Σαράντα χρόνια πριν, δύο μεγάλοι άνδρες του 20ού αιώνα έκαναν ένα αποφασιστικό βήμα συνάντησης των θρησκειών που αντιπροσώπευαν:
Ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ φίλος της εβραϊκής κοινότητας της Κρακοβίας, όπου είχε δει τις διώξεις που υπέστησαν κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και είχε αντισταθεί στον κομμουνιστικό αντισημιτισμό, την εποχή που ήταν Ιεράρχης της πόλης.
Ο αρχιραβίνος της Ρώμης Ellio Toaff (Λιβόρνο 30-4-1915 + Ρώμη 19-4-2015), που υπηρέτησε ως Ραβίνος της ιταλικής πρωτεύουσας από το 1951 ως το 2002, έχοντας επιβιώσει, κατά τη διάρκεια των γερμανικών διώξεων, χάρη στη συμπαράσταση καθολικών συμπατριωτών του.
Αυτοί οι άνθρωποι όχι μόνο συναντήθηκαν στη Μεγάλη Συναγωγή τη Ρώμης, επί της οδού Στέφανο Γκάι Τατσέ, αλλά αγκαλιάστηκαν θερμά, ξεπερνώντας αιώνες καχυποψίας και διώξεων, από την Καθολική Εκκλησία, που φυλάκιζε τους Εβραίους ως την εποχή του Πάπα Πίου Θ’.
Τα πρώτο βήμα είχε ήδη γίνει από τον Πάπα Ιωάννη ΚΓ’ όταν, περνώντας έξω από τη Συναγωγή με αυτοκίνητο, είχε σταματήσει και «ευλογήσει» το κτίριο, συγκινώντας τον Ε. Toaff. Ήταν, όμως, η σθεναρή στάση και ο «πρότερος έντιμος βίος» του Πάπα Βοϊτίλα τα στοιχεία που έσπασαν τους πάγους. Ο ίδιος, συζητώντας κάποτε με τον Ραβίνο του Ισραήλ Νάιερ Λάου, ο οποίος είχε επιζήσει από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, σε ηλικία 8 ετών, τον είχε ενημερώσει ότι θυμόταν τον παππού του, που υπήρξε Ραβίνος Κρακοβίας, τα Σάββατα, που βάδιζε προς τη Συναγωγή, περιστοιχισμένος από παιδιά… Σε ερώτηση του Ραβίνου αν ήταν ο ίδιος ο καθολικός ιερέας που είχε αρνηθεί να βαπτίσει εβραιόπουλο, που είχε δοθεί από τους γονείς του σε καθολική οικογένεια, για να σωθεί, όταν αυτοί δεν επέστρεψαν, μετά τη λήξη του πολέμου, το είχε επιβεβαιώσει… Επίσης τον ενημέρωσε ότι κρατούσε ακόμα επαφή με τον παππού του, που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ.
Αντίστοιχα ο Ραβίνος Toaff, που είχε γράψει, παλαιότερα, ότι «οι Εβραίοι ένιωθαν πάντα μια δυσπιστία απέναντι στους ιερείς και την Εκκλησία…» ρεαλιστής και πραγματικός ηγέτης της κοινότητάς του, συζήτησε με κορυφαίους ευρωπαίους συναδέλφους του, την προοπτική μιας παπικής επίσκεψης και αποφάσισε να την αποδεχθεί. Το χαμογελαστό πρόσωπο του Ιωάννη Παύλου Β΄, μόλις εισήλθε στον χώρο, τον καθησύχασε. Αντί τυπικής χειραψίας ήρθε η αυθόρμητη αγκαλιά… Ο δε Πάπας, στην ομιλία του είπε : «Είστε οι αγαπημένοι μας Αδελφοί και, κατά μια έννοια, οι μεγαλύτεροι Αδελφοί μας… Η εβραϊκή θρησκεία δεν είναι «εξωτερική» προς εμάς αλλά, κατά κάποιον τρόπο, «εγγενής» προς τη θρησκεία μας».
Την ίδια χρονιά, τον Οκτώβριο, ο Ραβίνος συμμετείχε στην ιστορική συνάντηση εκπροσώπων θρησκειών στην Ασσίζη, στην προσπάθεια του Πάπα να διαχωριστούν οι θρησκείες από τους πολέμους.
Λίγα χρόνια αργότερα, το 1993, έγινε η επίσημη αναγνώριση διπλωματικών σχέσεων Ισραήλ και Αγίας Έδρας, παρ’ όλες τις αντιδράσεις παραγόντων και από τις δύο πλευρές.
Οι δύο άνδρες διατήρησαν στενή φιλία. Δύο μόνο ήταν τα άτομα που ο Πάπας Βοϊτίλα ανέφερε στη διαθήκη του: «πώς μπορώ να μη θυμάμαι τον Ραβίνο Ρώμης», και τον προσωπικό γραμματέα του, Αρχιεπίσκοπο Στάνισλαβ Τζίβις.
Πληροφορίες από άρθρο του 76χρονου καθηγητή A. Riccardi, ιδρυτή της Κοινότητας Αγίου Αιγιδίου, στο Avvenire
Φωτογραφίες από Avvenire και Vatican News
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ
μέλος της Συνοδικής Επιτροπής “Δικαιοσύνη και Ειρήνη”
