H οικονομία «στην υπηρεσία του ανθρώπου» και όχι ο άνθρωπος «στην υπηρεσία της οικονομίας». Δημοκρατία που πρέπει να «διαφυλαχθεί». Εργασία που πρέπει να προωθηθεί. Ειρήνη που πρέπει να οικοδομηθεί. Ανθρώπινη ζωή που πρέπει να προστατευθεί. Μετανάστευση των νέων, ένα δίλημμα που απαιτεί προβληματισμό. Παράλληλα, οι απειλές του οργανωμένου εγκλήματος, της διακίνησης όπλων και ναρκωτικών, καθώς και οι προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και ακόμη, τα ζητήματα της πίστεως, του πολιτισμού, της οικογένειας, της φροντίδας της δημιουργίας και της αποστολής της Εκκλησίας.
Οι φωτεινές και οι σκοτεινές πλευρές, οι αρετές και οι αντιφάσεις, τα ισχυρά σημεία και οι αδυναμίες της Αργεντινής, μιας ευγενούς χώρας που τα τελευταία χρόνια σημαδεύεται από την αύξηση της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων, συμπυκνώνονται στην ομιλία του Λέοντος ΙΔ΄ στο Palacio Libertad του Μπουένος Άιρες.
Πρόκειται για τις πρώτες δημόσιες δηλώσεις του στη μητρόπολη του Μπουένος Άιρες, όπου ο Πάπας φθάνει μετά την αεροπορική του μετάβαση από την Ουρουγουάη. Η ομιλία εκφωνείται ενώπιον πολιτικών αρχών, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών και διπλωματών. Παρών είναι και ο Πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι, με τον οποίο, μετά την υποδοχή στο αεροδρόμιο Aeroparque Jorge Newbery, ο Ποντίφικας συνομιλεί κατ’ ιδίαν στην Casa Rosada.
Οι δύο άνδρες είχαν ήδη συναντηθεί στο Βατικανό στις 7 Ιουνίου 2025. Ο Μιλέι είχε επισκεφθεί για τελευταία φορά το Βατικανό το 2024, με την ευκαιρία της αγιωνυμίας της Μαμά Αντούλα και της συναντήσεώς του με τον συμπατριώτη του Πάπα Φραγκίσκο. Αυτόν τον τελευταίο ο Λέων ΙΔ΄ χαρακτηρίζει, στην ομιλία του στο Centro Cultural Domingo Faustino Sarmiento, «τον σημαντικότερο Αργεντινό της Ιστορίας».
Η μνήμη του Πάπα Φραγκίσκου
Η ανάμνηση του Φραγκίσκου ανοίγει και ολοκληρώνει την ομιλία του Πάπα Λέοντος, η οποία διακόπτεται πολλές φορές από τα χειροκροτήματα των βουλευτών και των άλλων παρευρισκομένων.
Επί δώδεκα χρόνια, ο Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο «έφερε μαζί του, στη μνήμη και στην καρδιά του, τους τόπους, τους ανθρώπους και την πίστη που έλαβε εδώ», αναφέρει ο διάδοχός του.
«Σήμερα, διαδεχόμενος αυτόν στην Διακονία του Αγίου Πέτρου, διανύω, κατά κάποιον τρόπο, την αντίστροφη διαδρομή, και έρχομαι στην πατρίδα όπου ο Πάπας Φραγκίσκος ξεκίνησε μια πορεία, η οποία στη συνέχεια θα διασταυρωνόταν με την πορεία ολόκληρης της Εκκλησίας. Το να πλησιάζω τη γη όπου μεγάλωσε σημαίνει επίσης ότι πλησιάζω μια πολύ ευρύτερη ιστορία, διαμορφωμένη από γενεές ανθρώπων, οι οποίοι, πριν και μετά από εκείνον, αποδέχθηκαν αυτή την πατρίδα και άφησαν σε αυτήν κάτι από τον εαυτό τους».
Η εξουσία ως διακονία
Παράλληλα, ο Λέων παρουσιάζεται στη νοτιοαμερικανική χώρα «ως ποιμένας για να συναντήσει την Εκκλησία και να προσφέρει έναν λόγο εμπνευσμένο από το Ευαγγέλιο σε όσους κατέχουν δημόσια αξιώματα».
Έναν σαφή λόγο:
«Η εξουσία φθάνει στο υψηλότερο νόημά της όταν ασκείται ως υπηρεσία, όταν γνωρίζει να βλέπει πέρα από το άμεσο και όταν αξιοποιεί τις δυνατότητές της για τη φροντίδα όσων ανήκουν σε όλους».
Όποιος ασκεί την εξουσία έχει επίσης καθήκον να ενεργεί με σύνεση, να αναγνωρίζει τα όρια της εξουσίας που του έχει ανατεθεί και να κατευθύνει τις αποφάσεις του προς το κοινό καλό ολόκληρης της κοινότητας.
Η σημερινή πατρίδα, κληρονομιά του αύριο
Ο Ποντίφικας επανασυνδέει τα νήματα της Ιστορίας, υπενθυμίζοντας τη συνάντηση διαφορετικών καταγωγών και πολιτισμών που διαμόρφωσαν την Αργεντινή και τον λαό της. Έναν λαό που κατόρθωσε να «ανοίξει τις πόρτες του και να επιδείξει αξιοσημείωτη ικανότητα να σηκώνεται ξανά και να προχωρεί».
Καμία γενεά δεν οικοδομεί την πατρίδα ξεκινώντας από το μηδέν. Την παραλαμβάνει.
Και αν στην Ιστορία υπάρχουν «λόγοι ευγνωμοσύνης, αλλά και οδυνηρές αναμνήσεις, εναπόκειται σε κάθε γενεά να διακρίνει τι αξίζει να διατηρηθεί», υπογραμμίζει ο Πάπας.
Διότι «η πατρίδα που βρίσκεται σήμερα στα χέρια σας θα αποτελέσει αύριο την κληρονομιά άλλων».
Η δημοκρατία που πρέπει να διαφυλαχθεί
Στο ίδιο πνεύμα, «και η δημοκρατία ανήκει στην κληρονομιά που πρέπει να διαφυλαχθεί».
Η εκλογή των κυβερνώντων μέσω της ψηφοφορίας, η συμμετοχή στη δημόσια ζωή, η ελεύθερη έκφραση των πεποιθήσεων, η εμπιστοσύνη στον νόμο και η αναγνώριση των θεσμών ως κοινού χώρου αποτελούν αγαθά που εδραιώνονται με την πάροδο του χρόνου και τα οποία κάθε γενεά καλείται να διαφυλάσσει και να ενισχύει.
Ωστόσο, η δημοκρατία «ενισχύεται και μέσα από τον καθημερινό τρόπο δράσεως στη δημόσια ζωή, μέσα από τη διάθεση για ακρόαση, την προσοχή στα λόγια και τον σεβασμό προς εκείνον που σκέπτεται διαφορετικά. Με αυτόν τον τρόπο οικοδομείται η εμπιστοσύνη».
Η οικονομία στην υπηρεσία του ανθρώπου και όχι ο άνθρωπος στην υπηρεσία της οικονομίας
Ο Πάπας αναφέρεται στη συνέχεια στο ζήτημα της εργασίας, σε μια χώρα όπου, σύμφωνα με τις στατιστικές, το ποσοστό ανεργίας κυμαίνεται μεταξύ 30% και 40%.
«Μία από τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις είναι να μπορεί κανείς να ζει από την εργασία του», τονίζει ο Λέων.
«Η εργασία επιτρέπει στον άνθρωπο να φροντίζει τους οικείους του, να αναπτύσσει τις ικανότητές του και να αισθάνεται ότι συμμετέχει στην οικοδόμηση της πατρίδας».
Γι’ αυτό πρέπει να «ενισχυθεί καθετί που δημιουργεί νέες ευκαιρίες, που ενθαρρύνει την ιδιωτική πρωτοβουλία και που επιτρέπει στους καρπούς της οικονομικής ανάπτυξης να φθάνουν και σε εκείνους που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Η οικονομία πρέπει να βρίσκεται στην υπηρεσία του ανθρώπου και όχι ο άνθρωπος στην υπηρεσία της οικονομίας».
Μέριμνα και ευκαιρίες για τους νέους
Ο Πάπας ζητάει «ιδιαίτερη προσοχή για την οικογένεια, το θεμελιώδες κύτταρο της κοινωνίας», αλλά και για τους νέους.
«Ένα έθνος οφείλει να αναρωτηθεί σοβαρά πού έχει σφάλει, όταν οι νέοι του αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τη γη τους για να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους», επισημαίνει.
«Η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών, ώστε να μπορούν να σχεδιάζουν ελεύθερα τη ζωή τους στην Αργεντινή, απαιτεί ιδιαίτερη ενίσχυση της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής καταρτίσεως, της πανεπιστημιακής παιδείας και της έρευνας».
Ένα έθνος έχει ανάγκη από την «ευφυΐα και τη δημιουργικότητα των νέων του».
Η υπεράσπιση της ζωής από την αρχή έως το τέλος
Στο πλαίσιο της ευθύνης απέναντι στις μελλοντικές γενεές και απέναντι στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ο Πάπας εισάγει το ζήτημα της προστασίας της ζωής «από τις πρώτες στιγμές της μέχρι το φυσικό της τέλος».
«Ποια θέση κατέχουν στις αποφάσεις μας εκείνοι που δεν έχουν ακόμη γεννηθεί;», διερωτάται.
Για όσους πάσχουν από «ασθένεια, εξάρτηση και αναπηρία, καθήκον όλων είναι να φροντίζουμε, να ανακουφίζουμε τον πόνο, να συνοδεύουμε και να κάνουμε κάθε άνθρωπο να αισθάνεται ότι η ζωή του διατηρεί πάντοτε την αξία της, την οποία καμία περίσταση δεν μπορεί να μειώσει».
Η φροντίδα της δημιουργίας και οι προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η φροντίδα των ανθρώπων συνδέεται με τη φροντίδα της γης, ιδιαίτερα σε μια χώρα όπως η Αργεντινή, η οποία είναι ευλογημένη με έναν εξαιρετικό φυσικό πλούτο: καλλιεργήσιμες εκτάσεις, υδάτινα αποθέματα, ενεργειακές πηγές, ορυκτό πλούτο και ποικίλα οικοσυστήματα.
Η αξιοποίηση αυτών των πόρων πρέπει να συμβάλλει «στην ευημερία των κοινοτήτων».
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ταχεία τεχνολογική πρόοδος, η οποία εγείρει «ευρείας εμβέλειας ερωτήματα».
Η αναφορά αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις μεταβολές που επιφέρει στην ιατρική, την εκπαίδευση και την παραγωγή.
«Η τεχνολογική ανάπτυξη χρειάζεται μια ηθική συνείδηση αντάξια των προκλήσεών της», τονίζει εκ νέου ο Πάπας Λέων.
Οι ευθύνες αυτές, ωστόσο, υπερβαίνουν τα σύνορα ενός κράτους. Από την ενέργεια και τα τρόφιμα μέχρι τις ανθρώπινες μετακινήσεις, τα πάντα είναι αλληλένδετα. Γι’ αυτό είναι αναγκαίο να «ενισχυθούν οι χώροι συναντήσεως και συνεργασίας».
Οι απειλές των ναρκωτικών, των όπλων και της εμπορίας ανθρώπων
Η ίδια συνεργασία είναι θεμελιώδους σημασίας και απέναντι σε σοβαρές απειλές:
Το οργανωμένο έγκλημα, τα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων, η διακίνηση όπλων και ναρκωτικών, καθώς και η διαφθορά, υπονομεύουν την κοινωνική συμβίωση, τροφοδοτούν τη βία και στερούν πόρους που είναι αναγκαίοι για το κοινό καλό.
Η διαφθορά διαβρώνει την εμπιστοσύνη
«Είναι απαραίτητη η συντονισμένη δράση μεταξύ των κρατών και η ισχύς των θεσμών», υπογραμμίζει ο Λέων.
«Αυτή η θεσμική ισχύς εξαρτάται επίσης από την προσωπική ακεραιότητα εκείνων στους οποίους έχει ανατεθεί η ευθύνη της διακυβερνήσεως, διότι η διαφθορά διαβρώνει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς τους».
Μία από τις ύψιστες εκφράσεις αυτής της κοινής δεσμεύσεως είναι η «υπηρεσία προς την ειρήνη»:
«Τα νόμιμα συμφέροντα κάθε Έθνους πρέπει να υπερασπίζονται μέσω του διαλόγου, του σεβασμού του δικαίου και της διαρκούς αναζητήσεως συμφωνιών».
Η αποστολή της Εκκλησίας
Ο Πάπας αφιερώνει σημαντικό μέρος της ομιλίας του στην αποστολή της Εκκλησίας, η παρουσία της οποίας στην Αργεντινή έχει μακρά ιστορία, συνδεδεμένη με τον ευαγγελισμό σε ολόκληρη την Αμερική, την εκπαίδευση, την περίθαλψη των φτωχών και των ασθενών, τη στήριξη των οικογενειών και την προώθηση της συμφιλιώσεως.
Η αποστολή αυτή «γεννιέται από την αγάπη του Χριστού και εκφράζεται με την υποδοχή και την εγγύτητα προς κάθε άνθρωπο στον κόσμο, καθώς επίσης με κοινωνικές πρωτοβουλίες και τη μαρτυρία ανθρώπων που βρίσκονται στην υπηρεσία του πλησίον».
Υπάρχουν αγαθά τα οποία χρειάζεται μια κοινωνία και τα οποία καμία δημόσια πολιτική δεν μπορεί να δημιουργήσει από μόνη της. Η εμπιστοσύνη, η συγχώρηση, η διάθεση για προσφορά και η συνειδητοποίηση ότι η ζωή του καθενός έχει ένα νόημα που υπερβαίνει την επιτυχία ή τη χρησιμότητα, καλλιεργούνται στην προσωπική συνείδηση και στη ζωή των οικογενειών και των κοινοτήτων. Η πίστη τροφοδοτεί και στηρίζει αυτά τα αγαθά.
Πολιτισμός και τέχνη
Στην ομιλία του Ποντίφικα υπάρχει επίσης αναφορά στο έργο Martín Fierro του Χοσέ Ερνάντες, στις σελίδες του Χόρχε Λουίς Μπόρχες, καθώς και στα έργα πολλών άλλων συγγραφέων που εμπλούτισαν την ισπανική γλώσσα με τις ιδιαίτερες αποχρώσεις της περιοχής του Ρίο ντε λα Πλάτα.
Γίνεται ακόμη αναφορά στον Γκαρδέλ, τον «πατέρα του τάνγκο», και στο τραγούδι του: «Η ζωή είναι μια πνοή…».
Πράγματι, «η ζωή είναι μια πνοή, αλλά το καλό που κάθε γενεά κατόρθωσε να διαφυλάξει και να μεταδώσει εξακολουθεί να παραμένει», καταλήγει ο Λέων ΙΔ΄.
Κάθε γενεά παραλαμβάνει μια πατρίδα που άλλοι έχουν εμπιστευθεί στα χέρια της. Για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, σε αυτήν εναπόκειται να κατοικήσει σε αυτήν, να την υπηρετήσει και να την αναπτύξει. Έπειτα, θα πρέπει να την παραδώσει.
Η προσευχή προς την Παναγία του Λουχάν
Προς τον λαό της Αργεντινής, ο οποίος είναι γνωστός και ως λαός της «αλμπισελέστε» (της γαλανόλευκης σημαίας), ο Ποντίφικας απευθύνει μια διπλή προτροπή: «Να ατενίζει το μέλλον με εμπιστοσύνη» και «να διατηρεί ζωντανή την επιδίωξη της εθνικής ενότητας».
Τέλος, απευθύνει προσευχή προς την Nuestra Señora de Luján (Παναγία του Λουχάν), χρησιμοποιώντας τα λόγια που είχε διατυπώσει ο Πάπας Φραγκίσκος για την πατρίδα του:
«Είθε ο Κύριος να σας κάνει να αυξάνεστε ως λαός».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
