Κατά την τελευταία ημέρα του ταξιδιού του στη Γαλλία, ο Πάπας Λέων, πριν επιστρέψει στη Ρώμη, μεταβαίνει στη Μετς, όπου αναμένεται η ομιλία του για την ειρήνη και τον ρόλο της Ευρώπης. Ο Πάπας αναχώρησε από τη Λούρδη στις 7:40 και έφθασε στη Μετς στις 9:20. Η πρώτη εκδήλωση, στις 10:00, είναι η διαθρησκειακή συνάντηση στο Συνεδριακό Κέντρο που είναι αφιερωμένο στον Ρομπέρ Σουμάν, έναν από τους πατέρες και ιδρυτές της σύγχρονης Ευρώπης. Στις 11:00 θα εκφωνήσει ομιλία με θέμα: «Στις ρίζες της Ευρώπης για την ειρήνη και την ενότητα».
Στην εκδήλωση θα είναι και πάλι παρών ο Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας Εμμανουέλ Μακρόν, ο οποίος προσκάλεσε όλους τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Η τελευταία εκδήλωση του προγράμματος της ημέρας είναι η τέλεση της Θείας Λειτουργίας στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Στεφάνου στις 16:00. Το παπικό αεροσκάφος θα αναχωρήσει κατόπιν από τη Μετς στις 19:00, με προβλεπόμενη άφιξη στο Φιουμιτσίνο της Ρώμης στις 20:50.
Τρία χαρακτηριστικά συνδέουν τον Ρομπέρ Σουμάν —τον οποίο ο Πάπας θα τιμήσει μεταβαίνοντας στη Μετς, στη Λωρραίνη, κατά την τελευταία ημέρα της επισκέψεώς του στη Γαλλία— με τον Κόνραντ Αντενάουερ (Γερμανία) και τον Αλσίντε ντε Γκάσπερι (Ιταλία), τους άλλους δύο Πατέρες και Ιδρυτές της ενωμένης Ευρώπης: «Η γερμανική γλώσσα, η καθολική πίστη και η ιδιότητα του ανθρώπου των συνόρων. Τα σύνορα τα έζησαν ως γέφυρα, ως τόπο διαλόγου και αδελφοσύνης, ανατρέποντας την αντίληψη περί υπεροχής που χαρακτήριζε την εποχή του Χίτλερ», εξηγεί ο Ρόκο Μπουτιλιόνε, φιλόσοφος, πανεπιστημιακός, φίλος του Αγίου Ιωάννη Παύλου Β΄ και μελετητής της σκέψεώς του, καθώς και πρώην υπουργός αρμόδιος για τις κοινοτικές πολιτικές και για τα πολιτιστικά αγαθά.
Ο Σουμάν, με πατέρα καταγόμενο από τη Λωρραίνη και μητέρα από το Λουξεμβούργο, γεννήθηκε ως Γερμανός υπήκοος, σπούδασε στη Γερμανία και ολοκλήρωσε εκεί τις σπουδές του. Έγινε Γάλλος υπήκοος όταν η Αλσατία-Λωρραίνη, το 1919, μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επανεντάχθηκε στη Γαλλία δυνάμει της Συνθήκης των Βερσαλλιών.
Ανάλογη υπήρξε, κατά τρόπο χαρακτηριστικό, και η περίπτωση του Αντενάουερ, ο οποίος γεννήθηκε στην Κολωνία της Ρηνανίας και αυτοπροσδιοριζόταν ως άνθρωπος των συνόρων. Ο Ντε Γκάσπερι εξάλλου, το 1911, υπήρξε για μία περίοδο της ζωής του Αυστριακός υπήκοος και εξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων του Reichsrat (Αυτοκρατορικού Συμβουλίου), εκπροσωπώντας την εκλογική περιφέρεια Val di Fiemme–Trento.
«Θα πρέπει να θυμηθούμε το περίφημο λατινικό ρητό Bella gerunt alii, tu felix Austria nube —“Οι άλλοι ας διεξάγουν πολέμους· εσύ, ευτυχισμένη Αυστρία, νυμφεύου”, το οποίο χαρακτήριζε τη στρατηγική των Αψβούργων, που αξιοποιούσαν τους δυναστικούς γάμους για να διευρύνουν την ισχύ τους.
Ο μακάριος Κάρολος Α΄, τελευταίος Αυτοκράτορας της Αυστρίας, επισφράγισε αυτόν τον αψβουργικό μύθο, καθιστώντας την Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία μια μορφή ενότητος μεταξύ ελευθέρων λαών. Με τον Χίτλερ, όμως, ο μύθος αυτός, εν μέρει θεμελιωμένος και εν μέρει όχι, μετατράπηκε σε εργαλείο κυριαρχίας, με τις ολέθριες συνέπειες που γνωρίζουμε».
Η ίδια γλώσσα, διαφορετικό όραμα για την Ευρώπη
Επομένως, εάν η καταστροφή της Ευρώπης θεωρητικοποιήθηκε και πραγματοποιήθηκε στη γερμανική γλώσσα, το σχέδιο της ευρωπαϊκής ενότητος έκανε τα πρώτα του βήματα, παράλληλα, χρησιμοποιώντας την ίδια γλώσσα.
«Και εδώ έχει σημασία η γερμανική γλώσσα, διότι ο Αυστριακός πολιτικός και φιλόσοφος Richard von Coudenhove-Kalergi έγραψε το 1923 το βιβλίο Paneuropa, το οποίο αποτέλεσε την απαρχή ενός ρεύματος σκέψεως —με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, του Αλβέρτου Αϊνστάιν, του Τόμας Μαν και του Σίγκμουντ Φρόυντ, καθώς και, σε πολιτικό επίπεδο, και των τριών Πατέρων Ιδρυτών— που, πολύ πριν από την εποχή του, διατύπωνε θεωρητικά την προοπτική της ευρωπαϊκής ενοποιήσεως.
Ο ίδιος, μάλιστα, πρότεινε την “Ωδή στη Χαρά” ως ευρωπαϊκό ύμνο και διατύπωσε την προοπτική ενός πρώτου κοινού πεδίου ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα».
Ο άνθρακας και ο χάλυβας ως όργανα ειρήνης
Η “Διακήρυξη Σουμάν” του 1950 έδωσε την έναρξη σε αυτή την πρώτη μορφή ευρωπαϊκής συνεργασίας. Γιατί ακριβώς ο άνθρακας και ο χάλυβας;
«Ο Σουμάν έγραφε ότι “η ένωση των ευρωπαϊκών εθνών απαιτεί την εξάλειψη της αιώνιας αντιθέσεως μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας”. Ο άνθρακας και ο χάλυβας, από πρώτες ύλες της πολεμικής βιομηχανίας, μεταβλήθηκαν σε μέσα υπηρετήσεως μιας ιδέας ειρήνης. Αυτή ήταν η μεγάλη του διαίσθηση».
Ο χριστιανισμός ως παράγων ενότητος
Και γιατί ο χριστιανισμός υπήρξε παράγων ενοποιήσεως της Ευρώπης;
«Το Βάπτισμα και οι μικτοί γάμοι έφεραν σε σχέση, στη Γαλλία, τους Γότθους και τους Φράγκους· στην Ισπανία, τους Βησιγότθους και τους Ισπανούς· στη Γερμανία, τους Σάξονες και τους Βαυαρούς. Ας σκεφθούμε ακόμη τους Λογγοβάρδους, τους Φράγκους και τους Λατίνους του Adelchi του Manzoni.
Οι τρεις Ιδρυτές Πατέρες, Γκάσπερι, Αντενάουερ και Σουμάν, υπήρξαν έκφραση αυτών των παραμεθόριων πολιτισμών, αυτής της συναντήσεως και συγχωνεύσεως διαφορετικών λαών.
Έτσι γεννιέται ένας νέος ευρωπαϊκός λαός, φορέας μιας κοινής ιδέας περί παγκοσμίου ειρήνης, αντλημένης από τον χριστιανισμό. Γεννιέται μια ιδέα πολιτικής ενότητος, αλλά και κοινής αμύνης».
Η τελευταία μάχη του Ντε Γκάσπερι
Και πάνω σε αυτή τη βάση ο Ντε Γκάσπερι, ήδη σε προχωρημένη ηλικία, μετά την ενότητα στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα που προώθησε ο Σουμάν, έδωσε την τελευταία του μάχη, αλλά ηττήθηκε εξαιτίας ακριβώς της γαλλικής αντιθέσεως.
«Η Γαλλία, η οποία βρισκόταν τότε σε πόλεμο στο Βιετνάμ, δεν γνώριζε εάν η Ευρώπη θα τη στήριζε. Εναντίον όμως της ευρωπαϊκής κοινής αμύνης συνέκλιναν και άλλοι παράγοντες: η αντίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, προτιμούσαν να έχουν απέναντί τους τα επιμέρους κράτη και όχι μια ενωμένη Ευρώπη, καθώς και η αντίθεση των κομμουνιστών».
Οι χριστιανικές ρίζες απέναντι στην ξενοφοβία
Τώρα, με την άνοδο του κόμματος AfD, η Γερμανία φαίνεται να έχει καταστεί επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσεως, ενώ προηγουμένως είχε αποτελέσει φορέα μιας ενοποιητικής πολιτικής κουλτούρας.
«Χρησιμοποιείται ένας “άριος” χριστιανισμός, ο οποίος δεν υπάρχει, προκειμένου να παραμερισθεί εκείνη η μεγάλη προοπτική για την Ευρώπη, η οποία εκφράσθηκε με τον Άγιο Ιωάννη Παύλο Β΄ και προωθήθηκε από τον Χέλμουτ Κολ, και η οποία, με την κατάρρευση του κομμουνισμού, μπορούσε να αναπνεύσει “με δύο πνεύμονες”. Θα έπρεπε όμως να αναγνωρίσει τις χριστιανικές της ρίζες, οι οποίες θα βοηθούσαν ώστε να μην περιπέσει σήμερα σε μια ξενοφοβική και αντιισλαμική εκτροπή. Αρκεί να θυμηθούμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίσαμε στην Ιταλία την αλβανική κρίση. Υπήρξε μεγάλη υποδοχή και πλήρης ενσωμάτωση· αυτό ήταν το πρότυπο που έπρεπε να ακολουθηθεί».
Η κληρονομιά των Ιδρυτών Πατέρων
Ο Πάπας, απευθυνόμενος στους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στις 25 Απριλίου, υπογράμμισε τη συμβολή των Ιδρυτών Πατέρων, οι οποίοι θεωρούσαν τις χριστιανικές αρχές κοινό και ενοποιητικό παράγοντα, μετά την καταστροφή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Όπως και στην περίπτωση του Ντε Γκάσπερι, έτσι και στην περίπτωση του Σουμάν προχωρεί η διαδικασία αγιοκατατάξεως.
«Η επισκοπική φάση έχει, όπως φαίνεται, ολοκληρωθεί χωρίς σκιές. Θα ήταν όμορφο εάν αυτή η επίσκεψη μπορούσε να προοιωνίσει ένα αποφασιστικό βήμα προς τα εμπρός».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
