Η ομιλία του Πάπα προς την ακαδημαϊκή και πολιτιστική κοινότητα, που δόθηκε στη Σχολή Πληροφορικής και Βιονικής του Καθολικού Πανεπιστημίου Péter Pázmány, ήταν το τελευταίο επίσημο ραντεβού του Πάπα στην Ουγγαρία, όπου πέρασε τις τελευταίες τρεις ημέρες σε επίσημη επίσκεψη, συναντώντας τις εθνικές αρχές, πρόσφυγες και μέλη της τοπικής καθολικής κοινότητας.
Στην ομιλία του στο πανεπιστήμιο, ο πάπας Φραγκίσκος αναφέρθηκε σε διάφορα δυστοπικά και μοιρολατρικά οράματα για το πως θα μπορούσε να γίνει ο κόσμος εάν η πρόοδος της τεχνολογίας και της επιστήμης δεν ελεγχθεί και αφεθεί να προχωρήσει χωρίς σαφή ηθική ή επιθυμία για την αναζήτηση της αλήθειας.
Αναφέρθηκε εκτενώς στον Ρομάνο Γκουαρντίνι (1885 –1968), έναν Γερμανό καθολικό ιερέα, φιλόσοφο και θεολόγο, ο οποίος αναγνωρίζεται ευρέως ως μία από τις προσωπικότητες με τη μεγαλύτερη επιρροή στην καθολική πνευματική ζωή του 20ού αιώνα.
Σε ένα από τα γραπτά του, είπε ο Πάπας, ο Guardini ανέφερε ότι υπάρχουν δύο μορφές γνώσης, εκ των οποίων η μία εμβαθύνει σε κάτι και προσπαθεί να το κατανοήσει και να το ζήσει εκ των έσω, ενώ η άλλη ξεχωρίζει ένα πράγμα, το διαμερίζει και τελικά το καταλαμβάνει.
Αυτή η τελευταία μορφή γνώσης, είπε, «κατευθύνεται προς έναν και μόνο σκοπό: τη μηχανή», αποτέλεσμα της οποίας είναι η ανάπτυξη «μιας τεχνικής ελέγχου των ζωντανών ανθρώπων».
«Ο Guardini δεν δαιμονοποίησε την τεχνολογία, η οποία βελτιώνει τη ζωή και την επικοινωνία και φέρνει πολλά πλεονεκτήματα, αλλά προειδοποίησε για τον κίνδυνο να καταλήξει να ελέγχει, αν όχι να κυριαρχεί, στη ζωή μας».
Ο πάπας Φραγκίσκος επεσήμανε τους κινδύνους που εγκυμονεί το γεγονός ότι επιτρέπουμε σε αυτού του είδους τα συστήματα να αναπτυχθούν ανεμπόδιστα, λέγοντας ότι «πολλά από αυτά που προέβλεψε ο Guardini μας φαίνονται προφανή σήμερα».
Στο πλαίσιο αυτό, επισήμανε την όλο και μεγαλύτερη οικολογική κρίση και την αυξανόμενη έλλειψη ηθικών ορίων στην επιστήμη και την τεχνολογία, εισάγοντας τη νοοτροπία ότι «αν είναι εφικτό, τότε είναι επιτρεπτό».
Ο πάπας Φραγκίσκος επεσήμανε επίσης την αυξανόμενη, όπως είπε, τάση «να επικεντρωνόμαστε όχι στα πρόσωπα και τις σχέσεις τους, αλλά στο άτομο, απορροφημένο από τις ανάγκες του, άπληστο για κέρδος και εξουσία, και στη συνεπακόλουθη διάβρωση των κοινοτικών δεσμών, με αποτέλεσμα η αποξένωση και το άγχος να μην είναι πλέον απλώς υπαρξιακές κρίσεις, αλλά κοινωνικά προβλήματα».
«Πόσα απομονωμένα άτομα, αν και βυθισμένα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γίνονται όλο και λιγότερο “κοινωνικά” τα ίδια και συχνά καταφεύγουν, σαν σε φαύλο κύκλο, στις παρηγοριές της τεχνολογίας για να γεμίσουν το εσωτερικό τους κενό», είπε.
«Ζώντας με φρενήρεις ρυθμούς, έρμαια ενός αδίστακτου καπιταλισμού, αποκτούν οδυνηρή συνείδηση της ευπάθειάς τους σε μια κοινωνία όπου η εξωτερική ταχύτητα συμβαδίζει με την εσωτερική ευθραυστότητα», είπε.
