“Οι Πάπες και η Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή” είναι ο τίτλος του βιβλίου που εκδόθηκε από τον Εκδοτικό Οίκο του Βατικανού. Ο Αρχιεπίσκοπος Vincenzo Paglia: η τεχνολογία ας είναι στην υπηρεσία των λαών, στο κέντρο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των οικογενειών.
Στο πλαίσιο των ραγδαίων αλλαγών στην επιστήμη και την τεχνολογία από τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα έως τις αρχές της τρίτης χιλιετίας, οι παρεμβάσεις των Ποντιφικών για τη βιοηθική παρουσιάζονται στο βιβλίο “Οι Πάπες και η Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή”, που εκδόθηκε από τον Εκδοτικό Οίκο του Βατικανού και συνοδεύεται από φωτογραφίες που καταγράφουν τον πλούτο της ιστορίας. Μια συλλογή λόγων, επιστολών και μηνυμάτων που προσφέρει, μεταξύ άλλων, ένα πανόραμα των πρωτοβουλιών που χαρακτήρισαν την Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή από την ίδρυσή της, το 1994, με εντολή του Αγίου Ιωάννη-Παύλου Β’. Πάνω από εικοσιπέντε χρόνια ζωής, επομένως, σηματοδοτημένα από την προσοχή τριών Παπών, που μας επιτρέπουν να «παρακολουθήσουμε την προοδευτική εξέλιξη των πολλών ζητημάτων που αντιμετωπίστηκαν και την προσοχή που αφιέρωσε στη βιοηθική η διδασκαλία των Παπών», γράφει στον Πρόλογο του βιβλίου ο Καρδινάλιος Pietro Parolin, αναφερόμενος επίσης στην ταραχώδη ανάπτυξη της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογίας που οδήγησε «σε μια συνεχή επέκταση των πτυχών που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την προστασία και την προώθηση της ανθρώπινης ζωής».
Οι λόγοι που αναφέρονται στο βιβλίο, εξηγεί ο Καρδινάλιος Parolin, πρέπει ωστόσο να διαβαστούν στο πλαίσιο των Εγκυκλίων και άλλων εγγράφων των Παπών για να κατανοηθεί η πυκνότητα του μηνύματος κάθε κειμένου. Για τον Καρδινάλιο είναι επίσης μια ευκαιρία να ευχαριστήσουμε την Ακαδημία για το έργο που επιτελέστηκε στα ευαίσθητα σύνορα της προστασίας και της προώθησης της ζωής σε όλες τις φάσεις της.
Στην εισαγωγή του βιβλίου, το οποίο δημοσιεύεται μαζί στα ιταλικά και τα αγγλικά, ο πρόεδρος της Ποντιφικής Ακαδημίας για τη Ζωή, Σεβασμιότατος Vincenzo Paglia, υπογραμμίζει πως αυτή η συλλογή μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τον βαθύ δεσμό που συνδέει αυτά τα έγγραφα. Η απαίτηση για ενοποίηση της επιστημονικής έρευνας με την ηθική και επίσης το φως που προέρχεται από τη Χριστιανική Αποκάλυψη είναι αναμφίβολα ένα από τα ισχυρά σημεία της σκέψης του Αγίου Ιωάννη-Παύλου Β’, ιδίως ενόψει των κινδύνων του ωφελιμισμού και τη νοοτροπία της υποτιθέμενης απόλυτης αυτονομίας του ανθρώπου, «σαν αυτός να ήταν ο συγγραφέας της δικής του ζωής». Στην ουσία, ένας ανθρωπισμός κλειστός στην υπερβατικότητα. Είναι σημαντικό, λοιπόν, υπογραμμίζει ο Σεβασμιότατος Paglia στην Εισαγωγή, να θυμόμαστε τη σχέση μεταξύ ηθικής και νόμου, όπου η ηθική πρέπει να αποτελεί τη βάση του νόμου και όταν προκύπτει ότι ο θετικισμός του νόμου συνδέεται με τον ηθικό σχετικισμό.
Με τον Βενέδικτο ΙΣΤ’, υπογραμμίζει ο ιεράρχης, υπάρχει μια συστηματική μελέτη αυτών των θεμάτων και επίσης η εισαγωγή ορισμένων νέων. Κεντρικό στοιχείο του προβληματισμού του είναι το θέμα της χριστιανικής συνείδησης και η σχέση μεταξύ λογικής και πίστης, ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των διδασκαλιών του. Ένας δεσμός στον οποίο η λογική καλείται να πραγματοποιήσει μια διαδικασία εξαγνισμού μέσω του διαλόγου με πίστη, τόσο πολύ που ο Βενέδικτος ΙΣΤ’ έγραφε ότι ήταν ο ίδιος ο Χριστιανισμός που δημιούργησε το πολιτισμικό πλαίσιο «που κατέστησε δυνατή στη μεσαιωνική Ευρώπη την ανάπτυξη της σύγχρονης επιστημονικής γνώσης, μιας γνώσης που σε προηγούμενους πολιτισμούς είχε παραμείνει μόνο εν είδει σπέρματος».
Οι παρεμβάσεις του Πάπα Φραγκίσκου βρίσκονται επίσης στην ίδια γραμμή της διδασκαλίας του Αγίου Ιωάννη-Παύλου Β’ και του Βενεδίκτου ΙΣΤ’. Στην “Laudato si’”, δόθηκε προσοχή στην ολοκληρωμένη οικολογία και στην παρηγορητική φροντίδα και τις επιπτώσεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη και τη χρήση της τεχνητής και ρομποτικής νοημοσύνης. Θα πρέπει επίσης να θυμιθούμε το νέο Καταστατικό του 2016 της Ποντιφικής Ακαδημίας για τη Ζωή και, μεταξύ των παρεμβάσεων του Φραγκίσκου, την “Humana Communitas”, δηλαδή την Επιστολή με την ευκαιρία της 25ης επετείου από την ίδρυση της Ακαδημίας με την ένδειξη της οικογένειας και της σχέσης άνδρα-γυναίκας ως κεντρικός τόπος μύησης στην αδελφοσύνη για όλη την ανθρωπότητα. Στη συνέντευξη, ο Σεβασμιότατος Vincenzo Paglia τονίζει τη σημασία αυτής της πορείας.
Ερ. – Σκεπτόμενοι τη συνεισφορά και την ανάπτυξη της Ποντιφικής Ακαδημίας για τη Ζωή από τους Ιωάννη-Παύλο Β’, Βενέδικτο ΙΣΤ’ και Πάπα Φραγκίσκο, εσείς υπογραμμίζετε τον βαθύ δεσμό που τους συνδέει και τον ορίζετε “ένα πραγματικό οργανικό και ενιαίο σώμα, επίσης μέσα από την ποικιλία των ιστορικών πλαισίων και των διαφορών στα λεξιλόγια”. Μιλάμε λοιπόν για ένα μοναδικό κόκκινο νήμα βασίζεται στην ανάγκη η επιστήμη και η τεχνολογία να αναγνωρίσουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε όλες τις φάσεις της ως απαραβίαστη;
Απ. – Η συνέχεια της διδασκαλίας και η συνέχεια του έργου αναδύονται με μεγάλη δύναμη από τη σύγχρονη ανάγνωση των λόγων που έχουν απευθύνει οι Πάπες στην Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή κατά τη διάρκεια αυτών των 25 χρόνων ζωής. Στην εισαγωγή του βιβλίου, ο Καρδινάλιος Pietro Parolin, σημειώνει ακριβώς ότι η πίστη εμψυχώνει την έρευνα σε πρωτοεμφανιζόμενα ζητήματα που μας παρουσιάζει η ιστορία, για να τα αντιμετωπίσουμε σε ηθικό επίπεδο. Ως πρόεδρος της Ποντιφικής Ακαδημίας για τη Ζωή, θεώρησα σκόπιμο να συλλέξουμε μαζί τις παρεμβάσεις των τελευταίων: θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια διασκαλία η οποία μπόρεσε να διαβάσει την ιστορία με τον δυναμισμό της και να βρει κατάλληλες λέξεις για να φωτίσει τους διαφορετικούς ορίζοντές της. Η εξαιρετική διαίσθηση του Ιωάννη-Παύλου Β’ αποδεικνύεται πραγματικά γόνιμη και πολύ σύγχρονη, ακόμη και σε αυτούς τους καιρούς του κορωνοϊού και των τεχνολογιών που παρεμβαίνουν στις διάφορες φάσεις της ανθρώπινης ζωής. Ηθική και νόμος, υπεράσπιση της ζωής και υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, μια ανθρωπολογική θέαση της ζωής που επικεντρώνεται στην αξία του ανθρώπου. Αλλά και οι προκλήσεις που τίθενται από την επιστήμη και την τεχνολογία που δεν είναι ποτέ ουδέτερες και από ένα όραμα οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων που πρέπει να θέσει τους ανθρώπους και τις οικογένειες στο επίκεντρο, θεμελιώδη σημεία για την ανάπτυξη μιας πραγματικά ανθρώπινης κοινωνίας. Αυτά και πολλά άλλα είναι οι κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες μπορούμε να βρούμε διαβάζοντας τις ομιλίες των παπών.
Ερ. – Η έμφαση του Ιωάννη-Παύλου Β’ στη χριστιανική ανθρωπολογία είναι κεντρική, με την έκκληση για υπέρβαση ενάντια στην υποτιθέμενη απόλυτη αυτονομία του ανθρώπου. Η σκέψη του Πάπα Ιωάννη-Παύλου συνδιαλέχθηκε με την επιτάχυνση της επιστημονικής έρευνας και της τεχνολογικής καινοτομίας και ήταν μια έκκληση προς τους Χριστιανούς να οικοδομήσουν έναν πολιτισμό της ζωής, υποστηρίζοντάς την επίσης με τη δημιουργία της Ποντιφικής Ακαδημίας της οποίας εσείς ηγείστε σήμερα. Είναι λοιπόν αυτή μια κεντρική αποστολή της Ακαδημίας στον σημερινό κόσμο;
Απ. – Ειδικότερα, από το 1994 έως το 2005, ο Άγιος Πάπας Ιωάννης-Παύλος Β’ άγγιξε σχεδόν όλα τα θέματα της Βιοηθικής, εστιάζοντας στο ζήτημα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας σε σχέση με την ανάπτυξη της επιστημονικής σκέψης. Η ηθική φωτίζει την επιστήμη και το νόμο, και αυτό το επαναλαμβάνει συνεχώς ο Πάπας στους λόγους και τις παρεμβάσεις του. Στο κέντρο βρίσκεται η ανακάλυψη του πολιτισμού της ζωής, σε όλες τις διαστάσεις. Και αυτό χωρίς να ξεχνάμε τα αυστηρά επιστημονικά θέματα. Θυμάμαι τη σημαντική ομιλία του 2002 για το δικαίωμα στη ζωή ή το 2004 η οποία ασχολείται με το ευαίσθητο ζήτημα των ασθενών στη λεγόμενη φυτική κατάσταση.
Ερ. – Το αποτύπωμα της διδασκαλίας του Βενεδίκτου ΙΣΤ’ χαρακτηρίζεται αναμφίβολα από τη σχέση μεταξύ πίστης και λογικής. Τι ξεχωρίζει ιδιαίτερα από τις παρεμβάσεις σου στην Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή;
Απ. – Ηθική και επιστήμη, πίστη και λογική, ο ρόλος της ηθικής συνείδησης είναι οι τρεις ακρογωνιαίοι λίθοι των ομιλιών του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ’. Η εμπιστοσύνη στην επιστήμη δεν πρέπει ποτέ να μας κάνει να ξεχάσουμε την υπεροχή της ηθικής, η εμπιστοσύνη στη λογική ανοίγει και εμπλουτίζεται σε διάλογο με την πίστη. Και στην πρόκληση για την υπεράσπιση της ζωής, η υπεροχή της ηθικής συνείδησης βρίσκεται αναμφίβολα στο προσκήνιο. Στα δράματα των ανθρώπων – σκεφτείτε τις γυναίκες που καταφεύγουν σε άμβλωση ή τους άρρωστους που ζητούν ευθανασία – η Εκκλησία στρέφεται στη συνείδηση, αναγγέλλει το Ευαγγέλιο της ζωής που καλεί τον καθένα σε μεταστροφή, έτσι ώστε η ζωή να είναι πάντα πλήρως ανθρώπινη, να υπάρχει αξιοπρέπεια.
Ερ. – Οι παρεμβάσεις του Πάπα Φραγκίσκου τοποθετούνται επίσης στην ίδια γραμμή με τη διδασκαλία του Αγίου Ιωάννη-Παύλου Β’ και του Βενέδικτου ΙΣΤ’, όπως η καταπολέμηση της ευθανασίας και της άμβλωσης. Τι σας εντυπωσιάζει από την έκκλησή του για την οικοδόμηση ενός αδελφικού ανθρωπισμού των ατόμων και των λαών, που υπογραμμίζεται στην Επιστολή “Humana Communitas” για τα 25 χρόνια της Ποντιφικής Ακαδημίας;
Απ. – Με τον Πάπα Φραγκίσκο, στη γραμμή της προηγούμενης διδασκαλίας, το βλέμμα της Ακαδημίας έχει διευρυνθεί: ο Πάπας ζήτησε αρχικά από την Ακαδημία να υπηρετήσει την ανθρώπινη ζωή, όχι μόνο τη στιγμή της έναρξης και του τέλους, αλλά σε κάθε στιγμή της ύπαρξης. Για να το κάνει αυτό χρειάστηκε η βοήθεια επιστημόνων από διαφορετικούς κλάδους και από πολλά πολιτιστικά και θρησκευτικά υπόβαθρα. Από αυτήν την προτροπή προέκυψαν οι μελέτες (και οι παρεμβάσεις του Πάπα Φραγκίσκου) σε νέα κεφάλαια: Σκέφτομαι πρώτα απ’ όλα για τις νέες τεχνολογίες – τις λεγόμενες συγκλίνουσες – και τον αντίκτυπό τους στην ανάπτυξη, στην ποιότητα ζωής, στη βελτίωση των πιθανοτήτων θεραπείας για όλους και όχι μόνο για μερικούς. Η ρομποτική ή η τεχνητή νοημοσύνη και η εισαγωγή προηγμένων συστημάτων, για παράδειγμα, αλλάζουν τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του και με το περιβάλλον. Σκέφτομαι τον ορίζοντα της «παγκόσμιας βιοηθικής», ο οποίος απαιτεί από εμάς να διευρύνουμε την ανάλυσή μας στους μετασχηματισμούς που επιφέρει η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας και να επαληθεύσουμε τον αντίκτυπο στην ποιότητα της ανθρώπινης ζωής. Σκέφτομαι την επιμήκυνση της ανθρώπινης ζωής που έχει συμβεί χάρη στην πρόοδο της έρευνας και, στη συνέχεια, τα θέματα όπως η παρηγορητική φροντίδα, τα προβλήματα στο τέλος του κύκλου της ζωής, ο ρόλος της πνευματικότητας και των θρησκειών στην περιγραφή της έννοιας της ζωής. Η Ποντιφική Ακαδημία για τη Ζωή ενθαρρύνει την ανάπτυξη έναν προβληματισμού που αντιμετωπίζει προκλήσεις σε έναν πλανήτη, όπου οι δυνατότητες ανάπτυξης, ζωής και χρήσης τεχνολογιών δεν είναι για όλους. Ένας πλανήτης που πάσχει από την αδιάκριτη εκμετάλλευση των πόρων που προκαλείται από ένα μοντέλο ανάπτυξης το οποίο καταναλώνει και αποστραγγίζει, αντί να ανησυχεί για την ανανέωση και την παροχή ενός μέλλοντος σε όλους. Για την Εκκλησία, η ζωή δεν γίνεται ποτέ κατανοητή αφηρημένα, γίνεται αντιληπτή στις διάφορες φάσεις της, μέσα σε κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια, και ο βαθύς σκοπός είναι να μας διδάξει να χτίσουμε μια πραγματικά ανθρώπινη κοινότητα. Ένας κόσμος όπου η τεχνολογία να είναι στην υπηρεσία των λαών για το κοινό καλό, και όχι η ανθρωπότητα να είναι στην υπηρεσία της τεχνολογίας.
————————-
Πηγή: Vatican News
Μετάφραση: π.Λ/kantam.gr
