Απαντώντας στις ερωτήσεις τριών νέων, ο Λέων ΙΔ΄ προέτρεψε να καλλιεργούμε τη δημιουργική ανησυχία, ώστε να κατεβαίνουμε στα βάθη της καρδιάς. Κάλεσε να δοθεί προτεραιότητα στην αόρατη δυσφορία των νέων και υπενθύμισε ότι η συγχώρεση πρέπει να ζητείται με επιμονή.
«Είναι μια μακρά πορεία, προχωρούμε με μικρά βήματα». Αναφερόμενος στις γυναικοκτονίες, τις χαρακτήρισε «δραματική πραγματικότητα» που απαιτεί τη δέσμευση όλων και ολόκληρης της κοινωνίας.
Οι λέξεις μερικές φορές είναι βάρη που πρέπει να πετάξει κανείς από πάνω του. Και αυτό σημαίνει ότι έχει ήδη διανύσει έναν δύσβατο δρόμο, γιατί ακόμη και το να ονομάζει κανείς τα πράγματα με το πραγματικό τους όνομα σημαίνει ότι τα έχει αναγνωρίσει μέσα στην αγριότητά τους και στον πόνο που προκαλούν. Το να τα εκφράσει δυνατά αποτελεί ένα ακόμη βήμα, γιατί τότε, μέσα στη συγκίνηση και μπροστά σε όλους, αρχίζει να αποδυναμώνει τη δύναμή τους.
Στις τρεις ιστορίες που άκουσε ο Πάπας, κατά την αγρυπνία προσευχής στο Ολυμπιακό Στάδιο «Lluís Companys» της Βαρκελώνης, γίνεται φανερό ότι μέσα σε αυτή τη δύσκολη πορεία η συνάντηση με τον Ιησού έφερε φως στο σκοτάδι. Είναι «το νερό», όπως είπε ο Λέων ΙΔ΄ μιλώντας στα Καταλανικά και στα Ισπανικά, που ξεδιψά ολοκληρωτικά· είναι το χέρι που βοηθά εκείνον που βρίσκεται μισοπεθαμένος στην άκρη του δρόμου.
Σε επαφή με τον Ιησού, ακόμη και όποιος αισθάνεται χαμένος ξαναβρίσκει την εμπιστοσύνη στη ζωή, θεραπεύεται από την ασθένεια και μπορεί να σηκωθεί ξανά για να ζήσει.
Τα αναισθητικά
Το νερό επανέρχεται στην ιστορία του νεαρού Φεράν, ο οποίος έλαβε το Βάπτισμα τη νύχτα του Πάσχα. Διηγήθηκε στον Πάπα ότι ζούσε επιδιώκοντας συγκεκριμένους στόχους και φροντίζοντας την εικόνα του, για να μην αισθάνεται «ένα τεράστιο κενό». Ένα κενό που στη ζωή του καλύφθηκε μέσα από τη συνάντησή του με τον Θεό. Ρώτησε τον Επίσκοπο της Ρώμης πώς μπορεί να διατηρεί το βλέμμα του στραμμένο σε ό,τι έχει πραγματικά αξία, όταν όλα φαίνεται να πηγαίνουν αντίθετα. Πώς μπορεί να ανακαλύψει την αληθινή του κλήση;
Ο Ποντίφικας στάθηκε στην ανησυχία που αισθάνεται κανείς, σε εκείνη την επιθυμία για αλήθεια και ευτυχία που χρειάζεται έναν ευρύτερο ορίζοντα. Πρόκειται για «δώρο του Θεού», που μας ωθεί να αναζητούμε και να σκάβουμε βαθύτερα. Η προτροπή του Πάπα είναι να «καλλιεργούμε αυτή τη γόνιμη ανησυχία».
Στις κοινωνίες μας, η ειδωλολατρία του κέρδους και της αποδοτικότητας, η φρενίτιδα της διαρκούς παραγωγής και της ανάγκης να είμαστε πάντοτε νικητές, καθώς και η λατρεία της προσωπικής εικόνας, δεν είναι παρά αναισθητικά που αποκοιμίζουν τη συνείδησή μας και την προσαρμόζουν σε μια συγκεκριμένη αντίληψη της κοινωνίας.
Ο φόβος του Ευαγγελίου
Ο Πάπας Λέων υπογράμμισε ότι, όταν σταματούμε και δίνουμε προτεραιότητα στα ουσιώδη, το βλέμμα μας αλλάζει χάρη στο Ευαγγέλιο και αναπτύσσουμε «κριτική σκέψη απέναντι σε ένα κοινωνικό σύστημα που δεν θέτει το πρόσωπο στο κέντρο» και το οποίο, όπως λέει, «προκαλεί καταστάσεις αδικίας και υπαρξιακής φτώχειας σε διάφορα επίπεδα».
Γι’ αυτό η ανησυχία προκαλεί φόβο, όπως και η ανακάλυψη της εσωτερικότητας, της πνευματικότητας και ακόμη περισσότερο του ίδιου του Ευαγγελίου.
Να καλλιεργούμε την ανησυχία
Ο Πάπας επανέλαβε την ανάγκη να καλλιεργούμε αυτή την ανησυχία ακριβώς εκεί όπου βρισκόμαστε, μαζί με τους ανθρώπους που πορεύονται δίπλα μας, μέσα στην πραγματικότητα και την κοινωνία, όπου ανακαλύπτουμε «την αξία μιας πιο ανθρώπινης, πιο πλήρους ζωής, ανοιχτής στη συνάντηση με τον Θεό και στη χαρά της πίστης».
Πρέπει να καλλιεργούμε αυτή την ανησυχία και να της δίνουμε χώρο. Να «αναζητούμε μέσα μας», χωρίς να αφήνουμε τους ρυθμούς και τις εξωτερικές γοητείες να μας κατακλύζουν, καλλιεργώντας στιγμές σιωπής, αφιερώνοντας ίσως λίγα λεπτά κάθε ημέρα για να διαβάζουμε το Ευαγγέλιο και να μιλάμε με τον Θεό. Παράλληλα, να βαδίζουμε αυτή την εσωτερική πορεία μαζί με άλλους, αφήνοντας τον εαυτό μας να συνοδεύεται μέσα από τις εκκλησιαστικές διαδρομές και συζητώντας με ιερείς, μοναχούς και ανθρώπους που έχουν επίσης ξεκινήσει αυτό το ταξίδι.
Η σιωπηλή ασθένεια
Στη δεύτερη ιστορία, της Καρμίνα, η οποία σε ορισμένα σημεία σταμάτησε από τη συγκίνηση, υπάρχει μια λέξη που προκαλεί φόβο: κατάθλιψη. Μια ασθένεια που συχνά κρύβεται από ντροπή και συνοδεύεται από «σκοτάδι, απομόνωση και απέραντο πόνο». Η νεαρή παραδέχτηκε ότι προσπάθησε να ξεφύγει από την ασθένεια χωρίς επιτυχία και ένα βράδυ αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει.
«Βρίσκομαι εδώ», είπε, «γιατί ο Θεός μού έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία και θα Του είμαι αιώνια ευγνώμων». Και ρωτά: «Πώς μπορούμε να έχουμε εμπιστοσύνη στον Θεό, όταν φαίνεται πως τίποτα δεν αξίζει, ούτε καν εμείς οι ίδιοι;».
Ο Πάπας Λέων συγκινήθηκε από τη μαρτυρία της, την ευχαρίστησε για το θάρρος της και θυμίζει τα πολλά πρόσωπα του Ευαγγελίου που ξαναβρήκαν τη ζωή τους μέσα από τη συνάντηση με τον Ιησού. Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη «σιωπηλή ασθένεια» της κατάθλιψης, επισημαίνοντας ότι η ψυχική υγεία βρίσκεται σε κίνδυνο ακόμη και στις πιο ανεπτυγμένες κοινωνίες, επειδή έχει επικρατήσει μια αντίληψη ανάπτυξης που υποβάλλει τους ανθρώπους σε πιέσεις, προσδοκίες και εντάσεις οι οποίες διαταράσσουν θεμελιώδεις ισορροπίες.
Γι’ αυτό είναι αναγκαίο ένα σύστημα υγείας που να περιλαμβάνει στις προτεραιότητές του αυτή την αόρατη και εκτεταμένη δυσφορία, η οποία πλήττει ακόμη και τους νέους.
Με τον Θεό η ζωή αναγεννάται πάντοτε
Η κοινωνία, τόνισε ο Πάπας, συχνά αποσιωπά τον πόνο, επειδή πολλά πολιτισμικά πρότυπα εξυμνούν την τελειότητα. Έτσι, «το όριο, η ευθραυστότητα και ο πόνος πρέπει να εξαφανιστούν ή να περιοριστούν σε μια εκκωφαντική σιωπή».
Ο σταυρός του Ιησού, πρόσθεσε, μας λέει ότι ο Θεός δεν μας εγκαταλείπει, αλλά παραμένει σταυρωμένος μαζί μας στις στιγμές του πόνου και της ακραίας μοναξιάς. Θυμίζει επίσης την κατήχηση του Βενέδικτου ΙΣΤ΄ για τις τελευταίες ώρες του Ιησού, όταν η οδύνη Του μετατρέπεται σε προσευχή και κραυγή.
Δεν πρέπει να πνευματικοποιούμε τον πόνο, αποδίδοντάς τον επιπόλαια στο «θέλημα του Θεού» ή σε κάποιο μυστηριώδες σχέδιό Του, γιατί έτσι κινδυνεύουμε να υποβαθμίσουμε αυτή την οδύνη, να τη φιμώσουμε και να πληγώσουμε τους ανθρώπους. Ο Θεός δεν θέλει τον πόνο· τον σηκώνει μαζί μας και μας καλεί να Του εμπιστευόμαστε με επιμονή. Ας θυμόμαστε αυτό που έλεγε ο Πάπας Φραγκίσκος: με τον Θεό, η ζωή αναγεννάται πάντοτε.
Αιχμάλωτοι του κακού
Η τρίτη μαρτυρία, της Σεσίλια, επικεντρώθηκε στη συγχώρηση. Ως παιδί βίωσε την τραγωδία να δει τον πατέρα της να επιχειρεί να σκοτώσει τη μητέρα της, τραυματίζοντας θανάσιμα έναν νεαρό που παρενέβη για να την υπερασπιστεί. Ακολούθησε η βύθιση της μητέρας της στα ναρκωτικά και η δική της ζωή σε δομή φιλοξενίας ανηλίκων. Μόνο η αγάπη μιας ανάδοχης οικογένειας άνοιξε την καρδιά της, επιτρέποντας και στον Ιησού να εισέλθει σε αυτήν.
Σήμερα όμως παραμένει το ερώτημα για το γιατί αισθάνθηκε εγκαταλελειμμένη από τον Θεό και πώς μπορεί να συγχωρήσει τον πατέρα της. Ο Πάπας Λέων την κάλεσε να δει τα πράγματα από διαφορετική οπτική.
Πρέπει να αναρωτηθούμε «πού ήταν ο Θεός» ή μήπως πρέπει να αναρωτηθούμε για τον άνθρωπο και την ανθρωπότητα, για το πώς μερικές φορές γινόμαστε αιχμάλωτοι του κακού μέχρι να ασκούμε βία στους άλλους, για το πώς αδυνατούμε να καλλιεργήσουμε την αγάπη και να σεβαστούμε τους άλλους στην αξιοπρέπεια και την ελευθερία τους;
Γυναικοκτονίες: μια δραματική πραγματικότητα
«Πολλές ειδήσεις εγκληματικότητας ακόμη και σήμερα αντανακλούν ένα δηλητηριασμένο κλίμα στις οικογενειακές σχέσεις», εξηγεί ο Πάπας, «χαρακτηριζόμενο από κακοποιήσεις και καταπιέσεις και ιδιαίτερα από τη βία κατά των γυναικών, η οποία δυστυχώς συχνά καταλήγει σε γυναικοκτονίες».
Ο Πάπας Λέων τόνισε ότι αυτή η «δραματική πραγματικότητα», η οποία έχει «ανθρωπολογικές και πολιτισμικές αιτίες», πρέπει να αντιμετωπιστεί τόσο σε προσωπικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.
Δεν μπορούμε να αποδίδουμε στον Θεό αυτό που έχει ανατεθεί στη δική μας ευθύνη.
Αν υπάρχει βία, αν θριαμβεύει ο εγωισμός, αν ακόμη και η αγάπη μέσα στην οικογένεια μετατρέπεται σε μίσος, τότε οφείλουμε να θέσουμε ερωτήματα για τον εαυτό μας, για τις δυναμικές της κοινωνίας μας, για την κουλτούρα του ατομικισμού και για τον πειρασμό της βίας, και όχι για τον Θεό.
Με μικρά βήματα
Η συγχώρηση, δήλωσε ο Πάπας Λέων, είναι «ένα ισχυρό φάρμακο κατά του κακού, που θεραπεύει τις εσωτερικές μας πληγές». Αποτελεί μέρος μιας διαδικασίας, μιας πορείας, και πρέπει να ζητείται συνεχώς από τον Κύριο, ίσως «σε όλη μας τη ζωή», ώστε να διευρύνει μέσα μας τον χώρο της αγάπης ακριβώς εκεί όπου έχουμε πληγωθεί.
Είναι μια μακρά πορεία, μια διαδικασία που απαιτεί πολλή υπομονή. Είναι μια εργασία που πρέπει να κάνουμε πάνω στον εαυτό μας, τόσο προσωπικά όσο και μέσα από διαδρομές συνοδείας και εσωτερικής συμφιλίωσης. Και είναι απαραίτητο να μη χάνουμε το θάρρος μας: στη συγχώρηση προχωρούμε με μικρά βήματα.
Να διατηρούμε την καρδιά ανοιχτή
Στο τέλος της απάντησής του, ο Πάπας έκανε μια σημαντική διευκρίνιση: η συγχώρηση δεν σημαίνει πάντοτε επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση ούτε την αποκατάσταση μιας πλήρους σχέσης με εκείνον που μας πλήγωσε, ιδίως όταν υπήρξε βία.
Ωστόσο, κάτι μπορεί να γίνει.
Μπορούμε να διατηρούμε μια αγαθή διάθεση της καρδιάς απέναντι στο άλλο πρόσωπο, να απορρίπτουμε κάθε μορφή μίσους ή εκδίκησης, να προσπαθούμε να αποκαταστήσουμε τη σχέση όσο είναι δυνατόν και ίσως να προσευχόμαστε γι’ αυτόν ή γι’ αυτήν. Αυτό μας βοηθά να εισερχόμαστε όλο και περισσότερο στη δυναμική της συγχώρησης και να συμφιωνόμαστε με τον Θεό και με τους άλλους.
«Είμαστε αμαρτωλοί που έχουμε συγχωρηθεί», καταλήγει ο Πάπας Λέων, «συμφιλιωμένοι και ικανοί να συγχωρούμε. Ικανοί να γινόμαστε φορείς ειρήνης».
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
