Στην ομιλία του προς τους Nομάρχες της Ιταλίας, ο Λέων ΙΔ΄ υπογραμμίζει ότι ένας δημόσιος χώρος ελεύθερος από αναταραχές ευνοεί την υποδοχή των πιο αδύναμων, τη γαλήνη των ηλικιωμένων και την εμπιστοσύνη στο μέλλον εκ μέρους οικογενειών, ασθενών και νέων. Η δέσμευση για την προάσπιση του κοινού καλού, τονίζει, είναι «μη αναγώγιμη σε υλικά μόνο στοιχεία», καθώς αφορά και την «ηθική και πνευματική» κληρονομιά της Δημοκρατίας.
Η μείωση της προστασίας της δημόσιας τάξης στην –έστω «επιβεβλημένη»– καταστολή της εγκληματικότητας και των ταραχών θα σήμαινε την υποβάθμισή της, την απογύμνωσή της από την «ηθική και πνευματική» της διάσταση. Η τάξη, σε έναν δημόσιο χώρο, είναι το πεδίο όπου οι έχοντες ανάγκη βρίσκουν υποδοχή χωρίς εμπόδια, οι ηλικιωμένοι μπορούν να ζουν στην πόλη με ηρεμία, οι οικογένειες να οικοδομούν με εμπιστοσύνη, και οι ασθενείς και οι νέοι να ατενίζουν το αύριο χωρίς φόβο, στηριγμένοι σε αποτελεσματικές υπηρεσίες και σχέσεις αλληλεγγύης.
Αυτό το ευρύ και υψηλό όραμα του κοινού καλού εμπιστεύθηκε ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ στους νομάρχες της Ιταλίας, στην ομιλία που τους απηύθυνε το πρωί της 16ης Φεβρουαρίου, στην Αίθουσα του Κλήμεντος του Αποστολικού Οίκου. Στη συνάντηση παρευρέθη και ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών, Matteo Piantedosi.
Η σύγκλιση Κράτους και Εκκλησίας
Ο Ποντίφικας ανέδειξε πώς η βιωματική εμπειρία του Αγίου Αμβροσίου του Μιλάνου, Προστάτη των Νομαρχών, ενσαρκώνει τη σύγκλιση Κράτους και Εκκλησίας. Ως κρατικός λειτουργός της Πρωτεύουσας της Λομβαρδίας, έγινε Επίσκοπος «διά βοής λαού», ασκώντας τη διακονία του με ανανεωμένο τρόπο, «θέτοντας στην υπηρεσία του λαού την πνευματική εξουσία με την οποία είχε περιβληθεί».
Μια περαιτέρω αναλογία, παρατήρησε ο Πάπας, αναδύεται και στην ύστερη αρχαιότητα, όταν ο ρόλος του νομάρχη και η επισκοπική διακονία αντανακλώνταν ακόμη και στις ονομασίες και στους τίτλους που χρησιμοποιούνταν τόσο για τη διοίκηση της δημόσιας υπόθεσης όσο και για τη διαχείριση της Χριστιανικής κοινότητας.
Τόσο οι πολίτες της Ρώμης όσο και οι μαθητές του Ιησού οργανώνονταν σε διοικήσεις, δηλαδή σε περιφέρειες, επικεφαλής των οποίων βρίσκονταν άλλοτε οι έπαρχοι του Πραιτωρίου και άλλοτε οι Επίσκοποι, εκείνοι που επέβλεπαν τον λαό ως καλοί ποιμένες.
Η πολιτισμένη συνύπαρξη, προϋπόθεση προόδου
Επιστρέφοντας στο παρόν, η αποστολή των Νομαρχών, «προσανατολισμένη στην υπηρεσία του Κράτους μέσω της διασφάλισης της δημόσιας τάξης και της ασφάλειας όλων των πολιτών», παραμένει αναλλοίωτη. Ακριβώς το σημερινό πλαίσιο, «σημαδεμένο από διεθνείς συγκρούσεις και εντάσεις», αναδεικνύει τη σημασία της προάσπισης του κοινού καλού, «μη αναγώγιμου σε υλικά μόνο στοιχεία», καθώς περιλαμβάνει και τον «ηθικό και πνευματικό» θησαυρό της Ιταλικής Δημοκρατίας.
Οι αξίες αυτές βρίσκουν στην πολιτισμένη συνύπαρξη την καλύτερη συνθήκη για να διαδοθούν και να προοδεύσουν.
Προστασία των «απαράγραπτων» ελευθεριών και δικαιωμάτων
Η επαγρύπνηση υπέρ της κοινωνικής ομόνοιας, συνέχισε ο Λέων ΙΔ΄, συμβάλλει στην προάσπιση των απαράγραπτων ελευθεριών και δικαιωμάτων των πολιτών, ευνοώντας ιδίως τα πιο ευάλωτα στρώματα.
Όταν ο δημόσιος χώρος είναι ελεύθερος από αναταραχές, οι φτωχοί βρίσκουν ευκολότερα υποδοχή, οι ηλικιωμένοι απολαμβάνουν μεγαλύτερη ηρεμία, ενώ βελτιώνονται οι υπηρεσίες προς οικογένειες, ασθενείς και νέους, ενισχύοντας μια πιο αισιόδοξη ματιά προς το μέλλον.
Η προστασία της δημόσιας τάξης, εν ολίγοις, δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση της εγκληματικότητας και στην πρόληψη «επιβλαβών ταραχών», αλλά απαιτεί ένα περαιτέρω βήμα: την «επίμονη» δέσμευση εναντίον κάθε μορφής «βίας, ψεύδους και χυδαιότητας» που διαρρηγνύει τον κοινωνικό ιστό.
Όσοι άρχουν, υπηρετούν
Μια προστασία σφαιρική, που συνενώνει τα διάφορα μέρη της κοινωνίας και τους κεντρικούς θεσμούς του Κράτους, την τοπική αυτοδιοίκηση και τους πολίτες. Ένα ιδανικό που ο Αυγουστίνος, που έλαβε το Βάπτισμα από τον Άγιο Αμβρόσιο, συνοψίζει στο έργο του De civitate Dei:
«Εκείνοι που άρχουν, υπηρετούν εκείνους που φαίνονται να άρχονται. Δεν άρχουν από φιλοδοξία εξουσίας, αλλά από καθήκον φροντίδας· όχι με αλαζονεία κυριαρχίας, αλλά με καλοσύνη πρόνοιας».
Άσκηση αυστηρότητας και μεγαλοψυχίας
Η αρχή αυτή, παρατήρησε ο Πάπας, συνεχίζοντας τον παραλληλισμό Εκκλησίας και Κράτους, εναρμονίζεται με το άρθρο 98 του Συντάγματος της Ιταλικής Δημοκρατίας, το οποίο ορίζει ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι «στην αποκλειστική υπηρεσία του Έθνους». Η αποκλειστικότητα αυτή παραπέμπει στο «πρωταρχικό νόημα» μιας υπηρεσίας που υπακούει στους νόμους του κράτους, αλλά πρωτίστως σε εκείνους της συνείδησης, «η οποία τους γνωρίζει, τους κατανοεί και τους εφαρμόζει με σταθερότητα και δικαιοσύνη».
Από τη μία πλευρά, οι νόμοι εκφράζουν τη λαϊκή βούληση· από την άλλη, η συνείδηση γίνεται ερμηνευτής της προσωπικής σας ανθρωπιάς: και οι δύο πρέπει να διαφυλάσσονται ελεύθερες από πιέσεις, με άσκηση τόσο της αυστηρότητας όσο και της μεγαλοψυχίας ως αρμονικά συνδυασμένων αρετών των εντίμων ανθρώπων.
«Να βελτιωθεί το πρόσωπο της γραφειοκρατίας»
Η αφοσίωση στον νομαρχιακό ρόλο απαιτεί «εσωτερική πειθαρχία», τόνισε ο Λέων ΙΔ΄, ώστε «να κυβερνά και να προάγει κανείς πρώτα την τάξη της σκέψης του και έπειτα εκείνη της Δημοκρατίας». Ένας καθαρός νους και μια «ακέραιη συνείδηση», ανοιχτά προς την κοινότητα, απαιτούν διπλή μαρτυρία: τόσο στη συνεργασία με τα διάφορα όργανα του Κράτους όσο και στον προσωπικό βίο, ως «παράδειγμα αφοσίωσης», ιδίως για τους νέους.
«Εύχομαι», πρόσθεσε, «η αυθεντία σας να συμβάλει στη βελτίωση του προσώπου της γραφειοκρατίας, συνεργαζόμενη ώστε η φροντίδα της κοινωνίας να καθίσταται ολοένα και πιο ενάρετη».
Αλληλεγγύη, θάρρος και δικαιοσύνη μπροστά σε καταστροφές
Ο ρόλος του Νομάρχη, συνέχισε ο Ποντίφικας, εκφράζει κατ’ εξοχήν τις αξίες της αλληλεγγύης, του θάρρους και της δικαιοσύνης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, ενώπιον καταστροφών και κινδύνων. Το «ηθικό βάθος» της αποστολής αυτής αναδεικνύεται και στις προκλήσεις που θέτει η τεχνητή νοημοσύνη, η οποία εφαρμόζεται πλέον και στη δημόσια διοίκηση.
Τα εργαλεία αυτά πρέπει να ρυθμίζονται προσεκτικά, όχι μόνο για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, αλλά προς όφελος όλων, χωρίς ελιτίστικες ιδιοποιήσεις.
Η πίστη συμβάλλει στην ανάπτυξη της Ιταλίας
Ο Λέων ΙΔ΄ ολοκλήρωσε την ομιλία του διαβεβαιώνοντας τους νομάρχες για τη διαρκή συνεργασία και τον σεβασμό της Εκκλησίας. Υπενθύμισε ότι οι σχέσεις με τους Επισκόπους ευνοούν «ιδίως» την υποδοχή μεταναστών και τις πολλές μορφές στήριξης των αναγκεμένων: προκλήσεις στις οποίες καλούνται να ανταποκριθούν στην πρώτη γραμμή, όπως και σε πρακτικά ζητήματα, μεταξύ των οποίων οι Εκκλησιαστικές επιτροπές, νομικά πρόσωπα λαϊκού χαρακτήρα επιφορτισμένα με τη συντήρηση, την αποκατάσταση και τη διαφύλαξη των ναών.
Η πίστη της Χριστιανικής κοινότητας και οι θρησκευτικές αξίες που ενσαρκώνει συμβάλλουν έτσι στην πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη της Ιταλίας.
ΠΗΓΗ: Vatican news
+Νικόλαος,
Αρχιεπίσκοπος, πρώην Νάξου-Τήνου κλπ.
