακρίνουμε το έργο του Κυρίου» ανέφερε ο Αρχιεπίσκοπος.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
