Σήμερα ακούγεται όλο και περισσότερο: «Εγώ δεν εμπιστεύομαι πιά κανέναν, ούτε τον εαυτό μου». Πολλοί έχουν απογοητευτεί από τους θεσμούς, από φίλους, από εκείνους τους ανθρώπους που νόμιζαν ότι τους αγαπούσαν.
Η κρίση της εμπιστοσύνης σήμερα δεν επηρεάζει μόνο τους θεσμούς και τα πολιτικά κόμματα, αλλά ακόμα και την εκκλησία. Αυτό μπορεί να επηρεάσει και το μέλλον μας. Ωστόσο, χωρίς εμπιστοσύνη, δεν υπάρχει δυνατότητα ζωής. Η εμπιστοσύνη είναι ένα απαραίτητο συναίσθημα για να είναι ο άνθρωπος ανοιχτός στους άλλους, στον κόσμο, στη ζωή.
Αυτή η κρίση εμπιστοσύνης έχει επηρεάσει και την πίστη. «Ο φόβος είναι ο χειρότερος εχθρός της πίστης», δήλωνε κάποιος πνευματικός άνθρωπος. Μερικοί φοβούνται να εμπιστευθούν ακόμα και στον Θεό.
Όσο καθησυχαστικά κι αν είναι τα λόγια που συχνά ακούμε, όπως «ο Θεός σ’ αγαπάει, ο Θεός είναι κοντά σου, ο Θεός σε συνοδεύει πάντα στην πορεία σου», φοβόμαστε να πιστέψουμε, να εμπιστευτούμε τον εαυτό μας στον λόγο ενός άλλου, ακριβώς εξαιτίας του φόβου μήπως και προδοθούμε.
Ο φόβος να εμπιστευτούμε τον Θεό, προέρχεται από την ίδια τη φύση της πίστης. Ο Πάπας Βενέδικτος έτσι περιγράφει την πίστη με βιβλικούς όρους: «Με την πίστη ολόκληρος ο άνθρωπος εγκαταλείπεται στον Θεό, παρέχοντας ελεύθερα την πλήρη υποταγή της διάνοιάς του και της θέλησής του στον Θεό που αποκαλύπτει κι αποδεχόμενος θεληματικά την Αποκάλυψη που του προσφέρει… Με τον Χριστό η πίστη προσλαμβάνεται ως συνάντηση με ένα Πρόσωπο, στο οποίον εμπιστευόμαστε την ζωή μας» (Παραίνεση «Verbum Domini», αρ. 250).
Πρόκειται επομένως για μια πράξη που προϋποθέτει απέραντη εμπιστοσύνη όπως αυτήν των μικρών παιδιών. Ο ίδιος ο Ιησούς είχε διδάξει στους μαθητές του, πως πρέπει να πιστεύουμε για να ξεπεράσουμε τον φόβο και την έλλειψη εμπιστοσύνης: «Αν δεν γίνετε σαν αυτά τα παιδιά, δεν θα μπείτε στη βασιλεία των ουρανών» (Ματθαίος 18, 3).
Ο Ιησούς, επομένως, μας προτρέπει να ανακτήσουμε και πάλι την εμπιστοσύνη που είχαμε ως παιδιά, όχι βέβαια με την αφελή και αυθόρμητη μορφή που ανήκει μόνο στην παιδική ηλικία, αλλά με τον ενήλικο, συνειδητό τρόπο που αναπτύσσεται στο ώριμο άτομο.
Για να γίνει αυτό, πρέπει να ξεπεράσουμε και πάλι τον φόβο του ενήλικα, τον φόβο να ανοιχτούμε σε μια ειλικρινή και ολοκληρωτική σχέση με τον Άλλον. Το να εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του στον Θεό σημαίνει, από μια πλευρά, ότι χάνει κανείς τις ανθρώπινες ασφάλειες, την αυτάρκεια του εαυτού του, αλλά κερδίζει, από την άλλη, μια αφάνταστη σχέση με ένα Εσύ που μπορεί να σώσει τη ζωή από όλες τις αθλιότητές της.
Το να πιστεύει κανείς ή να ανήκει στην Εκκλησία, απαιτεί μια προσωπική, ισχυρή στάση, ικανή να δικαιολογήσει την πίστη του ακόμη και εκεί που αυτή φαίνεται να αποτελεί παραδοξότητα. Σήμερα, πολλοί άνθρωποι δεν στρέφονται στην πίστη προκειμένου να νιώσουν συναισθηματική σιγουριά. Γνωρίζουμε καλά ότι αυτά τα προβλήματα μπορεί να τα αντιμετωπίσουμε με μια ψυχολογική πορεία.
Μόνο η πίστη που στηρίζεται στην ομορφιά του Ευαγγελίου, στην αδυναμία να αντισταθεί στη γοητεία του, μπορεί να καταλαγιάσει τους κάθε είδους φόβους, και πολλούς άλλους που συνεχώς αναδύονται.
Έχω γνωρίσει ανθρώπους μορφωμένους, ώριμους, καταξιωμένους που, σε κάποια στιγμή της ζωής τους δεν φοβήθηκαν να εμπιστευθούν τον Θεό. Τους κατέχει τέτοια γαλήνη μέχρι τα κατάβαθα του είναι τους, που ακόμα και το πρόσωπό τους ακτινοβολεί.
Η πίστη είναι θέμα έλξης προς μια ομορφιά και αγάπη. Δεν μπορεί κανείς να είναι πιστός από συνήθεια, κοινωνική παράδοση, ενδιαφέρον, ψυχικά, υλικά ή πολιτιστικά πλεονεκτήματα. Μπορεί κανείς να διατηρήσει την πίστη, και μάλιστα να την αυξάνει συνεχώς, μόνο επιτρέποντας στον εαυτό του να γοητεύεται όλο και περισσότερο από το ύφος, τα λόγια, τις πράξεις του Ιησού, αφήνοντας όλα αυτά να πάρουν σάρκα και οστά στις χειρονομίες του, στην καθημερινή του δέσμευση, στα συναισθήματά του.
Αλλά ίσως αυτή να υπήρξε η μόνη σωστή στρατηγική από την αρχή, όταν ο Ιησούς κάλεσε τους Αποστόλους και αυτοί, εγκαταλείποντας τα πάντα, τον ακολούθησαν: μπορούμε και εμείς να ακολουθήσουμε και να παραμείνουμε με τον Κύριο, μόνο και μόνο επειδή μας έχει σαγηνεύσει το Πρόσωπό του, τα λόγια του, τα έργα του, όπως ακριβώς συμβαίνει με το πρόσωπο που αγαπά κανείς ή με το παιδί που μόλις γέννησε μια μάνα.
Και αυτός είναι ο μόνος καλός λόγος για τον οποίο ο Ιησούς επιθυμεί να μείνουμε μαζί Του, γι’ αυτό και δεν διστάζει να ρωτήσει τους μαθητές του και τον καθένα από εμάς, σήμερα: «Θέλετε κι εσείς να φύγετε;». Η απάντηση σήμερα, είναι η ίδια όπως και τότε: «Κύριε, σε ποιον θα πάμε; Εσύ έχεις λόγια ζωής αιώνιας» (Ιωάννης 6, 67-68).
Αλλά θα ακούσουμε και τα άλλα λόγια του: «Μη φοβάστε, εγώ νίκησα τον κόσμο» (Ιωάννης 16, 33).
+ Ιωάννης Σπιτέρης
