Ίδρυση και αποστολή
To Μοναχικό Τάγμα των Σαλεσιανών, γνωστό ως Τάγμα του Αγίου Ιωάννη Μπόσκο, είναι ανδρικό Θρησκευτικό Μοναχικό Τάγμα Ποντιφικού Δικαίου.
Η μοναστική αυτή κοινότητα ιδρύθηκε το 1859 από τον Άγιο Ιωάννη Μπόσκο στη συνοικία Βαλντόκκο του Τορίνο, ως επιστέγασμα της μακράς και έντονης αποστολικής του δράσης υπέρ των φτωχών νέων. Οι Σαλεσιανοί έλαβαν το Ποντιφικό Διάταγμα επαίνου το 1864, ενώ το καταστατικό τους εγκρίθηκε από την Αγία Έδρα το 1874.
Η κύρια αποστολή τους είναι η εκπαίδευση και η διαπαιδαγώγηση των νέων μέσω σχολείων, ορατορίων, γεωργικών και επαγγελματικών κέντρων κατάρτισης, καθώς και η δράση στον τομέα των εκδόσεων και των ιεραποστολών.
Πώς ξεκίνησε
Ο Ιωάννης Μπόσκο (1815–1888), γιος των αγροτών Φραγκίσκου Μπόσκο και Μαργαρίτας Οκιένα, έχασε τον πατέρα του σε μικρή ηλικία. Σε ηλικία δεκαέξι ετών άρχισε σπουδές στο Κιέρι με σκοπό να γίνει ιερέας. Χειροτονήθηκε στις 6 Ιουλίου 1841 από τον αρχιεπίσκοπο του Τορίνο Λουίτζι Φραντσόνι.
Χάρη στη φιλία του με τον ιερέα Τζουζέπε Καφάσο γνώρισε τη σκληρή πραγματικότητα των νεανικών φυλακών. Εκείνη την εποχή το Τορίνο γνώριζε ταχεία βιομηχανική ανάπτυξη και πλήθος νέων κατέφθανε από την ύπαιθρο αναζητώντας εργασία.
Στις 8 Δεκεμβρίου 1841 ξεκίνησε το εκπαιδευτικό του έργο διδάσκοντας κατήχηση σε έναν νεαρό μαθητευόμενο οικοδόμο στον ναό του Αγίου Φραγκίσκου. Πολύ σύντομα οι νέοι που συγκέντρωνε γύρω του έφθασαν τους διακόσιους.
Το έργο βρήκε μόνιμη στέγη στις 12 Απριλίου 1846 σε ένα υπόστεγο που παραχώρησε ο Φραντσέσκο Πινάρντι στο Βαλντόκκο. Εκεί αναπτύχθηκε ένα ευρύ δίκτυο φροντίδας για άστεγους και άπορους νέους (ορατόριο). Σημαντική υπήρξε και η συμβολή της μητέρας του, Μαργαρίτας, η οποία εργάστηκε στο πλευρό του έως τον θάνατό της το 1857.
Ο Μπόσκο αφιέρωσε το ορατόριό του, στον Άγιο Φραγκίσκο της Σαλ, από τον οποίο προήλθε και η ονομασία της μελλοντικής κοινότητας. Ο άγιος επιλέχθηκε ως προστάτης επειδή ενσάρκωνε τις αρχές της καλοσύνης, της αισιοδοξίας και του χριστιανικού ανθρωπισμού που αποτέλεσαν τη βάση του παιδαγωγικού συστήματος του Μπόσκο.
Για την επαγγελματική αποκατάσταση των νέων ίδρυσε εργαστήρια μαθητείας, εσπερινό σχολείο, γυμνάσιο και τυπογραφείο.
Η ίδρυση της Σαλεσιανής Κοινότητας
Στις 26 Ιανουαρίου 1854 ο Δον Μπόσκο συγκέντρωσε τέσσερις στενούς συνεργάτες του για τη διαχείριση του έργου.
Το 1858 έγινε δεκτός στη Ρώμη από τον Πάπα Πίο Θ΄, ο οποίος ενθάρρυνε θερμά τις πρωτοβουλίες του. Στις 18 Δεκεμβρίου 1859 ο ίδιος και οι πρώτοι σύντροφοί του συγκρότησαν επίσημα τη νέα θρησκευτική μοναστική κοινότητα με σκοπό την προώθηση της δόξας του Θεού και τη σωτηρία των ψυχών που είχαν μεγαλύτερη ανάγκη εκπαίδευσης και αγωγής.
Στις 14 Μαΐου 1862 τα πρώτα είκοσι δύο μέλη έδωσαν δημόσιους όρκους φτώχειας, υπακοής και αγνότητας.
Το Μοναχικό Τάγμα των Σαλεσιανών έλαβε το παπικό διάταγμα επαίνου στις 23 Ιουνίου 1864. Οι οριστικές συνταγματικές διατάξεις εγκρίθηκαν από τον Πάπα στις 3 Απριλίου 1874, ενώ το 1884 η κοινότητα απέκτησε το προνόμιο της απαλλαγής από την τοπική εκκλησιαστική δικαιοδοσία.
Η σαλεσιανή παιδαγωγική
Οι παιδαγωγικές αρχές του Δον Μπόσκο εκτίθενται σε έργα όπως:
- «Ο προνοητικός νέος»
- «Εμπιστευτικές οδηγίες προς τους διευθυντές»
- «Το προληπτικό σύστημα στην αγωγή της νεολαίας»
- «Η Επιστολή από τη Ρώμη»
- «Η εγκύκλιος περί τιμωριών»
Ο Δον Μπόσκο απέρριπτε τις κατασταλτικές μεθόδους και πρότεινε το «προληπτικό σύστημα». Υποστήριζε ότι οι νέοι πρέπει να γνωρίζουν τους κανόνες της κοινότητας και ότι οι παιδαγωγοί οφείλουν να επιβλέπουν με αγάπη, αποτρέποντας τα λάθη πριν αυτά συμβούν.
Κεντρικός άξονας της Σαλεσιανής παιδαγωγικής είναι η «ποιμαντική αγάπη». Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να ενεργούν με αγάπη, εγκάρδια διάθεση και στοργή, βοηθώντας τους νέους να αισθάνονται ότι αγαπιούνται.
Οι ιεραποστολές
Η πρώτη ιεραποστολική αποστολή των Σαλεσιανών οργανώθηκε το 1875 στην Αργεντινή για τον ευαγγελισμό της Παταγονίας. Επικεφαλής τέθηκε ο μελλοντικός Καρδινάλιος Τζοβάνι Καλιέρο.
Από την Αργεντινή οι Σαλεσιανοί επεκτάθηκαν στην Ουρουγουάη, τη Βραζιλία και αργότερα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στην Αφρική εγκαταστάθηκαν μετά τον θάνατο του ιδρυτή τους. Το 1891 άνοιξαν οίκο στο Οράν της Αλγερίας, ενώ ιδιαίτερη επιτυχία σημείωσαν στο Κονγκό, όπου από το 1912 ανέπτυξαν σημαντικό ιεραποστολικό έργο.
Το 1906 έφθασαν στην Ινδία, επεκτείνοντας τη δράση τους στην Ασία. Αργότερα δραστηριοποιήθηκαν στο Θιβέτ, τη Βιρμανία και την Ιαπωνία.
Δραστηριότητες
Σύμφωνα με το καταστατικό τους, οι Σαλεσιανοί επιδιώκουν να είναι «σημεία και φορείς της αγάπης του Θεού προς τους νέους, ιδιαίτερα προς τους φτωχότερους».
Η αποστολή αυτή πραγματοποιείται μέσω:
- Ορατορίων (Κέντρων Νεότητας),
- σχολείων και οικοτροφείων,
- επαγγελματικών και αγροτικών κέντρων κατάρτισης,
- κέντρων επαγγελματικού και πνευματικού προσανατολισμού,
- οίκων πνευματικότητας.
Στη Ρώμη εδρεύει το Ποντιφικό Σαλεσιανό Πανεπιστήμιο, με σχολές Κανονικού δικαίου, φιλοσοφίας, θεολογίας και επιστημών της αγωγής.
Οι Σαλεσιανοί δραστηριοποιούνται επίσης έντονα στον χώρο των εκδόσεων και των μέσων επικοινωνίας, διατηρώντας εκδοτικούς οίκους στην Ιταλία, την Ισπανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ινδία, την Ανατολική Ευρώπη και τη Νότια Αμερική.
Πνευματικότητα
Ο Δον Ιωάννης Μπόσκο ανακηρύχθηκε μακάριος στις 2 Ιουνίου 1928 από τον Πάπα Πίο ΙΑ΄ και άγιος την 1η Απριλίου 1934.
Ιδιαίτερη θέση στη Σαλεσιανή πνευματικότητα κατέχει η Παναγία Βοήθεια των Χριστιανών. Ο Δον Μπόσκο, επίσης, ανήγειρε τη μεγαλοπρεπή βασιλική του Τορίνο.
Διοικητική δομή
Το Μοναχικό Τάγμα των Σαλεσιανών αποτελείται από ιερείς, κληρικούς και λαϊκούς που δίδουν απλούς θρησκευτικούς όρκους.
Ανώτατο νομοθετικό όργανο είναι η Γενική Συνέλευση, η οποία συγκαλείται κάθε έξι χρόνια. Επικεφαλής της κοινότητας βρίσκεται ο Ανώτατος Ηγούμενος, γνωστός ως Πρύτανης Μείζων με τη συνδρομή του Ανωτάτου Συμβουλίου.
Οι επαρχίες της κοινότητας ονομάζονται «Επιθεωρήσεις» και διοικούνται από Επιθεωρητές, ενώ οι τοπικές κοινότητες διοικούνται από Διευθυντές.
Η Σαλεσιανή Οικογένεια
Πολυάριθμες κοινότητες και ενώσεις εμπνέονται από το πνεύμα και τη διδασκαλία του Αγίου Ιωάννη Μπόσκο.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι Εθελόντριες του Δον Μπόσκο, οι Θυγατέρες των Ιερών Καρδιών του Ιησού και της Μαρίας, οι Σαλεσιανές Αφιερωμένες στην Ιερά Καρδία και άλλες κοινότητες που δραστηριοποιούνται σε πολλές χώρες του κόσμου.
Η Σαλεσιανή Οικογένεια περιλαμβάνει επίσης τις ενώσεις παλαιών μαθητών και μαθητριών των Σαλεσιανών και των Θυγατέρων της Αειπαρθένου Μαρίας Βοήθειας των Χριστιανών.
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
