Ο Λέων ΙΔ΄, ο πρώτος Ποντίφικας που μίλησε στο Ισπανικό Κογκρέσο, κάλεσε σε ειρήνη μέσω του θάρρους της διαπραγμάτευσης, κατήγγειλε τον επανεξοπλισμό στην Ευρώπη και στον κόσμο και τόνισε ότι «η πραγματική ασφάλεια γεννιέται από τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου». Ζήτησε την προστασία της ζωής, της οικογένειας και της θρησκευτικής ελευθερίας, καθώς και συγκεκριμένες απαντήσεις στο μεταναστευτικό ζήτημα.
Ειρήνη, διαπραγματεύσεις, επανεξοπλισμός, μετανάστευση, νομοθεσία και πολιτικές διαιρέσεις· οικογένεια και προστασία της ανθρώπινης ζωής σε όλα τα στάδιά της· ελευθερία συνείδησης και θρησκείας, μέριμνα για τους φτωχούς και ένα μήνυμα προς την Ισπανία, την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο: «Κάθε πραγματικά δίκαιη κοινωνία θεμελιώνεται στην αναγνώριση της απαραβίαστης αξιοπρέπειας του ανθρώπινου προσώπου».
Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ μίλησε στο επίκεντρο της θεσμικής, νομικής και δημοκρατικής ζωής της Ισπανίας, το Palacio de las Cortes, έδρα του Κογκρέσου των Βουλευτών. Είναι ο πρώτος Ποντίφικας που απευθύνεται στην αίθουσα όπου η κοινωνική συνύπαρξη αποκτά νομική μορφή.
Παρόντες ήταν περίπου 500 βουλευτές και γερουσιαστές, οι οποίοι υποδέχθηκαν τον Πάπα με παρατεταμένο χειροκρότημα. Τον υποδέχθηκαν η πρόεδρος του Κογκρέσου Φρανσίνα Αρμενγκόλ και ο πρόεδρος της Γερουσίας Πέδρο Ρολάν, ενώ παρών ήταν και ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ.
Ο Λέων ΙΔ΄ ξεκαθάρισε εξαρχής ότι προσέρχεται «ως Επίσκοπος Ρώμης και Ποιμένας της Καθολικής Εκκλησίας», προκειμένου να εκφράσει «μια χειρονομία εγγύτητας προς την Ισπανία και έναν λόγο στην υπηρεσία του ανθρώπινου προσώπου», πάντοτε με σεβασμό προς την αποστολή των θεσμών και την ευθύνη όσων έχουν λάβει την εντολή να νομοθετούν.
Η κληρονομιά της Ισπανίας στη διεθνή συνείδηση
Αναφερόμενος στη νομοθετική λειτουργία, ο Πάπας έθεσε ένα θεμελιώδες ερώτημα: «Ποια αντίληψη για τον άνθρωπο εμπνέει τους νόμους και ποια κοινωνία οικοδομούν αυτοί οι νόμοι;».
Ακολούθησε μια εκτενής αναφορά στην ιστορία και τον πολιτισμό της Ισπανίας, μιας χώρας όπου η πίστη συνδέθηκε με τη λογική, η τέχνη με το δίκαιο και η παράδοση με τη σκέψη. Από τον Δον Κιχώτη και την Αγία Θηρεσία της Άβιλα έως τον Ουναμούνο και τη Σχολή της Σαλαμάνκα, ο Λέων ΙΔ΄ υπογράμμισε τη συμβολή της Ισπανίας στη διαμόρφωση μιας νομικής και ηθικής συνείδησης που αναγνωρίζει κάθε άνθρωπο ως φορέα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.
«Η αξιοπρέπεια, η δικαιοσύνη και το κοινό καλό πρέπει να αποτελούν το μέτρο των κοινωνικών σχέσεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο», τόνισε.
Η ειρήνη ως ηθική επιταγή – Ο πόλεμος ως οδυνηρή αποτυχία
Το μεγαλύτερο μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην ειρήνη, την οποία χαρακτήρισε όχι απλώς πολιτική επιδίωξη αλλά «αυθεντική ηθική αναγκαιότητα».
Σύμφωνα με τον Ποντίφικα, η ειρήνη απαιτεί θεσμούς που υπηρετούν τη συνάντηση, την αλήθεια, τη συμφιλίωση, την κοινωνική φιλία και τον αμοιβαίο σεβασμό. Σε διεθνές επίπεδο προϋποθέτει διπλωματικό θάρρος, ηθική ευθύνη και σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
«Κάθε πόλεμος αποτελεί μια οδυνηρή αποτυχία της ικανότητας διαπραγμάτευσης και της κοινής συνείδησης της ανθρωπότητας. Τα όπλα μπορούν να επιβάλουν μια προσωρινή σιωπή, αλλά ποτέ δεν θα οικοδομήσουν μια αυθεντική και διαρκή ειρήνη».
Ο Πάπας εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για την επανεμφάνιση του επανεξοπλισμού ως δήθεν αναπόφευκτης απάντησης στη διεθνή αστάθεια.
«Η πραγματική ασφάλεια γεννιέται από τη δικαιοσύνη, τον υπομονετικό διάλογο, τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και από μια πολιτική που θέτει τη ζωή των λαών πάνω από τα συμφέροντα όσων κερδίζουν από τον πόλεμο».
Παράλληλα, προειδοποίησε για τις ηθικές προκλήσεις που εγείρουν οι νέες τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη στον στρατιωτικό τομέα, τονίζοντας ότι αποφάσεις ζωής και θανάτου δεν μπορούν να ανατίθενται σε αυτοματισμούς.
Η υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής
Ο Λέων ΙΔ΄ επανέφερε την έννοια της «κουλτούρας της απόρριψης», τονίζοντας ότι αποτελεί μία από τις σοβαρότερες απειλές για την κοινωνική συμβίωση.
Απευθυνόμενος στους νομοθέτες, διερωτήθηκε:
«Μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά δίκαιη μια κοινότητα που αφήνει στη σκιά το αγέννητο παιδί, τον ηλικιωμένο, τον ασθενή, εκείνον που υποφέρει σιωπηλά ή εξαρτάται πλήρως από τη φροντίδα των άλλων; Η υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής δεν είναι ζήτημα ιδιωτικού ή θρησκευτικού συμφέροντος· είναι κατάκτηση πολιτισμού».
Ο Πάπας υπογράμμισε ότι κάθε ανθρώπινη ζωή πρέπει να αναγνωρίζεται και να προστατεύεται από τη σύλληψη έως τον φυσικό θάνατο.
Η αξία της οικογένειας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην οικογένεια, την οποία χαρακτήρισε «φυσικό θεμέλιο της κοινότητας» και «σχολείο ανθρωπιάς», όπου μαθαίνεται η βασική γραμματική της κοινωνικής συμβίωσης.
Όπως είπε, όταν η οικογένεια στηρίζεται, ενισχύεται η πνευματική και κοινωνική σταθερότητα των εθνών. Παράλληλα, υπερασπίστηκε το πρωταρχικό δικαίωμα των γονέων να επιλέγουν την εκπαίδευση των παιδιών τους σύμφωνα με τις ηθικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές τους πεποιθήσεις.
Συγκεκριμένες απαντήσεις στο μεταναστευτικό
Αναφερόμενος στο μεταναστευτικό, ο Πάπας το χαρακτήρισε πρόκληση που θέτει υπό δοκιμασία τη συνείδηση των εθνών και τα ηθικά θεμέλια της διεθνούς τάξης.
Επισήμανε ότι εκατομμύρια άνθρωποι εξαναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους εξαιτίας πολέμων, ανασφάλειας, φτώχειας, οικονομικών ανισοτήτων και των συνεπειών της κλιματικής κρίσης.
«Η κατάσταση των μεταναστών και των προσφύγων απαιτεί μια απάντηση που να υπερβαίνει την απλή διαχείριση των ροών. Χρειάζονται ασφαλείς και νόμιμες οδοί, υποδοχή με σεβασμό και πραγματικές δυνατότητες ένταξης».
Παράλληλα, υπογράμμισε το δικαίωμα των ανθρώπων να μπορούν να παραμένουν στις πατρίδες τους υπό αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής.
Καταδίκασε επίσης τα κυκλώματα διακινητών που εκμεταλλεύονται την απόγνωση των ανθρώπων και κάλεσε σε ενίσχυση της πρόληψης, της διάσωσης και της προστασίας των θυμάτων μέσω διεθνούς συνεργασίας.
«Αφοπλίστε τη γλώσσα»
Μία ακόμη βασική προτροπή του Ποντίφικα ήταν η ανάγκη συμφιλίωσης απέναντι στη μνησικακία, την αδιαφορία και το μίσος.
«Οι λέξεις μπορούν να ανοίγουν δρόμους ή να τους κλείνουν. Μπορούν να φωτίζουν την πραγματικότητα ή να τη διαστρεβλώνουν σε τέτοιο βαθμό ώστε να καθίσταται αδύνατη η συνάντηση».
Γι’ αυτό κάλεσε τους πολιτικούς να «αφοπλίσουν τη γλώσσα τους», υπογραμμίζοντας ότι η αποφασιστικότητα δεν απαιτεί περιφρόνηση και η διαφωνία δεν συνεπάγεται ταπείνωση του αντιπάλου.
Προστασία της ελευθερίας συνείδησης και θρησκείας
Ο Πάπας ζήτησε επίσης τη νομική προστασία της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας, την οποία χαρακτήρισε θεμελιώδες δικαίωμα.
Τόνισε ότι η πίστη δεν επιδιώκει να επιβληθεί μέσω προνομίων ή εξαναγκασμού, αλλά δεν μπορεί και να εξορίζεται από τη δημόσια ζωή ως κάτι ασήμαντο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο μυστήριο της εξομολόγησης, υποστηρίζοντας ότι το απόρρητό του πρέπει να προστατεύεται νομικά ως χώρος εσωτερικής ελευθερίας του πιστού απέναντι στον Θεό.
Η μέριμνα για τους φτωχούς
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Λέων ΙΔ΄ επανέλαβε ότι οι φτωχοί αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της κοινότητας, ότι ο ξένος πρέπει να γίνεται δεκτός με σεβασμό στην αξιοπρέπειά του και ότι η ανθρώπινη ζωή δεν μπορεί ποτέ να αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα.
«Ένας νόμος δεν αποκτά το μεγαλείο του μόνο επειδή εγκρίθηκε τυπικά. Το αποκτά όταν μπορεί να σταθεί ενώπιον της ανθρώπινης αξιοπρέπειας χωρίς να ντρέπεται».
Ολοκληρώνοντας, κάλεσε την Ισπανία να παραμείνει «γη συνάντησης, πολιτισμού, αλληλεγγύης και ελπίδας», χωρίς να χάσει τη μνήμη των ριζών της και το θάρρος να κοιτάζει το μέλλον.
Η ομιλία έκλεισε μέσα σε παρατεταμένα χειροκροτήματα σχεδόν δέκα λεπτών, με πολλούς βουλευτές να φωνάζουν «Ζήτω ο Πάπας!».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
