Στη γενική ακρόαση της Τετάρτης, στη δεύτερη κατήχηση αφιερωμένη στη Συνοδική Διάταξη Sacrosanctum Concilium, ο Λέων ΙΔ΄ εξήγησε ότι η Λατρεία της Εκκλησίας «ενσαρκώθηκε» στις πολιτιστικές μορφές κάθε εποχής, μετατρεπόμενη σε κινητήρια δύναμη ευαγγελισμού: σήμερα «χρειάζεται να ανανεωθεί αυτή η ενέργεια» με σεβασμό στους Λειτουργικούς Κανόνες· να μην μπερδεύονται οι πιστοί με προσθήκες, αφαιρέσεις ή αυθαίρετες αλλαγές· οι καινοτομίες δεν πρέπει να θέτουν σε κίνδυνο την εκκλησιαστική κοινωνία, αλλά να την επιβεβαιώνουν.
«Να διατηρηθεί η υγιής Παράδοση και να ανοιχθεί ο δρόμος σε μια νόμιμη πρόοδο»: αυτός είναι ο σκοπός της Sacrosanctum Concilium, του πρώτου εγγράφου που προκηρύχτηκε από τη Β΄ Σύνοδο του Βατικανού, η οποία συγκλήθηκε «για να αυξάνεται ολοένα περισσότερο η χριστιανική ζωή μεταξύ των πιστών», «να προσαρμοστούν στις ανάγκες» της εποχής οι θεσμοί «που υπόκεινται σε μεταβολές», «να ευνοηθεί ό,τι μπορεί να συμβάλει στην ένωση όλων των πιστών στον Χριστό» και «να ενισχυθεί ό,τι βοηθά να κληθούν όλοι στην αγκαλιά της Εκκλησίας».
Να επιδιώκεται πάντοτε η εκκλησιαστική κοινωνία
Η πρόοδος που προβάλλεται από τη Sacrosanctum Concilium «δεν θέτει καθόλου σε κίνδυνο την εκκλησιαστική κοινωνία», υπογράμμισε ο Πάπας προς τους πιστούς που ήταν συγκεντρωμένοι στην πλατεία του Αγίου Πέτρου· αντίθετα, σκοπός της είναι «να την επιβεβαιώσει και να την προάγει». Από εδώ προέρχεται και η πρόσκληση να τηρούνται οι Λειτουργικές Διατάξεις και οι Κανόνες.
«Προτρέπω λοιπόν όλους όσοι καλούνται να προετοιμάζουν την τέλεση των Θείων Μυστηρίων, και ιδιαίτερα τους ιερείς που ασκούν το λειτούργημα της λειτουργικής προεδρίας, να διαφυλάσσουν πάντοτε εκείνον τον σεβασμό προς τα λειτουργικά κείμενα και τις διατάξεις της Λειτουργίας, ο οποίος σεβασμός πηγάζει από μια εσωτερική στάση διαθεσιμότητας και εμπιστοσύνης προς τον Θεό, εκδηλώνοντας ταπεινοφροσύνη μπροστά στο μεγαλείο Του και ειλικρινή πίστη στην εκκλησιαστική κοινωνία».
Παράδοση και πρόοδος
Αναπτύσσοντας το θέμα «Η μεταρρύθμιση της Λειτουργίας: παράδοση και εξέλιξη», ο Πάπας υπενθύμισε ότι κατά τη δεκαετία του 1960, όταν πραγματοποιήθηκε η Β΄ Σύνοδος του Βατικανού, «γινόταν έντονα αισθητή η ανάγκη ανανέωσης των τελετουργικών μορφών» και ότι «χάρη στο λειτουργικό κίνημα είχε ωριμάσει η πεποίθηση» για τον στενό «δεσμό» μεταξύ «ανακαίνισης της Λειτουργίας» και «ανακαίνισης ολόκληρης της ζωής της Εκκλησίας». Κάτι που είχε ήδη επισημανθεί από τον Πίο ΙΒ΄ στην εγκύκλιο Mediator Dei, όπου αναφέρεται ότι «η Εκκλησία είναι ένας ζωντανός οργανισμός» και επομένως «και όσον αφορά την Θεία Λειτουργία, διατηρώντας ακέραιη τη διδασκαλία της, αναπτύσσεται και εξελίσσεται, προσαρμοζόμενη και συμμορφούμενη προς τις περιστάσεις και τις ανάγκες» του χρόνου.
Όπως διευκρίνισε και ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄, παρότι «παράδοση και πρόοδος» συχνά παρουσιάζονται ως αντίθετες έννοιες, «στην πραγματικότητα αλληλοσυμπληρώνονται». Πράγματι, οι Πατέρες της Συνόδου στη Sacrosanctum Concilium διευκρίνισαν ότι η πρόοδος «ριζώνει στην αυθεντική Παράδοση», υπενθυμίζει ο Λέων, «διακρίνοντας μέσα στη Λειτουργία “ένα αμετάβλητο μέρος, επειδή είναι Θείας θεσπίσεως”, και “μέρη επιδεκτικά αλλαγών”», εφόσον «παρεισέφρησαν στοιχεία λιγότερο ανταποκρινόμενα στην εσωτερική φύση της ίδιας της Λειτουργίας» ή εφόσον αυτά έγιναν «λιγότερο κατάλληλα».
Μια λατρεία ενσαρκωμένη στην ιστορία
Για να επιτραπεί «στους πιστούς μια γόνιμη συμμετοχή, μέσω των τελετουργικών πράξεων, στο Πασχάλιο Μυστήριο του Χριστού», που αποτελεί «το θεμέλιο της Χριστιανικής Πίστης», υπήρξαν «μεταβολές» στη Λειτουργία «κατά τη διάρκεια των αιώνων».
«Η Λατρεία της Εκκλησίας “ενσαρκώθηκε” λοιπόν στις πολιτιστικές μορφές κάθε εποχής και υπήρξε ικανή να επηρεάζει αυτές τις μορφές και μάλιστα να τις μεταμορφώνει. Έτσι, η Λειτουργία υπήρξε επί αιώνες κινητήρια δύναμη ευαγγελισμού. Σήμερα χρειάζεται να ανανεωθεί αυτή η ενέργεια σε συνέχεια με την αυθεντική και ζώσα Καθολική Παράδοση, δηλαδή σύμφωνα με μια δυναμική που αποσκοπεί να εισαγάγει τους πιστούς στην πληρότητα της αλήθειας».
Να αποφεύγεται η σύγχυση των πιστών
Ο στενός δεσμός ανάμεσα στη Λειτουργική Παράδοση και την πρόοδο φαίνεται επίσης στη σύσταση των Συνοδικών Πατέρων για «αναθεώρηση των τελετών», όπου υπάρχει «πραγματική και βεβαιωμένη ωφέλεια της Εκκλησίας», έτσι ώστε «οι νέες μορφές» να «αναπτύσσονται οργανικά από τις ήδη υπάρχουσες», διευκρίνισε ο Ποντίφικας, συνιστώντας μεταρρυθμίσεις με περίσκεψη και σοβαρή μελέτη, πάντοτε με σεβασμό προς την Παράδοση.
«Για το καλό ολόκληρης της Εκκλησίας, κάθε μεταρρύθμιση πρέπει πάντοτε να “προηγείται από προσεκτική Θεολογική, Ιστορική και Ποιμαντική έρευνα”. Με αυτόν τον τρόπο η Συνοδική Διδασκαλία καλεί να αποφεύγεται η σύγχυση των πιστών, αποτρέποντας οποιονδήποτε από το να προσθέτει, να αφαιρεί ή να μεταβάλλει κάτι στη λειτουργία με δική του πρωτοβουλία».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
