«Δεν αρκεί να οργανώνουμε υπηρεσίες· χρειάζεται να οικοδομούμε σχέσεις». Μόνον έτσι «η βεβαιότητα ότι ο Θεός δεν μας ξεχνά» μετατρέπεται «στην καθημερινή εμπειρία ότι δεν μας ξεχνά ούτε η ενορία μας ούτε η οικογένειά μας».
Με αυτά τα λόγια ο Vittorio Scelzo, στέλεχος της Ποντιφικής Συνόδου για τους Λαϊκούς, την Οικογένεια και τη Ζωή και υπεύθυνος για την ποιμαντική των ηλικιωμένων, αποτιμά, μιλώντας στα μέσα ενημέρωσης του Βατικανού, τα έξι χρόνια από την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας αφιερωμένης στην τρίτη ηλικία.
Η Ημέρα έφθασε στην έκτη διοργάνωσή της. Ποιος είναι ο απολογισμός αυτής της πορείας;
Τα τελευταία χρόνια η Ημέρα έχει καθιερωθεί ως ένας σταθερός θεσμός στη ζωή της Εκκλησίας. Δημιουργήθηκε ως απάντηση στη μοναξιά που προκάλεσε η πανδημία της Covid-19 και συνέβαλε ώστε η ποιμαντική προσέγγιση της τρίτης ηλικίας να αποκτήσει πιο ολοκληρωμένο χαρακτήρα.
Ο στόχος δεν ήταν ποτέ να περιοριστεί σε μία ετήσια εορτή, αλλά να αναπτυχθεί μια αυθεντική ποιμαντική των ηλικιωμένων, η οποία να υπερβαίνει την αντίληψη ότι τα γηρατειά αφορούν μόνο την παροχή φροντίδας. Ο ηλικιωμένος δεν είναι απλώς αποδέκτης φιλανθρωπικών υπηρεσιών· γίνεται ενεργό υποκείμενο της ποιμαντικής ζωής της Εκκλησίας.
Οι ηλικιωμένοι αποτελούν σημαντικό τμήμα του λαού του Θεού και αξίζουν τη φροντίδα που τους αναλογεί. Η μεγάλη πρόκληση είναι αυτή η ευαισθησία να μετατραπεί σε μόνιμη εκκλησιαστική πρακτική και να ενσωματωθεί στη διαμόρφωση των ενοριακών κοινοτήτων.
Το θέμα που επέλεξε ο Πάπας Λέων ΙΔ’ , «Εγώ όμως δεν θα σε λησμονήσω ποτέ» (Ησ. 49,15), ποια προοπτική ανοίγει;
Τα λόγια του προφήτη Ησαΐα ανοίγουν ιδιαίτερα σημαντικές προοπτικές. Πρώτα απ’ όλα καλούν να ξεπεραστεί αυτό που ο Πάπας Φραγκίσκος ονόμαζε «κουλτούρα της απόρριψης», καλώντας τις κοινότητες να βγουν προς συνάντηση των ηλικιωμένων.
Σε μια κοινωνία όπου η αξία του ανθρώπου μετριέται με βάση την αποδοτικότητά του, όποιος χάνει τις δυνάμεις ή τη μνήμη του κινδυνεύει να αισθανθεί ξεχασμένος. Ο Πάπας Λέων ΙΔ’ προσθέτει ότι «η αγάπη του Θεού, που δεν ξεχνά κανέναν, αποτελεί απάντηση στην ανωνυμία μέσα στην οποία κινδυνεύει να χαθεί η ανθρώπινη ζωή».
Το μήνυμα υπενθυμίζει ότι αποστολή της Εκκλησίας είναι να κάνει ορατό και απτό αυτό το θεϊκό «δεν σε ξεχνώ», όπως υπογραμμίζεται και στην εγκύκλιο Magnifica humanitas.
Δεν αρκεί να διακηρύσσουμε με λόγια την αξιοπρέπεια των ηλικιωμένων· χρειάζεται να τους συναντούμε, να τους επισκεπτόμαστε, να τους αγκαλιάζουμε.
Ο Πάπας ζητά, συγκεκριμένα, να επισκεπτόμαστε τους ηλικιωμένους, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο του καλοκαιριού, όταν η ζέστη και η μοναξιά γίνονται ακόμη πιο επώδυνες. Μπορεί αυτό να μοιάζει με μια απλή κοινωνική ευαισθησία, όμως θα πάψει να είναι μια μεμονωμένη πράξη μόνο όταν οι ηλικιωμένοι τοποθετηθούν πραγματικά στο κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής. Τότε θα γίνει φανερό ότι δεν αποτελούν βάρος προς διαχείριση, αλλά πολύτιμο δώρο που χρειάζεται προστασία.
Σε πρακτικό επίπεδο αυτό σημαίνει ότι η κοινότητα οφείλει να αναλάβει την ευθύνη απέναντι στη μοναξιά, που αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες μορφές φτώχειας της τρίτης ηλικίας. Δεν αρκεί η οργάνωση υπηρεσιών· χρειάζεται να δημιουργούνται σχέσεις.
Όπως επαναλαμβάνουμε στην Ποντιφική Σύνοδο, η πρόκληση είναι να περάσουμε «από την απλή φροντίδα στην ουσιαστική ζωή», με προγράμματα που βοηθούν τον ηλικιωμένο να αισθάνεται μέλος ενός κοινοτικού «εμείς».
Η βεβαιότητα ότι ο Θεός δεν ξεχνά κανέναν πρέπει να γίνεται καθημερινή εμπειρία ότι ούτε η ενορία ούτε η οικογένεια ξεχνούν τους ηλικιωμένους.
Υπάρχουν παραδείγματα επιτυχημένων πρωτοβουλιών;
Βεβαίως. Η συνεχής παρακολούθηση από την Ποντιφική Σύνοδο δείχνει μεγάλη ποιμαντική δημιουργικότητα σε όλο τον κόσμο.
Στη Λατινική Αμερική η Ημέρα συνδέεται συχνά με την ευλάβεια προς την Αγία Άννα. Στη Βενεζουέλα η ποιμαντική των ηλικιωμένων εργάζεται ώστε το μήνυμα «Δεν θα σε ξεχάσω ποτέ» να φτάσει σε όλους τους ηλικιωμένους που επλήγησαν από τον σεισμό.
Στην Ασία και την Αφρική αναπτύσσονται πολλές πρωτοβουλίες που επαναφέρουν τους ηλικιωμένους στο κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής. Ξεχωρίζει ιδιαίτερα η επισκοπή της Καμπάλα στην Ουγκάντα, με πολυάριθμες δράσεις.
Στην Ινδία οι ίδιοι οι νέοι δημιούργησαν τα τελευταία χρόνια εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την προώθηση της Ημέρας.
Μια πρακτική που εξαπλώνεται παντού και την οποία η Ποντιφική Σύνοδος ενθαρρύνει ιδιαίτερα είναι η επίσκεψη σε μοναχικούς ηλικιωμένους. Πολλές ενορίες οργανώνουν ομάδες εθελοντών που τους κρατούν συντροφιά.
Στην Ευρώπη ξεχωρίζουν τα προγράμματα «διαγενεακής συμμαχίας», όπου νέοι και ηλικιωμένοι προσεύχονται, συναντώνται και περνούν χρόνο μαζί, υπερβαίνοντας το χάσμα των γενεών, προς όφελος όλων.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις;
Χρειάζεται πρωτίστως αλλαγή νοοτροπίας τόσο στην κοινωνία όσο και στους ίδιους τους ηλικιωμένους.
Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ότι κάποιος θα ζει είκοσι ή τριάντα χρόνια χωρίς σκοπό και αποστολή. Τα γηρατειά αποτελούν ιδιαίτερη περίοδο της ζωής, με τη δική τους πνευματικότητα· δεν είναι ένας κενός χρόνος που απλώς περιμένει το τέλος.
Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ απευθύνεται προσωπικά στους ηλικιωμένους λέγοντας:
«Μην φοβάστε την αδυναμία!»
Εξηγεί ότι η ευθραυστότητα, όταν γίνεται αποδεκτή, ανοίγει την καρδιά στην προσευχή και μετατρέπεται η ίδια σε κλήση.
Συγκεκριμένο σημείο αυτής της αποστολής είναι η πρόσκληση του Πάπα προς όλους τους ηλικιωμένους να ενώσουν την προσευχή τους μαζί του, ώστε να έρθει σύντομα η ειρήνη στον κόσμο.
Πρόκειται για κλήση και αποστολή, όχι για «πνευματική συνταξιοδότηση».
Σε ποιους απευθύνεται το ποιμαντικό υλικό που εκδόθηκε για την Ημέρα;
Το λεγόμενο «ποιμαντικό πακέτο», που διατίθεται από την Ποντιφική Σύνοδο για τους Λαϊκούς, την Οικογένεια και τη Ζωή, έχει σχεδιαστεί για να βοηθήσει τις εκκλησιαστικές κοινότητες να οργανώσουν ουσιαστικές πρωτοβουλίες.
Η πρόταση είναι απλή:
- να τελεστεί Θεία Λειτουργία με τη συμμετοχή των ηλικιωμένων, κατά προτίμηση στον καθεδρικό ναό της επισκοπής·
- να επισκεφθούν οι πιστοί τους μοναχικούς ηλικιωμένους της κοινότητάς τους.
Οι οδηγίες είναι απολύτως συγκεκριμένες. Σύμφωνα με το φετινό θέμα, κανείς δεν πρέπει να μείνει ξεχασμένος. Γι’ αυτό ζητείται να επισκεφθούν ακόμη και τους κατάκοιτους ή όσους αδυνατούν να συμμετάσχουν στις κοινές εκδηλώσεις.
Και γι’ αυτούς η Παγκόσμια Ημέρα αποτελεί πρόσκληση για ανανέωση της ελπίδας και για να ανταποκριθούν στην έκκληση του Πάπα Λέοντος που ζητά να προσευχόμαστε για την ειρήνη.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
+Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
