Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ το εξήγησε στην Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή: η ευθύνη πρέπει να παραμένει στα χέρια του ανθρώπου, ο οποίος είναι εικόνα του Θεού. Προβληματισμοί για έναν κόσμο που διαποτίζεται ολοένα και περισσότερο από μια «αποτελεσματικότερη» Τεχνητή Νοημοσύνη.
Στη Βίβλο, και ειδικότερα στη διήγηση που ακολουθεί τον κατακλυσμό (Γεν. 9,5), καθώς και στην ιστορία του Κάιν και του Άβελ (Γεν. 4), ο Θεός ορίζει ότι η ζωή του ανθρώπου έχει εμπιστευθεί στον ίδιο τον άνθρωπο. Καθένας από εμάς είναι αδελφός του άλλου και είμαστε φύλακες και υπεύθυνοι για τη ζωή του. Τίποτε μέσα στο σύμπαν που δημιούργησε αρχικά ο Θεός, ούτε και σε εκείνο που παράγει ο άνθρωπος, δεν μπορεί να θεωρηθεί ή να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο αυτής της φύλαξης και της ευθύνης, η οποία ανήκει στο μοναδικό δημιούργημα κάτω από τον ουρανό που φέρει μέσα του την εικόνα και την ομοίωση του Δημιουργού του (πρβλ. Γεν. 1,26-27).
Οι εξελίξεις και οι εφαρμογές των τεχνολογιών που συνδέονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αναπτύσσονται με ταχύτατους ρυθμούς, ακόμη και σε ευαίσθητους τομείς δραστηριότητας, οι οποίοι δεν στερούνται πιθανών επιβλαβών συνεπειών για την ανθρώπινη ζωή, από τη σύλληψή της μέχρι τον θάνατο. Η σχέση ανάμεσα στα οφέλη και στους κινδύνους αυτών των τεχνολογιών βρίσκεται υπό τη στενή παρακολούθηση τόσο των ίδιων των δημιουργών και υποστηρικτών τους όσο και των μελετητών των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, καθώς και διαφόρων πολιτικών και κυβερνητικών οργανισμών.
Και η Εκκλησία έχει λάβει θέση, έχοντας ως γνώμονα το κοινό καλό, μέσα από τη διδασκαλία του Πάπα Φραγκίσκου και, πιο πρόσφατα, του Πάπα Λέοντος ΙΔ΄, με το κείμενο Magnifica humanitas.
Στο συγκεκριμένο ζήτημα επανήλθε ο Πάπας Πρεβόστ στις 30 Οκτωβρίου, απευθυνόμενος στους συμμετέχοντες σε συνάντηση που διοργάνωσε η Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή. Ακολουθώντας τη σκέψη του προκατόχου του, Φραγκίσκου, υπενθύμισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί «ένα συναρπαστικό και ταυτόχρονα τρομερό εργαλείο» και προειδοποίησε ότι «δεν πρέπει ποτέ να ανατίθεται σε μια μηχανή η επιλογή να αφαιρέσει μια ανθρώπινη ζωή».
Σε ορισμένους τομείς – και όχι μόνο στα πεδία των μαχών – η Τεχνητή Νοημοσύνη κινδυνεύει να καταστεί το «μακρύ χέρι» του Κάιν εναντίον του αδελφού του, μετατρεπόμενη έτσι σε όργανο θανάτου αντί να αποτελεί ευκαιρία για μεγαλύτερο σεβασμό και προαγωγή της ανθρώπινης ζωής.
Η σκέψη στρέφεται πρωτίστως, εξαιτίας της ήδη υπάρχουσας εφαρμογής τους –ενδεχομένως ακόμη σε πειραματικό στάδιο, αλλά πάντως πραγματικής– στον Ρωσοουκρανικό πόλεμο και σε άλλα πολεμικά μέτωπα, στις τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης που αποτελούν τη βάση για την κατασκευή μηχανών (εναέριων, χερσαίων και θαλάσσιων μη επανδρωμένων αεροσκαφών), οι οποίες είναι σε θέση να επιλέγουν, να εντοπίζουν, να πλήττουν και να σκοτώνουν αυτόνομα μεμονωμένους αντίπαλους μαχητές ή ομάδες αυτών.
Ωστόσο, διαγράφονται και άλλα ανησυχητικά ενδεχόμενα, ιδίως στον ορίζοντα της βιοϊατρικής χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στο πεδίο της αρχόμενης ζωής, θα μπορούσε να ανατεθεί στην αυτόνομη ικανότητα της ΤΝ η ανάλυση, η σύγκριση και η μορφολογική ή/και γονιδιωματική επιλογή των ανθρώπινων εμβρύων που παράγονται in vitro κατά τις διαδικασίες της λεγόμενης «ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής». Με τον τρόπο αυτό, ορισμένα έμβρυα θα μπορούσαν να απορρίπτονται και να μη μεταφέρονται στη μήτρα της μητέρας, βάσει ευγονικών κριτηρίων, χωρίς η τελική απόφαση να λαμβάνεται, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, από τον ιατρό και τους γονείς.
Αντίστοιχα, θα μπορούσε να πραγματοποιείται επιλογή των εμβρύων που πρόκειται να υποβληθούν σε άμβλωση, με βάση τα παθοφυσιολογικά ή ακόμη και απλώς βιολογικά χαρακτηριστικά τους, τα οποία θα εντοπίζονται αυτόματα μέσω της λεπτομερούς ανάλυσης υπερηχογραφικών εικόνων και μοριακών δεδομένων που προκύπτουν από εξετάσεις κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης (προγεννητικός έλεγχος καθοδηγούμενος από την Τεχνητή Νοημοσύνη).
Ανάλογα ζητήματα, εξαιρετικά σοβαρά, ανακύπτουν και στον τομέα της εντατικής θεραπείας και της αντιμετώπισης του τέλους της ζωής ασθενών που πάσχουν από ανίατες ασθένειες. Αφορούν τις υποδείξεις που προέρχονται από αλγορίθμους Τεχνητής Νοημοσύνης, οι οποίοι αναλύουν πολυάριθμες ζωτικές παραμέτρους του ασθενούς, το πρόσφατο και απώτερο ιατρικό ιστορικό του, καθώς και στοιχεία της προσωπικής του διαδρομής, προκειμένου να επιλέξουν ποιοι θα οδηγηθούν στην εγκατάλειψη της θεραπευτικής φροντίδας και στην ευθανασία ή ποιοι θα ενταχθούν ή θα αποκλειστούν από ένα πρόγραμμα ανακουφιστικής φροντίδας.
«Οι αποφάσεις που αφορούν την ανθρώπινη ζωή, την ελευθερία και τη χρήση βίας πρέπει πάντοτε να υπόκεινται σε αποτελεσματικό, ενημερωμένο και υπεύθυνο ανθρώπινο έλεγχο. Για τον λόγο αυτό, η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να “αφοπλιστεί”», υπενθύμισε ο Πάπας.
«Οι μηχανές είναι εργαλεία, όχι πρόσωπα». Δεν διαθέτουν ηθική συνείδηση και δεν μπορούμε να τους εμπιστευόμαστε αποφάσεις με ουσιαστική ηθική σημασία για τη δική μας ζωή, καθώς και για τη ζωή των αγέννητων παιδιών, των ασθενών και των ετοιμοθανάτων. Οι δύσκολες, συχνά δραματικές αποφάσεις δεν μπορούν να ανατίθενται ούτε καν σε ένα «έξυπνο» σύστημα.
«Σήμερα, κάποιοι προτείνουν να παραχωρηθούν σε αυτά τα συστήματα δικαιώματα ή ακόμη και νομική προσωπικότητα», κατέληξε ο Λέων ΙΔ΄. «Μια τέτοια προσέγγιση κινδυνεύει να συσκοτίσει την ανθρώπινη ευθύνη και να αφήσει όσους υφίστανται κάποια βλάβη να βρεθούν αντιμέτωποι με μια απρόσωπη οντότητα».
ΠΗΓΗ: AVVENIRE
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ
